| INFORFK | INFORRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Korzyści i obowiązki wynikające z zatrudnienia emerytów i rencistów

Korzyści i obowiązki wynikające z zatrudnienia emerytów i rencistów

Przepisy prawa pracy nie wprowadzają ograniczeń dotyczących podstawy wykonywania pracy przez emerytów i rencistów (umowa o pracę, zlecenie itp.). Dla firmy zatrudnienie osoby, która posiada uprawnienia do emerytury/renty, może okazać się korzystne finansowo. Wynikają z tego jednak również obowiązki wobec ZUS.


Przy rozstrzyganiu obowiązku ubezpieczeń społecznych, za emeryta lub rencistę uważa się osobę, która nabyła prawo do świadczenia na podstawie polskich przepisów, oraz osobę, której prawo do emerytury lub renty przysługuje z tytułu zagranicznych ubezpieczeń społecznych albo zagranicznego zaopatrzenia emerytalnego.

Pojęcie „renta”, używane przy rozpatrywaniu obowiązku ubezpieczeń społecznych, oznacza zarówno świadczenie pieniężne z systemu ubezpieczenia społecznego realizowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jak i świadczenie pieniężne z zaopatrzenia emerytalnego osób w stosunku służby. W myśl powyższego, osoby pobierające rentę na podstawie przepisów prawa cywilnego oraz osoby pobierające rentę socjalną nie są osobami mającymi ustalone prawo do emerytury lub renty.

19,90 złFaktury 2014 - PDF

Najmniej kosztowną formą współpracy nawiązanej z każdą osobą, również z emerytem czy rencistą, jest umowa o dzieło. Taka umowa nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego, a tym samym nie pociąga za sobą obowiązku opłacania żadnych składek.

Z emerytem/rencistą korzystnie jest również zawrzeć umowę zlecenia, pod warunkiem że jednocześnie osoba ta jest zatrudniona w innej firmie na podstawie umowy o pracę. W takim przypadku od umowy zlecenia nie trzeba opłacać składek na ubezpieczenia społeczne, a jedynie składkę na ubezpieczenie zdrowotne, nawet jeśli wynagrodzenie z umowy o pracę zostało ustalone poniżej kwoty minimalnego wynagrodzenia (art. 9 ust. 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

PRZYKŁAD

Pracownik uprawniony do emerytury, z tytułu zatrudnienia na 1/3 etatu uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 600 zł (ukończył 59 lat). Pracodawca rozlicza za niego składki na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Od 1 grudnia 2009 r. pracownik ten dodatkowo podjął zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia, którą zawarł z innym podmiotem niż pracodawca i wykonuje pracę w jego siedzibie. Z tytułu umowy zlecenia otrzyma przychód w wysokości 3700 zł miesięcznie.

Od grudnia 2009 r. nie zmieniła się sytuacja dotycząca obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za pracownika - emeryta. Nadal są one opłacane wyłącznie od wynagrodzenia ze stosunku pracy. Od przychodów z umowy zlecenia nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, mimo że wynagrodzenie jest niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2009 r. i w 2010 r. (odpowiednio 1276 zł i 1317 zł), Umowa ta jest tytułem tylko do obowiązkowego opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W tym przypadku zawarcie umowy zlecenia jest korzystne zarówno dla zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy. Od przychodu emeryta ze zlecenia nie są potrącane składki na ubezpieczenia społeczne. Zleceniodawca nie opłaca części składek na ubezpieczenia społeczne, którą ma obowiązek finansować płatnik składek, nie opłaca również składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Łącznie oszczędność z tego tytułu dla zleceniodawcy wynosi 683,76 zł (zakładając, że zleceniodawca opłaca składkę na ubezpieczenie wypadkowe w ryczałtowej wysokości), w tym:

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne:

- emerytalne: 3700 zł x 9,76% = 361,12 zł,

- rentowe: 3700 zł x 4,5% = 166,50 zł,

- wypadkowe: 3700 zł x 1,67% = 61,79 zł,

z tytułu składki na Fundusz Pracy: 3700 zł x 2,45% = 90,65 zł,

z tytułu składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 3700 zł x 0,10% = 3,70 zł.

Omówione zasady nie mają jednak zastosowania, jeśli firma podpisze umowę o dzieło lub umowę zlecenia z emerytem/rencistą, który jest w tej firmie zatrudniony na podstawie umowy o pracę. W takiej sytuacji przychód z umowy o dzieło/zlecenia jest traktowany jak przychód uzyskany z tytułu stosunku pracy i muszą zostać od niego naliczone składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne jak za pracownika (art. 9 ust. 1 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

WAŻNE!

Umowa o dzieło/zlecenia zawarta między pracownikiem a pracodawcą jest objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym.

Przy wyborze formy zatrudnienia emeryta lub rencisty należy ponadto pamiętać, że umowa cywilnoprawna nie może spełniać przesłanek umowy o pracę. Jeśli ZUS w wyniku kontroli płatnika składek uzna, że praca na podstawie umowy cywilnoprawnej ma cechy stosunku pracy (że faktycznie emeryt/rencista pracuje na podstawie umowy o pracę), wyda decyzję stwierdzającą podleganie emeryta/rencisty obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu stosunku pracy z podstawą wymiaru składek obowiązujących pracowników. Po uprawomocnieniu się takiego rozstrzygnięcia płatnik ma obowiązek zgłoszenia emeryta/rencisty do ubezpieczeń jako pracownika i rozliczenia składek należnych na jego ubezpieczenia. Ponadto jest to wykroczenie, za które pracodawca może zostać ukarany grzywną od 1 tys. do 30 tys. zł (art. 281 Kodeksu pracy).

Uprawnienia do emerytury lub renty nie mają wpływu ani na zakres ubezpieczeń, ani na wysokość podstawy wymiaru składek w przypadku pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy. Każdy pracownik, również emeryt/rencista, z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, a także ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W tym przypadku oszczędności mogą dotyczyć wyłącznie braku obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeśli pracownik ukończył odpowiedni wiek, tj. 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna (art. 104b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 9b ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy). Jeśli emeryt/rencista nie spełnia tego warunku, należy również ustalić obowiązek opłacenia za niego składek na te fundusze.

Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę jest najmniej korzystną formą nawiązania współpracy z emerytem/rencistą. Występująca tutaj korzyść może dotyczyć zatrudnienia rencisty, na którego pracodawca uzyska z PFRON dofinansowanie wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne.

Jeśli praca na podstawie umowy zlecenia (umowy agencyjnej lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym mają zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia) jest dla emeryta/rencisty jedyną formą zarobkowania (a w konsekwencji jedynym tytułem do ubezpieczeń), uprawnienia do emerytury lub renty nie mają wpływu na obowiązek ubezpieczeń ze zlecenia. Emeryt/rencista, tak jak każdy zleceniobiorca, podlega wówczas obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu - jeżeli praca jest wykonywana w miejscu lub siedzibie prowadzenia działalności przez zleceniodawcę (od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczenie wypadkowe jest obowiązkowe, niezależnie od miejsca świadczenia pracy w ramach zlecenia), a także ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zleceniobiorca może ponadto przystąpić dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego.

Gdy osoba uprawniona do emerytury lub renty pracuje równocześnie na podstawie kilku umów zlecenia, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu najwcześniej zawartej umowy. Z tytułu następnych umów zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dobrowolne niezależnie od wysokości wynagrodzenia z poszczególnych umów zlecenia. Od każdej z wykonywanych umów obowiązkowa jest składka na ubezpieczenie zdrowotne.

W przypadku wygaśnięcia pierwszej umowy zlecenia i jednoczesnego trwania drugiej umowy zlecenia, druga umowa staje się tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń. Ponadto w każdej chwili zleceniobiorca może zamienić umowę, która jest objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, na jedną z umów zawartych później.

Autor:

Źródło:

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń

Zdjęcia


Personel i Zarządzanie189,00 zł

HITY INFORU

TERMINARZ

LIP25
TydzieńPWŚCPSN
2730123456
2878910111213
2914151617181920
3021222324252627
3128293031010203

Narzędzia przedsiębiorcy

Eksperci infor.pl

Małgorzata Woźniak

Adwokat - ekspert w dziedzinie prawa rodzinnego

Zostań ekspertem Infor.pl »