| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Poręczenie i zastaw jako zabezpieczenie kontraktu

Poręczenie i zastaw jako zabezpieczenie kontraktu

W czasach kryzysu niezwykle ważne w stosunkach z kontrahentami jest odpowiednie zabezpieczenie zawieranych umów. Wiele firm zaczyna bowiem mieć problemy z terminowym regulowaniem płatności, a takie zatory płatnicze mogą bezpośrednio wpłynąć na kondycję naszego przedsiębiorstwa. Dlatego warto dobrze zabezpieczyć się przed ryzykiem niewypłacalności lub po prostu złej woli kontrahenta.

Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu. Ta regulacja jest dość obiecująca, jednak kolejnym problemem jest sposób zaspokojenia wierzyciela. Następuje ono bowiem według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Konieczne jest więc przeprowadzenie egzekucji z zajęciem rzeczy i ewentualnie jej licytacyjną sprzedażą, co przy ruchomościach o niezbyt wielkiej wartości skutecznie krępuje ręce wierzycielowi. Zastaw zabezpiecza także roszczenia związane z wierzytelnością zabezpieczoną, w szczególności roszczenie o odsetki nieprzedawnione, o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o zwrot nakładów na rzecz oraz o przyznane koszty zaspokojenia wierzytelności. Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia zastawnika do uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej. Nie dotyczy to roszczenia o odsetki lub inne świadczenia uboczne.

Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej zachowaniem stosownie do przepisów o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz, a jeżeli przynosi ona pożytki (np. czynsz), zastawnik powinien, w braku odmiennej umowy, pobierać je i zaliczać na poczet wierzytelności i związanych z nią roszczeń. Po wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć zastawcy rachunek. Jeżeli rzecz obciążona zostaje narażona na utratę lub uszkodzenie, zastawca może żądać bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego, jej zwrotu za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia, bądź sprzedaży rzeczy. W razie sprzedaży zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która powinna być złożona do depozytu sądowego. Warto też wskazać na fakt, że przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga za sobą przeniesienie zastawu. Z kolei zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza, a w razie przeniesienia wierzytelności z wyłączeniem zastawu po prostu wygasa. Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez względu na zastrzeżenia przeciwne, chyba że zabezpieczona wierzytelność jest obciążona prawem osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.

PRZYKŁAD

Dwóch przedsiębiorców umówiło się na przekazanie jako zabezpieczenie umowy dostawy w formie zastawu dwóch obrazów o wartości 24 000 zł. Po miesiącu jeden z nich na prośbę dłużnika został zwrócony. W takiej sytuacji zastaw wygasa niezależnie od ewentualnej umowy stron. Dzieje się tak z mocy praw, więc jeśli strony dysponują pisemną umową, to po kolejnym przekazaniu obrazu wierzycielowi nie może on bez żadnych dodatkowych czynności kontynuować wykonywania praw zastawnika. Musiałby po prostu dopisać w umowie konkretne postanowienie przywracające zastaw na zwróconym obrazie.

Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne. Ta sytuacja znajdzie częstsze praktyczne zastosowanie, zwłaszcza jeśli chodzi o zastaw ustanowiony na papierach wartościowych (weksle, akcje) lub udziałach w spółce z o.o. I takie zabezpieczenie jest z kolei godne polecenia, choć nie wyzbywa się ono pewnej sztywności wynikającej z odpowiedniego stosowania przepisów o zastawie na rzeczach. Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu tego prawa. Jednakże umowa powinna być zawarta na piśmie z datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie prawa nie wymagała takiej formy. Jeżeli ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez wydanie dokumentu ani przez indos, potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę. Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli zabezpieczona wierzytelność zastawem jest już wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości wierzytelności zabezpieczonej. Jeżeli wymagalność wierzytelności zależy od wypowiedzenia przez dłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także względem zastawnika. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest już wymagalna, zastawnik może żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności zabezpieczonej zastawem.

Interesujące dla wierzyciela może być ustanowienie zastawu na akcjach. Przedmiotem zastawu jest w tym wypadku tak naprawdę prawo, jakie przysługuje akcjonariuszowi wobec spółki, nie zaś dokument akcji. W wypadku akcji imiennych konieczne jest zawarcie umowy między akcjonariuszem a wierzycielem, a także wręczenie dokumentu akcji zastawnikowi. Umowa o zastaw na akcjach imiennych, zgodnie z art. 329 § 1 k.c., powinna być zawarta w osobnym dokumencie w formie pisemnej z datą pewną. Na dokumencie akcji można na podstawie art. 339 k.s.h.2umieścić wzmiankę o ustanowieniu zastawu, która ma tylko znaczenie informacyjne, na przykład dla przyszłych nabywców akcji. Podobnie wygląda to przy akcjach na okaziciela. W przypadku gdy zabezpieczenie wierzytelności polega na ustanowieniu zastawu na określonej liczbie akcji zapisanych na rachunku papierów wartościowych klienta (zastawcy), tj. akcjach dopuszczonych do publicznego obrotu, dom maklerski, po otrzymaniu umowy zastawu i złożeniu przez klienta pisemnej dyspozycji, dokonuje na rachunku zastawcy blokady tych papierów. Po ustanowieniu blokady wystawia się imienne świadectwo depozytowe, opiewające na te papiery. W treści świadectwa zamieszcza się wzmiankę o ustanowieniu blokady, czasie jej trwania oraz o wysokości zabezpieczonej wierzytelności.

Zapamiętaj

Zastawnikowi przysługują wszelkie inkorporowane w akcji prawa majątkowe, które można określić jako pożytki z prawa. Między innymi jest to prawo do dywidendy i do partycypacji w masie likwidacyjnej.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Biuro Rachunkowe "KOMP-BIUR" sp. z o.o.

Kompleksowa obsługa księgowości

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »