| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Odsetki w praktyce handlowej

Odsetki w praktyce handlowej

W czasach słabnącej złotówki podstawowym zabezpieczeniem dla wierzyciela są odsetki. Mogą występować w dwu postaciach - jako odsetki ustawowe, które należą się na wypadek opóźnienia nawet w braku stosownego postanowienia w umowie, i odsetki umowne, które swą moc czerpią z postanowień kontraktowych.

Przelew wierzytelności powoduje przeniesienia na nabywcę również uprawnienia do żądania zapłaty odsetek.

Jak stanowi art. 509 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych. Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika domniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześniej. Trzeba zatem bardzo uważnie podchodzić do kwestii kwitowania zapłaty. Może się bowiem okazać, że przez samo stwierdzenie zapłaty głównego długu wierzyciel w sposób dorozumiany zrzeka się zapłaty odsetek. Jeśli nawet taka interpretacja byłaby zbyt surowa, to z pewnością na wierzyciela przechodzi w tym zakresie ciężar dowodu, co może uniemożliwić lub znacznie utrudnić dochodzenie odsetek w sądzie.

PRZYKŁAD

Spółka jawna zakupiła od wspólników spółki cywilnej kilka samochodów z terminem płatności wyznaczonym na 12 stycznia 2009 r. Upoważniony uchwałą wspólników do reprezentowania spółki cywilnej wspólnik pokwitował w osobnym dokumencie przyjęcie zapłaty całości długu. Tymczasem do zapłaty doszło dopiero 25 lutego 2009 r. W takiej sytuacji dochodzenie odsetek ustawowych może być znacznie utrudnione. Na wspólnikach spółki cywilnej spocznie bowiem w tym zakresie ciężar dowodu i konieczność udowodnienia niezapłacenia odsetek.

NASZA RADA

• Pomimo akcesoryjnego charakteru odsetek nie ma żadnych przeszkód, by dochodząc należności głównej, zrzec się odsetek. Podobnie można wystąpić do sądu z powództwem dotyczącym tylko odsetek, bez dochodzenia należności głównej.

• Wierzyciel może domagać się odsetek, niezależnie od tego, czy ich suma przewyższa wartość należności głównej.

Przepisy nie pozwalają na dowolną kapitalizację odsetek. Zgodnie z art. 482 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Nie dotyczy to pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe. W tym wypadku wcześniejsza kapitalizacja jest dopuszczalna. Kodeks cywilny ustanawia zakaz umawiania się z góry o zapłatę procentu składanego. Dotyczy to zarówno odsetek kapitałowych, jak i odsetek za opóźnienie. Możemy zatem stwierdzić, iż odsetki od zaległych odsetek to instytucja znajdująca zupełnie wyjątkowe zastosowanie, a ograniczenia (tzw. zakaz anatocyzmu) mają na celu ochronę dłużnika przed lawinowo rosnącymi obciążeniami. Jak wskazał SA w Katowicach w wyroku z 12 lutego 1992 r. (sygn. akt I ACr 31/92, OSA z 1992 r. nr 7, poz. 62): zgodnie z art. 482 § 1 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia powództwa. Żądanie odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek możliwe jest dopiero od momentu wytoczenia powództwa o odsetki, a nie za okres wcześniejszy, co stanowi dodatkową ochronę dłużnika przed nadmiernym obciążeniem. Co oczywiste stosowne żądanie można jednak zgłosić już w pozwie, należycie uzasadniając, iż odsetki należą się w wyższej niż wynikałaby to z ustawy wysokości. Bardzo ważne jest przy tym właściwe umiejscowienie sytuacji w czasie, ponieważ odsetki liczymy od określonej daty. Dniem wniesienia pozwu będzie dzień złożenia pisma w sądzie na właściwym dzienniku podawczym albo data stempla pocztowego (nie ma zatem znaczenia data widniejąca na piśmie). Warto też pamiętać, że pod pojęciem „wytoczenie powództwa” nie zawsze będzie się kryło tylko złożenie sprawy w sądzie. Tytułem przykładu można tu wskazać na wystawiany w trybie art. 97 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.) bankowy tytuł egzekucyjny. Jest to po prostu dokument, który bank wysyła do sądu z prośbą o zaopatrzenie w klauzulę wykonalności i po tej czynności może on stać się podstawą egzekucji komorniczej bez konieczności przeprowadzenia rozprawy sądowej. Na takim też stanowisku stanął SN w uchwale z 27 czerwca 1995 r. (sygn. akt III CZP 76/95, OSNC z 1995 r. nr 11, poz. 155), w której czytamy: wystawienie bankowego tytułu wykonawczego (...) obejmującego odsetki od zaległych odsetek jest równoznaczne z wytoczeniem o nie powództwa w rozumieniu art. 482 § 1 k.c.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Joanna Targowska

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »