Stosownie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS może na wniosek dłużnika, uzasadniony względami gospodarczymi lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, rozłożyć spłatę należności na raty, uwzględniając z jednej strony możliwości płatnicze dłużnika, z drugiej natomiast stan finansów ubezpieczeń społecznych. Zadłużenie podlegające rozłożeniu na raty dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek finansowanych przez samego płatnika i nie rozciąga się na należności z tytułu zaległych składek w części finansowanej przez zatrudnianych przez niego pracowników (ubezpieczonych).

Jakie warunki należy spełnić przed przystąpieniem do układu ratalnego?

Występując z wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na raty płatnik musi pamiętać, iż przed zawarciem z ZUS umowy zwanej układem ratalnym, będzie zobowiązany do spełnienia kilku istotnych, i niekiedy dość uciążliwych warunków. Warunki te w głównej mierze dotyczą:

- przedsiębiorca będzie zobowiązany do całkowitego uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez zatrudnianych przez siebie pracowników (ubezpieczonych) oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Warunek ten nie musi być spełniony w przypadku dłużników posiadających zadłużenie wyłącznie z tytułu własnego ubezpieczenia (osoby opłacające składki za samych siebie);

- w sytuacji gdy wobec dłużnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez inny organ egzekucyjny niż dyrektor oddziału ZUS, zadłużony przedsiębiorca będzie zobowiązany do opłacenia powstałych w jego efekcie kosztów egzekucyjnych oraz kosztów upomnienia;

- jeżeli w stosunku do zobowiązanego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne, zawarcie umowy w przedmiocie ratalnej spłaty zadłużenia będzie mogło dojść do skutku jedynie w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego i rozłożenie należności na raty da większą gwarancję szybszego i skuteczniejszego zaspokojenia wierzyciela;

- jeżeli przedsiębiorca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, warunkiem koniecznym do zawarcia i utrzymania w mocy układu ratalnego, będzie terminowe i w pełnej wysokości opłacanie składek bieżących. W przypadku, gdy dłużnik nie ureguluje dwóch kolejnych rat określonych w umowie ratalnej lub opłaci je w zaniżonej wysokości, ZUS będzie miał prawo do jednostronnego rozwiązania takiej umowy. Identyczna sytuacja będzie miała miejsce w przypadku, gdy przedsiębiorca nie wywiąże się z obowiązku terminowego regulowania składek bieżących.

Ubiegając się o rozłożenie zadłużenia na raty, dłużnik powinien dokładnie przeanalizować swoje możliwości finansowe, aby wnioskowana przez niego ilość rat, a także ich wysokość (raty rosnące, malejące czy stałe) była dla niego optymalna.