Kontrola podatkowa to kontrola prowadzona na podstawie art. 281 - 292 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa przez organy podatkowe pierwszej instancji, czyli przez:

- naczelnika urzędu skarbowego,

- naczelnika urzędu celnego,

- wójta,

- burmistrza (prezydenta miasta),

- starostę,

- marszałka województwa,

- oraz w niektórych przypadkach ministra finansów, dyrektorów izb skarbowych i dyrektorów izb celnych, stosownie do ich właściwości.

Należy ją odróżnić od kontroli skarbowej, prowadzonej na podstawie ustawy o kontroli skarbowej przez organy kontroli skarbowej.

(..)

Uprawnienia kontrolowanego

Pierwszym i najważniejszym uprawnieniem kontrolowanego, wynikającym z art. 285 §1 Ordynacji podatkowej prawo do obecności w trakcie czynności kontrolnych. Z uprawnienia tego kontrolowany może zrezygnować poprzez złożenie pisemnego oświadczenia.

Zgodnie z art.80 ust.2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej uprawnienia do bycia obecnym w czasie kontroli nie stosuje się w przypadkach, gdy:

- ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią inaczej,

- przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia,

- kontrola jest prowadzona w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów,

- przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.

Drugim uprawnieniem, wynikającym z art. 121 §2 w związku z art. 292 Ordynacji podatkowej, jest prawo do uzyskiwania niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego, pozostających w związku z przedmiotem kontroli podatkowej. Następnie, zgodnie z art. 123 §1 w związku z art. 292 ustawy, kontrolowany ma prawo do udziału w każdym stadium kontroli podatkowej.

Zgodnie z art. 289 Ordynacji podatkowej, kontrolowany lub wskazana przez niego osoba powinni zostać zawiadomieni o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i opinii biegłych przynajmniej na 3 dni przed terminem ich przeprowadzenia, a dowodu z oględzin nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności.

Na niezakończenie kontroli podatkowej w terminie wskazanym w upoważnieniu do kontroli służy kontrolowanemu ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia (art.141 §1 pkt 1 w związku z art. 292 Ordynacji podatkowej).

Przedsiębiorcy przysługuje również, na podstawie art.84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów tej ustawy. Sprzeciw wnosi się na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego.

Należy również pamiętać o wyrażonej w art.120 Ordynacji podatkowej zasadzie, zgodnie z którą organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. W przypadku kontroli oznacza to, że kontrolujący nie mogą wymagać dokumentów, informacji bądź czynności nie przewidzianych w odpowiednich przepisach.

Zgodnie z art. 81b §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zawieszeniu na czas trwania kontroli podatkowej ulega uprawnienie do skorygowania deklaracji podatkowych - w zakresie objętym tą kontrolą. Korekta złożona w takim przypadku nie wywołuje skutków prawnych.