Kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona mają ustawowy obowiązek niedopuszczenia do pracy pracownika, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy. Pracodawca powinien więc odsunąć daną osobę od pracy w momencie powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że jest ona pod wpływem alkoholu. Polecenie zaprzestania pracy nie wymaga zachowania przez pracodawcę szczególnej formy ani też nie ma on obowiązku przeprowadzania każdorazowo kontroli trzeźwości pracownika. W razie skorzystania przez pracodawcę z tej ostatniej możliwości pracownik może jednak zażądać, aby kierownik zakładu pracy zapewnił mu badanie stanu trzeźwości. W takim wypadku, jeżeli oczywiście badanie trzeźwości nie wykaże spożycia alkoholu, pracownik nie będzie mógł ponieść żadnych konsekwencji działań pracodawcy (np. nie będzie miał obowiązku odpracować czasu, w którym był odsunięty od pracy).

Kontrola trzeźwości może zostać przeprowadzona w sposób uzgodniony przez strony. Mogą one skorzystać ze specjalnie do tego przeznaczonego urządzenia. Pracownik może również udać się na komisariat policji, aby tam przeprowadzić kontrolę. Jednak najczęściej pracownik, który w rzeczywistości spożywał alkohol, nie będzie chciał poddać się kontroli trzeźwości. Takiego obowiązku nie nakłada na pracownika również prawo. Nie oznacza to jednak, że w takim przypadku pracodawca jest bezradny; może bowiem wyciągnąć odpowiednie konsekwencje. Ważne jednak jest także udokumentowanie zaistniałej sytuacji.

Jeżeli pracownik odmawia poddania się takiemu badaniu w zakładzie pracy, pracodawca może sporządzić protokół zdarzenia, wskazując w nim przesłanki mające świadczyć o nietrzeźwości pracownika, np. bełkotliwa mowa, alkoholowy oddech, chwiejny chód. W miarę możliwości należy także wskazać jak największą liczbę świadków zdarzenia. Ich podpisy powinny znaleźć się pod protokołem. Dokument ten należy również udostępnić pracownikowi podejrzanemu o spożywanie alkoholu. Okoliczności stanowiące podstawę decyzji o ukaraniu powinny być podane pracownikowi do wiadomości.

Obowiązek trzeźwości ciąży na pracowniku nie tylko wówczas, gdy wykonuje on pracę w siedzibie zakładu pracy, lecz także wtedy, gdy przebywa w jakimkolwiek innym miejscu w czasie przeznaczonym na wykonywanie pracy.

Regulacje obowiązujące w zakładzie pracy powinny więc możliwie precyzyjnie wskazywać, w jakich sytuacjach nietrzeźwość pracownika może być przyczyną negatywnych dla niego konsekwencji. Pracownicy powinni mieć także świadomość, że nie będzie tolerowane spożywanie przez pracownika alkoholu w czasie przeznaczonym na wykonywanie pracy, choćby spożywanie alkoholu było praktykowane lub tolerowane przez przełożonych pracownika.

Obowiązki pracownika, jak też prawa pracodawcy w związku z pojawieniem się w zakładzie pracy nietrzeźwego pracownika wielokrotnie zostały potwierdzone przez Sąd Najwyższy. Wiele kwestii z tego zakresu znalazło rozwiązanie w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (DzU z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm.).