Prawo wyposażyło komornika w szerokie kompetencje - można od niego wymagać, by postępował zgodnie z przepisami - np. przeszukał mieszkanie dłużnika. Jeśli odmawia lub ociąga się ze swymi obowiązkami, zawsze możemy wnieść skargę. Zgodnie z literą prawa, jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządzi otworzenie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, jak również przeszuka jego rzeczy, mieszkanie i schowki. Gdyby to nie wystarczyło, może ponadto przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie. Może to uczynić także wówczas, gdy dłużnik chce uciec lub gdy zachodzi podejrzenie, że chce usunąć przedmioty, które ma przy sobie. Jeżeli w czasie dokonywania czynności w mieszkaniu dłużnika komornik zauważy, że dłużnik oddał poszukiwane przedmioty swemu domownikowi lub innej osobie, może przeszukać odzież tej osoby oraz przedmioty, jakie ma ona przy sobie. Przeszukanie poza miejscem zamieszkania, przedsiębiorstwem, zakładem oraz gospodarstwem dłużnika może nastąpić na podstawie pisemnego zezwolenia właściwego prezesa sądu rejonowego. W wypadkach niecierpiących zwłoki może jednak być dokonane bez zezwolenia - wtedy czynność taka musi być niezwłocznie przedstawiona prezesowi do zatwierdzenia.

WAŻNE

UPRAWNIENIA DŁUŻNIKA

- Wszelkich wpłat dłużnik może dokonać gotówką lub poleceniem przelewu, a za zgodą komornika także w inny sposób. Pokwitowanie komornika ma taki sam skutek, jak pokwitowanie wierzyciela sporządzone w formie dokumentu urzędowego.

- Wierzyciel i dłużnik mogą być obecni przy czynnościach egzekucyjnych. Na żądanie stron albo według uznania komornika mogą być obecni także świadkowie, w liczbie nie większej niż po dwóch z każdej strony.

- Przeszukanie odzieży może być dokonane tylko przez osobę tej samej płci, co dłużnik.

O zawieszenie bądź umorzenie egzekucji wcale nie jest łatwo. Nie wystarcza tu spłata długu, gdyż gospodarzem egzekucji jest wierzyciel i on decyduje o zakończeniu postępowania. Oczywiście jeśli będzie prowadził egzekucję mimo zapłaty dłużnika, to musi naprawić wynikłą stąd szkodę i zwrócić pieniądze wedle przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Postępowanie ulega zawieszeniu z urzędu jeżeli się okaże, że strona nie ma zdolności procesowej ani przedstawiciela ustawowego. Postępowanie zawiesza się z urzędu również w razie śmierci wierzyciela lub dłużnika (podejmuje się je z udziałem spadkobierców zmarłego). Jeżeli spadkobiercy dłużnika nie objęli spadku albo nie są znani, a nie ma kuratora spadku, sąd na wniosek wierzyciela ustanowi dla nich kuratora.

Kolejną ważną przyczyną jest zawieszenie wnioskowe. Komornik zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela. Na wniosek dłużnika też następuje zawieszenie postępowania, jeżeli sąd uchylił natychmiastową wykonalność lub wstrzymał wykonanie albo dłużnik złożył zabezpieczenie konieczne do zwolnienia od egzekucji. Sąd może na wniosek zawiesić w całości lub części postępowanie egzekucyjne, jeżeli wpłynęła skarga na czynności komornika lub zażalenie na postanowienie sądu. Zawieszenie może być uzależnione od złożenia przez dłużnika zabezpieczenia.

Niezwykle ważnym przepisem jest art. 822 k.p.c., który reguluje skutki dokonanej zapłaty. Zgodnie z jego treścią komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik złoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązku dopełnił albo że wierzyciel udzielił mu zwłoki. Komornik wstrzyma się również, jeżeli przed rozpoczęciem czynności dłużnik albo jego małżonek podniesie zarzut wynikający z umowy małżeńskiej i okaże intercyzę oraz przedłoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że zawarcie umowy oraz jej rodzaj były wierzycielowi wiadome. Jednocześnie po wstrzymaniu komornik podejmuje działania, które umożliwiają dokonanie czynności w przyszłości i niezwłocznie zawiadamia wierzyciela. I tu ruch należy do wierzyciela - na jego polecenie egzekucja będzie kontynuowana. Jak zatem widzimy, nie mogąc badać zasadności i wymagalności obowiązku (art. 804 k.p.c.), komornik nie jest też uprawniony do podjęcia samodzielnej decyzji o umorzeniu (zawieszeniu) postępowania na skutek wykonania obowiązku przez dłużnika. Co pozostaje zatem dłużnikowi w takiej sytuacji? Tylko wniesienie powództwa przeciwegzekucyjnego (opozycyjnego z art. 840 k.p.c.) wraz z wnioskiem o jego zabezpieczenie przez wstrzymanie egzekucji. Może to wydawać się drogą bez końca, ale zauważmy, że i tak koszty powództwa, jeśli będzie ono zasadne, obciążą upartego wierzyciela.