| INFORFK | INFORRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Zatrudnienie na podstawie umowy cywilnoprawnej

Zatrudnienie na podstawie umowy cywilnoprawnej

Zatrudnienie cywilnoprawne jest formą zatrudnienia osób fizycznych na podstawie innych niż umowa o pracę umów. Wśród najczęściej spotykanych należy wskazać na umowę zlecenia, umowę o dzieło czy też kontrakt menedżerski. Taka opcja zatrudnienia ma sporo plusów, zwłaszcza dziś, w dobie poszukiwania oszczędności – jest ona bowiem postrzegana jako sposób na zmniejszenie kosztów w firmie, gdyż cywilnoprawne formy zatrudnienia są tańsze dla pracodawców niż tradycyjne stosunki pracy.

Umowa cywilnoprawna ze studentem bądź uczniem

Uczniowie gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych i studenci, którzy nie ukończyli 26 lat, zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych nie podlegają ubezpieczeniom społecznym ani ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wyjątkiem są sytuacje, kiedy umowa została zawarta przez ucznia lub studenta z jego pracodawcą lub jest wykonywana na rzecz tego pracodawcy (mimo że została zawarta z podmiotem, z którym uczeń lub student nie jest związany stosunkiem pracy). Wówczas uczeń lub student podlega ubezpieczeniom ze stosunku pracy i z tytułu wykonywanej umowy cywilnej, a składki od przychodów z tych umów są rozliczane według zasad dotyczących pracowników.
Przy ustalaniu wieku studenta lub ucznia należy kierować się postanowieniami art. 112 k.c. Przepis ten stanowi, że termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Przy czym obliczając wiek osoby fizycznej, trzeba pamiętać, że termin upływa nie z końcem ostatniego dnia, lecz z jego początkiem.
PRZYKŁAD
Spółka zawarła umowę zlecenia ze studentem urodzonym 10 sierpnia 1985 r. Zleceniobiorca 26 lat ukończył 10 sierpnia 2011 r. o godz. 00, a nie tego dnia o godz. 24.00 i tym samym od 10 sierpnia 2011 r. umowa zlecenia jest dla niego tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego.
Do celów rozstrzygania obowiązku ubezpieczeń społecznych, status ucznia zachowuje do 31 sierpnia każdego roku osoba, która:
• kontynuuje naukę w tej samej szkole,
• ukończyła szkołę i rozpoczyna w tym samym roku naukę w szkole, w której rok szkolny rozpoczyna się 1 września,
• ukończyła szkołę i nie kontynuuje nauki.
Oznacza to, że również przychody uzyskiwane przez ucznia z umów cywilnoprawnych wykonywanych w czasie wakacji nie podlegają składkom. Składek tych nie opłaca się do 31 sierpnia również za absolwentów, którzy nie kontynuują nauki.
PRZYKŁAD
Wiktor T. w okresie od 21 czerwca do 30 września 2011 r. pracował na umowę zlecenia w firmie zajmującej się hurtową sprzedażą odzieży dziecięcej. Technikum odzieżowe ukończył 11 czerwca 2011 r. i postanowił dalej już się nie kształcić. W tych okolicznościach Wiktor T. do celów ubezpieczeniowych był uważany za ucznia do 31 sierpnia 2011 r. i do tego dnia od jego przychodu z umowy zlecenia nie były naliczane żadne składki ZUS. Natomiast wynagrodzenie z tytułu ww. umowy osiągnięte od 1 do 30 września 2011 r. musiało być już oskładkowane. Zleceniodawca w tej sytuacji był zobligowany do zgłoszenia go do właściwych ubezpieczeń od 1 września 2011 r. z kodem tytułu ubezpieczenia 04 11 xx na druku ZUS ZUA.
Osoba, która przedłoży zaświadczenie o przyjęciu na studia wyższe, jest uznawana za ucznia do 30 września. Znalazło to potwierdzenie w piśmie ZUS z 7 sierpnia 2000 r. (znak: FUn 077-147/2000) po uzgodnieniu stanowiska z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej (pismo z 3 sierpnia 2000 r., znak U.520-287/2000). Absolwent szkoły średniej, który udokumentuje, że został przyjęty na studia, zachowuje status ucznia uprawniający do zwolnienia ze składek do 30 września roku, w którym ukończył szkołę. Studentem jest natomiast – w myśl przepisów o szkolnictwie wyższym – osoba kształcąca się na studiach pierwszego lub drugiego stopnia albo na jednolitych studiach magisterskich. Studiami pierwszego stopnia są studia licencjackie lub inżynierskie, umożliwiające uzyskanie wiedzy i umiejętności w określonym zakresie kształcenia, przygotowujące do pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu licencjata albo inżyniera. Studiami drugiego stopnia są natomiast studia magisterskie, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, jak również przygotowujące do twórczej pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu magistra albo tytułu równorzędnego. Przez pojęcie jednolitych studiów magisterskich należy natomiast rozumieć studia magisterskie, na które przyjmowani są kandydaci posiadający świadectwo maturalne, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, jak również przygotowujące do twórczej pracy zawodowej, kończące się uzyskaniem tytułu magistra albo tytułu równorzędnego.
Status studenta dana osoba posiada, począwszy od daty immatrykulacji, tj. aktu przyjęcia w poczet studentów uczelni i złożenia ślubowania, do daty ukończenia studiów lub skreślenia z listy studentów. Jeżeli immatrykulacja następuje po 1 października danego roku kalendarzowego, student jest zwolniony z obowiązku ubezpieczeń także w okresie między 1 października a dniem przyjęcia w poczet studentów. Datą ukończenia studiów jest data:
• złożenia egzaminu dyplomowego albo
• złożenia ostatniego egzaminu wymaganego planem studiów (dotyczy kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych, weterynarii), albo
• zaliczenia ostatniej, przewidzianej w planie studiów praktyki (dotyczy kierunku farmacja).
ZAPAMIĘTAJ
Za studentów nie uznaje się uczestników studiów doktoranckich lub studiów podyplomowych.
Obowiązek ubezpieczeń społecznych jest wyłączony w stosunku do ucznia lub studenta (przy uwzględnieniu opisanych zasad) – bez względu na tryb odbywanych studiów. Mogą to więc być zarówno studia stacjonarne (dzienne), jak i niestacjonarne (wieczorowe, zaoczne i eksternistyczne). Osoby, które kończą naukę np. na studiach licencjackich, a później od października kontynuują edukację na studiach magisterskich – od następnego dnia po dniu obrony pracy licencjackiej do dnia poprzedzającego dzień przyjęcia na studia magisterskie – nie zachowują statusu studenta. W konsekwencji zleceniobiorca lub menedżer, którego dotyczy wyżej opisana sytuacja, w przerwie występującej między pobieraniem nauki podlega z tytułu zawartej umowy cywilnoprawnej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. W takim przypadku składki ZUS należy ustalić od przychodu wypłaconego za okres, w którym zleceniobiorca lub menedżer podlegał ubezpieczeniom.
PRZYKŁAD
W okresie od 1 lipca do 31 października 2011 r. firma z branży handlowej zatrudniła na podstawie umowy zlecenia 24-letniego Karola W. – studenta studiów licencjackich. W umowie określono miesięczne wynagrodzenie w kwotowej wysokości 3100 zł brutto. 20 lipca 2011 r. Karol W. złożył egzamin dyplomowy, uzyskując tytuł licencjata, a od 1 października 2011 r. rozpoczął naukę na studiach magisterskich. Zleceniodawca musiał w tym przypadku zgłosić Karola W. jako zleceniobiorcę do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZUA na okres od 21 lipca do 30 września 2011 r. W okresie od 1 do 20 lipca 2011 r., tj. do dnia obrony pracy licencjackiej, Karol W. posiadał status studenta i z tego względu nie podlegał ubezpieczeniom. Ponieważ utrata statusu studenta nastąpiła w trakcie miesiąca, a wynagrodzenie w umowie określono w wysokości miesięcznej, płatnik musiał opłacić składki za lipiec od przychodu należnego za okres od 21 do 31 lipca. W opisanych okolicznościach, obliczając kwotę należnego wynagrodzenia za lipiec 2011 r., należało dokonać następujących działań:
Krok 1. Obliczenie wysokości wynagrodzenia za część miesiąca po objęciu ubezpieczeniami
• kwota wynagrodzenia za okres niepodlegania ubezpieczeniom, czyli od 1 do 20 lipca:
3100 zł : 31 dni kalendarzowych lipca x 20 dni posiadania statusu studenta = 2000 zł,
• kwota wynagrodzenia za okres podlegania ubezpieczeniom, czyli od 21 do 31 lipca:
3100 zł – 2000 zł = 1100 zł.
Krok 2. Ustalenie kwoty składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych ze środków zleceniobiorcy, przy założeniu, że przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego
• składka na ubezpieczenie emerytalne: 1100 zł x 9,76% = 107,36 zł,
• składka na ubezpieczenie rentowe: 1100 zł x 1,5% = 16,50 zł,
• składka na ubezpieczenie chorobowe: 1100 zł x 2,45% = 26,95 zł,
• łączna kwota składek na ubezpieczenie społeczne: 150,81 zł.
Krok 3. Obliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne
• podstawa wyliczenia składki zdrowotnej:
1100 zł (podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne) – 150,81 zł (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zleceniobiorcę) = 949,19 zł,
• składka na ubezpieczenie zdrowotne w pełnej wysokości (9%): 949,19 zł x 9% = 85,43 zł,
• składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczana od podatku (7,75%):
949,19 zł x 7,75% = 73,56 zł.
Krok 4. Ustalenie podstawy opodatkowania
• przychód za cały lipiec: 3100 zł,
• koszty uzyskania przychodów:
(3100 zł – 150,81 zł składki na ubezpieczenia społeczne) x 20% = 589,84 zł,
• podstawa opodatkowania:
3100 zł – 589,84 zł – 150,81 zł = 2359,35 zł; po zaokrągleniu 2359 zł.
Krok 5. Obliczenie należnej zaliczki na podatek
• zaliczka na podatek: 2359 zł x 18% = 424,62 zł,
• zaliczka na podatek do odprowadzenia do urzędu skarbowego:
424,62 zł – 73,56 zł (składka zdrowotna w wysokości 7,75% podstawy wymiaru) = 351,06 zł; po zaokrągleniu do pełnych złotych 351 zł.
Krok 6. Wyliczenie wynagrodzenia do wypłaty
3100 zł – 150,81 zł – 85,43 zł – 351 zł = 2512,76 zł.
Uczniowie i studenci, którzy nie ukończyli 26 lat, nie mają możliwości wnioskowania o objęcie dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi z tytułu zatrudnienia na umowę cywilnoprawną. Do celów dowodowych, pod każdy rachunek do umowy cywilnoprawnej zawartej ze studentem lub uczniem warto podpiąć ksero jego aktualnej legitymacji studenckiej bądź szkolnej.

Aktualizacja: 25.11.2011

Źródło:

INFOR
Monitor prawa pracy i ubezpieczeń189.00 zł

POLECANE ARTYKUŁY

TERMINARZ

LIS22
TydzieńPWŚCPSN
44272829303112
453456789
4610111213141516
4717181920212223
4824252627282930

Ostatnio na forum

Narzędzia przedsiębiorcy

Eksperci infor.pl

Ogólnopolski Konwent Agencji Pracy

związek pracodawców

Zostań ekspertem Infor.pl »