| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Wszystko o umowach w obrocie gospodarczym

Wszystko o umowach w obrocie gospodarczym

Być może niewielu przedsiębiorców myśli o tym na co dzień, lecz wykonywanie umów jest dla ich firm niemal ciągłą działalnością. Umowy stanowią podstawę prawną dla większości wykonywanych przez nich czynności, a często decydują o powodzeniu współpracy z kontrahentem czy nawet o opłacalności biznesu. Niektóre z rodzajów umów zawieranych przez przedsiębiorców są dedykowane wyłącznie obrotowi gospodarczemu, ale większość z nich to umowy typowe, które zawierane są powszechnie. Dlatego też wiedza o umowach gospodarczych przyda się zarówno właścicielom firm, jak też przyszłym przedsiębiorcom. Uzyskując świadomość co do znaczenia konkretnych typów umów, można znacząco ograniczyć ryzyko występowania sytuacji kryzysowych.

Obowiązki kupującego

Podstawowym obowiązkiem kupującego wynikającym z umowy sprzedaży jest oczywiście zapłata ceny. Często zapłata ceny następuje wraz z zawarciem umowy i wydaniem rzeczy przez sprzedającego. Jednakże w obrocie gospodarczym na porządku dziennym jest określanie terminów zapłaty. Odroczony termin płatności często nosi między przedsiębiorcami miano kredytu kupieckiego, które dobrze oddaje ekonomiczny charakter ustalenia odległego terminu zapłaty. Z nadejściem terminu zapłaty roszczenie sprzedającego o zapłatę ceny staje się wymagalne. Od tej chwili zaczyna też biec termin przedawnienia tego roszczenia. W przypadku gdy strony uzgodniły termin zapłaty ustalenie daty początkowej terminu przedawnienia nie powinno sprawiać większych kłopotów. Gorzej, gdy brak było jakichkolwiek ustaleń na ten temat. W takim przypadku należy przyjąć – w ślad za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 1989 r. sygn. akt III CRN 354/89, niepubl. – że: wymagalność roszczenia sprzedającego o zapłatę ceny powstaje z chwilą, gdy sprzedawca spełni swoje świadczenie wzajemne, czyli wyda nabywcy przedmiot sprzedaży2.
Zapłata ceny może nastąpić gotówką lub w formie bezgotówkowej. Każdy ze sposobów zapłaty ceny będzie skuteczny i właściwy, chyba że strony w umowie zastrzegą jakiś szczególny sposób zapłaty. Przedsiębiorcy muszą jednak pamiętać o tym, że art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 18, poz. 97) nakłada na nich obowiązek dokonywania lub przyjmowania płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą za pośrednictwem rachunku bankowego w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. Niespełnienie przez przedsiębiorcę wymagań określonych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej nie oznacza wcale, że zapłata taka będzie nieskuteczna. Zapłata będzie ważna, lecz przedsiębiorcy będą mogli podlegać odpowiedzialności administracyjnej.
Jeżeli z umowy nic innego nie wynika, świadczenie pieniężne, czyli zapłata ceny, powinno zostać uregulowane w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela (sprzedającego) w chwili spełnienia świadczenia. Wynika to z treści art. 454 § 1 k.c. i przemawia za tzw. oddawczym charakterem długu kupującego. Oznacza to, że zapłata ceny nastąpi dopiero wtedy, gdy sprzedający otrzyma odpowiednią kwotę. Należy przy tym pamiętać, że w rozliczeniach bezgotówkowych za pośrednictwem banku nierzadko termin złożenia polecenia przelewu w banku różni się od dnia zaksięgowania środków pieniężnych na rachunku bankowym sprzedającego, zwłaszcza jeśli rachunek ten prowadzi inny bank. Jeśli polecenie przelewu składane jest w ostatnim dniu terminu płatności wówczas kupujący naraża się na ryzyko opóźnienia, gdyż zapłata następuje z dniem wpływu środków pieniężnych na rachunek sprzedającego, a nie z dniem polecenia ich przelania. Warto także pamiętać o tym, by w trakcie negocjacji zabezpieczyć się na ewentualność przewlekania zapłaty przez działalność instytucji finansowych.
Kolejnym obowiązkiem kupującego jest odebranie rzeczy od sprzedającego. Jest to obowiązek będący odpowiednikiem obowiązku sprzedającego do wydania towaru. W obrocie gospodarczym raczej rzadko zachodzi sytuacja, w której odbiór rzeczy następuje jednocześnie z zapłatą ceny. W przypadku gdy umowa zastrzega termin zapłaty, odbiór towaru następuje zazwyczaj przed uiszczeniem ceny. Niewykluczona jest jednak sytuacja odwrotna, w której np. przy zawarciu umowy zostanie uregulowana cena, natomiast strony ustalą późniejszą datę i miejsce odbioru towaru. Sprzedający może domagać się od kupującego odbioru towaru w określonym terminie. Odebranie przedmiotu sprzedaży stanowi bowiem nie tylko prawo, lecz również obowiązek kupującego. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie tego obowiązku przez kupującego naraża sprzedającego na szkodę, gdyż musi on nadal troszczyć się o rzecz i ponosi z tego tytułu dodatkowe koszty.
Jeśli nierzetelny kupujący opóźnia się z odbiorem zakupionego towaru sprzedający może:
● oddać rzecz na przechowanie na koszt i niebezpieczeństwo kupującego. Nie oznacza to jednak zupełnej dowolności w ustaleniu wynagrodzenia za przechowanie. Nie powinno ono przekraczać cen rynkowych. Choć przepisy nie mówią tego wprost, sprzedający winien powiadomić kupującego o fakcie oddania na przechowanie.
● w ostateczności sprzedać rzecz na rachunek kupującego. Zanim jednak tego dokona, powinien wyznaczyć kupującemu dodatkowy termin do odebrania rzeczy. Wyjątkiem jest sytuacja, w której wyznaczenie terminu nie jest możliwe (np. nie jest znany adres kupującego), gdy rzecz narażona jest na zepsucie bądź gdy z innych względów grozi powstanie szkody. O dokonaniu sprzedaży sprzedający ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić kupującego, a także dokonać stosownych rozliczeń.
Poza powyższą listą możliwości, ogólnym uprawnieniem sprzedającego jest wyznaczenie kupującemu dodatkowego terminu do odbioru rzeczy z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu tego terminu odstąpi od umowy, albo żądanie odebrania towaru i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.
Do obowiązków spoczywających na kupującym należy również obowiązek zbadania rzeczy. W szczególności dotyczy to przypadków, w których dochodzi do przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia za pośrednictwem przewoźnika. Kupujący jest wówczas zobowiązany zbadać przesyłkę w czasie i w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju. Jeżeli zaś stwierdzi, iż w czasie przewozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, obowiązany jest dokonać wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności przewoźnika. Także wtedy gdy wydanie rzeczy następuje poprzez np. jej dostarczenie przez sprzedającego do magazynu kupującego lub odbiór towaru przez kupującego od sprzedającego, kupujący powinien dokonać zbadania rzeczy pod względem jakościowym. Przepisy dotyczące sprzedaży dokonywanej między przedsiębiorcami stanowią wprost, że kupujący powinien zbadać rzecz w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i niezwłocznie zawiadomić sprzedającego o dostrzeżonej wadzie. Jeśli kupujący zaniecha swego obowiązku lub bezzasadnie się z nim opóźni, to traci przysługujące mu uprawnienia umożliwiające reklamowanie wad. W umowach często precyzuje się, ile kupujący ma na to czasu od chwili odebrania rzeczy.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Piotr Rabczewski

Ekspert podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »