| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Przekształcanie spółek handlowych

Przekształcanie spółek handlowych

Spółki handlowe są dzisiaj najważniejszą formą organizacji przedsiębiorców i sprawdzoną metodą na zarządzanie firmami. Wielu z przedsiębiorców coraz częściej prowadzi działalność w ramach spółki jawnej, spółki komandytowo-akcyjnej, spółki partnerskiej czy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wybór określonej formy prawnej nie jest ostateczny. Oznacza to, że przedsiębiorca może ją zmienić w dowolnym czasie, zachowując odpowiednie procedury umożliwiające przekształcenie spółki jednego rodzaju w inny rodzaj. Zainteresowani mają do wyboru sześć rodzajów spółek handlowych, z których każda ma swoje plusy i minusy.

Uchwała o przekształceniu

Uchwała wspólników lub akcjonariuszy spółki w sprawie przekształcenia jej formy prawnej stanowi etap właścicielski procedury przekształcenia. Jest to etap kluczowy, w którym podejmowane są wszystkie najistotniejsze decyzje dla spółki. Osobami uprawnionymi do podjęcia uchwały są wspólnicy spółki osobowej, a w spółkach kapitałowych odpowiednio zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie akcjonariuszy. Wyjątkiem jest tutaj spółka komandytowo-akcyjna, która będąc spółką osobową posiada także walne zgromadzenie akcjonariuszy. W tym przypadku konieczne są dwie uchwały – uchwała komplementariuszy i uchwała akcjonariuszy podjęta na walnym zgromadzeniu. Bezpośrednio przed powzięciem uchwały o przekształceniu spółki, wspólnikom należy ustnie przedstawić istotne elementy treści planu przekształcenia i opinii biegłego rewidenta. Wymóg ten zmierza do tego, by nawet mimo ewentualnych trudności w dotarciu do dokumentów związanych z przekształceniem każdy wspólnik, który tego potrzebuje, mógł uzyskać stosowne informacje. Ustny charakter prezentacji ma na celu przystępne i syntetyczne ujęcie tematu przekształcenia po to, by zapewnić właścicielom spółki maksymalny poziom poinformowania o jej sytuacji. W spółkach kapitałowych informacje te powinien przedstawić zarząd, a wspólnicy i akcjonariusze mogą dodatkowo wykorzystać fakt odbywania się zgromadzenia do żądania dodatkowych wyjaśnień od obecnych członków zarządu.
Zasadą jest, że uchwała o przekształceniu powinna uzyskać akceptację wszystkich wspólników spółki osobowej, a w przypadku spółek kapitałowych uzyskać kwalifikowaną większość głosów.
W przypadku spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej oprócz wszystkich komplementariuszy za przekształceniem powinni wypowiedzieć się komandytariusze bądź akcjonariusze reprezentujący co najmniej dwie trzecie sumy komandytowej bądź kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut spółki przewidują warunki surowsze.
W przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową za uchwałą powinni wypowiedzieć się wspólnicy reprezentujący co najmniej dwie trzecie kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut przewiduje surowsze warunki. Jeśli jednak plan przekształcenia przewiduje zmianę formy prawnej na spółkę komandytową albo spółkę komandytowo-akcyjną, wówczas oprócz uzyskania wymaganej większości niezbędna jest zgoda osób, które w spółce przekształconej mają być komplementariuszami. Zgoda ta powinna zostać wyrażona w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Pozostali wspólnicy spółki przekształcanej, którzy nie złożą stosownych oświadczeń, stają się komandytariuszami albo akcjonariuszami spółki przekształconej.
W przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową za przekształceniem spółki powinni wypowiedzieć się wspólnicy reprezentujący co najmniej połowę kapitału zakładowego, większością trzech czwartych głosów, przy czym umowa bądź statut mogą przewidywać surowsze warunki.
Uchwała o przekształceniu powinna być umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza. Pominięcie tego wymogu będzie oznaczało nieważność uchwały. Nie ma przy tym znaczenia, czy przekształcającą się spółką jest spółka osobowa czy kapitałowa.
Zapamiętaj
Uchwała o przekształceniu musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.
Uchwała powinna zawierać przynajmniej następujące dane:
● typ spółki, w jaki spółka zostaje przekształcona,
● wysokość kapitału zakładowego, w przypadku przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością bądź w spółkę akcyjną, albo wysokość sumy komandytowej, w przypadku przekształcenia w spółkę komandytową, albo wartość nominalną akcji, w przypadku przekształcenia w spółkę komandytowo-akcyjną,
● wysokość kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej, która nie może przekraczać 10% wartości bilansowej majątku spółki,
● zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej, jeżeli przyznanie takich praw jest przewidziane,
● nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej, w przypadku przekształcenia w spółkę kapitałową, albo nazwiska i imiona wspólników prowadzących sprawy spółki i mających reprezentować spółkę przekształconą, w przypadku przekształcenia w spółkę osobową,
● zgodę na brzmienie umowy albo statutu spółki przekształconej.
Wspólnicy mogą zadecydować o poszerzeniu treści uchwały przekształceniowej o dodatkowe dane. W niektórych sytuacjach wydaje się to nawet wskazane. Jako przykład takiej sytuacji można podać procedurę przekształcenia spółki nieposiadającej rady nadzorczej w spółkę akcyjną, w której rada nadzorcza jest organem obowiązkowym. Minimalna treść uchwały powinna zawierać powołanie członków zarządu lub wspólników reprezentujących spółkę przekształconą (nie stanowiąc nic o organie nadzoru). Wspólnicy podejmujący uchwałę powinni zatem wypełnić lukę, zabezpieczając się przed ryzykiem odmowy rejestracji spółki przekształconej przez sąd rejestrowy.
Uchwała w sprawie przekształcenia formy prawnej spółki handlowej jest wcześniej projektowana przez zarząd spółki kapitałowej bądź wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki osobowej. Ustawodawca nie reguluje jednak zagadnienia, w którym wspólnicy lub akcjonariusze zdecydują się nie korzystać z przygotowanego dla nich projektu lub postanowią go zmienić, podejmując uchwałę o innej treści niż uzgodniona w fazie „managerskiej” przekształcenia. Rozwiązanie takie jest dopuszczalne i skuteczne, gdyż rozwiązanie przeciwne byłoby nie do pogodzenia z prawami wspólników i akcjonariuszy. Nie można bowiem przyjmować, że plan przekształcenia wraz projektem uchwały w sprawie przekształcenia jest wiążący dla właścicieli spółki decydujących o przekształceniu. Takie rozwiązanie skutkowałoby w istocie pozbawieniem jakiejkolwiek roli wspólników bądź akcjonariuszy. Plan przekształcenia i projekt uchwały mają – jak same nazwy mówią – charakter ramowy i nie posiadają ostatecznej treści. Poza tym plan przekształcenia nie jest czynnością prawną, lecz faktyczną, a zatem nieskuteczne byłyby próby związania jego treścią kogokolwiek. Tym niemniej, doniosła rola planu przekształcenia w całej procedurze przekształceniowej wyraża się między innymi w tym, że zawarte w nim dane są następnie wykorzystywane w toku dalszego postępowania. Nie można zatem ich ignorować. Niedopuszczalne byłoby więc określenie w uchwale kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej w oderwaniu od wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej wynikającej zresztą z załączonego do planu sprawozdania finansowego9.
Wspólnicy, którzy nie zdecydują się na uczestnictwo w spółce przekształconej, powinni zostać spłaceni przez tych, którzy dążą do restrukturyzacji spółki przez przekształcenie. Maksymalna wysokość kwoty przeznaczonej na wypłatę dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej nie może przekroczyć 10% wartości bilansowej majątku spółki. W razie przekroczenia tego limitu sąd rejestrowy nie zarejestruje przekształcenia spółki. Wspólnikami nieuczestniczącymi w przekształceniu są ci wspólnicy, którzy nie złożą oświadczenia o uczestnictwie lub złożą oświadczenie negatywne. Możliwość złożenia tego rodzaju oświadczenia jest wyrazem dobrowolności uczestnictwa w spółce przekształconej i tzw. prawa wyjścia wspólnika ze spółki.
Kwota przeznaczona do wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej musi zostać wskazana w uchwale w sprawie przekształcenia. Każdy ze wspólników lub akcjonariuszy, którzy mają jakiekolwiek zastrzeżenia do rzetelności wyceny wartości udziałów albo akcji, przyjętej w planie przekształcenia, może zgłosić żądanie ponownej wyceny wartości bilansowej jego udziałów albo akcji, przy czym z żądaniem tym powinien wystąpić najpóźniej w dniu powzięcia uchwały o przekształceniu. Przyjmuje się, że wykonanej powtórnie wyceny spółka nie musi poddawać badaniu przez biegłego rewidenta. Takie rozwiązanie należy uznać za niezadowalające, gdyż umożliwia nadużycia i stosowanie przez spółkę podwójnych standardów wobec różnych grup wspólników.
Zgłoszenie wspomnianego żądania może nastąpić tylko jeden raz. Wykonanie ponownej wyceny przez spółkę czyni zadość wymogom k.s.h. i wyłącza możliwość wnoszenia przez wspólnika kolejnych żądań w tym przedmiocie. Jeżeli jednak spółka nie uwzględni żądania wspólnika, może on skorzystać z kolejnego wariantu ochrony prawnej swych interesów, jakim jest powództwo o ustalenie wartości udziałów lub akcji. Powództwo może zostać zgłoszone najwcześniej po upływie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia swego żądania spółce. Termin maksymalny nie został określony, gdyż przewidziane w tym przypadku roszczenie ma charakter roszczenia o ustalenie, które nie ulega przedawnieniu. W pozwie należy wskazać spółkę jako pozwaną. Do rozpoznania sprawy właściwym będzie sąd gospodarczy siedziby spółki przekształcanej jako sąd rozstrzygający sprawę ze stosunku spółki. Fakt wniesienia pozwu nie stanowi co prawda przeszkody w rejestracji przekształcenia, o czym wyraźnie stanowi k.s.h., jednak sąd rejestrowy może w niektórych przypadkach zawiesić postępowanie rejestrowe do czasu rozstrzygnięcia tej sprawy, jeśli treść pozwu i rodzaj zarzutów stawianych uchwale przekształceniowej wskazywałyby na ryzyko nieskuteczności przekształcenia.
W razie przekształcenia spółki w spółkę z o.o., akcyjną lub komandytowo-akcyjną w uchwale o przekształceniu niezbędne jest określenie kapitału zakładowego. Chodzi tu o określenie zgodne z postanowieniami k.s.h., a nie o zsumowanie wszystkich kapitałów własnych spółki w jeden kapitał zakładowy. Nie ma zatem obowiązku tzw. kapitalizacji rezerw, choć jest to oczywiście dopuszczalne. W razie przekształcania się spółek kapitałowych w inne typy tych spółek, czyli spółki z o.o. w akcyjną i na odwrót, kapitał zakładowy spółki przekształconej nie może być niższy od kapitału spółki przekształcanej, w przypadku przekształcającej się spółki akcyjnej musi mieć ona pokryty cały kapitał zakładowy, a każda spółka przekształcana powinna mieć zatwierdzone sprawozdania finansowe co najmniej za dwa ostatnie lata obrotowe.
W przypadku przekształcenia w spółkę komandytową uchwała o przekształceniu powinna określać wysokość sumy komandytowej, przy czym jeśli w spółce przekształconej ma być więcej niż jeden komandytariusz, to należy w uchwale posłużyć się sumą wszystkich sum komandytowych.
NASZA RADA
Jeśli spółka przekształcona ma mieć formę spółki komandytowej, w której wspólnikami będą m.in. dwaj komandytariusze odpowiadający do wysokości sumy komandytowej 25 000 zł i jeden odpowiadający do wysokości sumy komandytowej 40 000 zł, to w treści uchwały w sprawie przekształcenia spółki w spółkę komandytową należy wskazać jako sumę komandytową kwotę 90 000 zł.
Umowa lub statut spółki przekształconej mogą przyznawać wspólnikom uprawnienia osobiste przynależne konkretnemu wspólnikowi, oznaczonemu z imienia i nazwiska. W razie gdyby taka sytuacja zachodziła, muszą one zostać wyeksponowane w uchwale w sprawie przekształcenia. Możliwość przyznawania takich uprawnień wprost wyrażają przepisy o spółkach kapitałowych, co należy też odpowiednio odnosić do spółki komandytowo-akcyjnej. Choć w przepisach dotyczących spółek osobowych brak jest tego rodzaju przepisów, jednak należy przyjąć, że wspólnicy mogą przyznawać sobie tego rodzaju uprawnienia na zasadzie swobody umów.
Jeżeli wspólnikowi spółki z o.o. miałyby być przyznane szczególne korzyści, to powinno to zostać określone dokładnie w umowie spółki, gdyż inaczej wspólnik nie będzie mógł wykonać swych uprawnień.
Natomiast w przypadku spółki akcyjnej czy komandytowo-akcyjnej statut może przyznać indywidualnie oznaczonemu akcjonariuszowi osobiste uprawnienia, które mogą w szczególności dotyczyć prawa powoływania lub odwoływania członków zarządu, rady nadzorczej lub prawa do otrzymywania oznaczonych świadczeń od spółki. Uprawnienia osobiste przyznane indywidualnie oznaczonemu akcjonariuszowi trwają tak długo, jak długo ta osoba pozostaje akcjonariuszem. Wygasają zaś najpóźniej z dniem, w którym uprawniony przestaje być akcjonariuszem spółki.
Uchwała w sprawie przekształcenia powinna dodatkowo zawierać wyrażenie zgody na brzmienie umowy spółki albo statutu spółki przekształconej. To jedno z ważniejszych postanowień wyrażające funkcję procedury przekształcenia, którą jest niejako „przeprowadzenie” właścicieli spółki w nowy typ spółki. W dniu podejmowania uchwały nie zawsze są już znani wspólnicy spółki przekształconej, gdyż to właśnie w toku przekształcenia ustalany jest ich krąg. Co prawda przekształcenie spółki handlowej, jak już wspomniano, odbywa się zgodnie z zasadą kontynuacji, czyli wspólnicy spółki przekształcanej stają się wspólnikami spółki przekształconej, to jednak z przyczyn praktycznych ustawodawca zdecydował się na danie wspólnikom mniejszościowym możliwości wyjścia ze spółki. W związku z tym, co do zasady, podjęcie uchwały w sprawie przekształcenia wraz z wyrażeniem zgody na brzmienie umowy spółki lub jej statutu nie zastąpi konieczności podjęcia dodatkowej uchwały w sprawie przyjęcia umowy spółki lub jej statutu. Wyjątkowo tylko nie będzie zachodziła konieczność podjęcia dodatkowej uchwały. Wyjątek ten zajdzie na przykład w sytuacji, w której wszyscy wspólnicy spółki przekształcanej jednocześnie z uchwałą w sprawie przekształcenia złożą też oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej.
Uchwała w sprawie przekształcenia formy prawnej spółki handlowej może zostać zaskarżona w drodze powództwa o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżona może być zarówno uchwała spółki kapitałowej jak też osobowej, jednak istota zaskarżenia uchwały nie będzie sprawdzała się w tych typach spółek, w których warunkiem podjęcia uchwały jest jednomyślność. Każde z powództw powinno zostać skierowane do sądu okręgowego właściwego miejscowo dla siedziby spółki. W razie uchylenia uchwały dojdzie do zniesienia jej ważności przez orzeczenie sądu, natomiast w razie stwierdzenia jej nieważności sąd orzeknie o tym, iż uchwała nigdy ważną nie była z uwagi na sprzeczność z porządkiem prawnym. Podstawą powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały o przekształceniu spółki jest wykazanie sprzeczności uchwały z przepisem rangi ustawowej. Nie chodzi wyłącznie o sprzeczność z k.s.h., lecz także o inne ustawy. W praktyce będzie chodziło najczęściej o ustawę o rachunkowości. Podstawą powództwa o uchylenie uchwały jest natomiast połączenie dwóch przesłanek, tj. sprzeczności z umową spółki, jej statutem lub z dobrymi obyczajami oraz sprzeczności z interesem spółki10 lub pokrzywdzeniem wspólnika (akcjonariusza). Niedopuszczalne jest natomiast zaskarżenie w tym trybie uchwały w sprawie przekształcenia wyłącznie przez wniesienie zarzutu zastrzeżeń co do rzetelności wyceny wartości udziałów albo akcji.
Uchwałę o przekształceniu mogą zaskarżyć:
● członkowie zarządu spółki z o.o. lub spółki akcyjnej (a także spółki partnerskiej, jeśli powołano w niej zarząd),
● członkowie rady nadzorczej spółki z o.o. lub spółki akcyjnej,
● członkowie komisji rewizyjnej w spółce z o.o.,
● wspólnicy uprawnieni do reprezentacji spółki osobowej,
● wspólnicy, którzy głosowali przeciwko uchwale o przekształceniu, a po jej przyjęciu zażądali zaprotokołowania sprzeciwu,
● wspólnicy bezzasadnie niedopuszczeni do udziału w zgromadzeniu wspólników czy w walnym zgromadzeniu przekształcanej spółki kapitałowej lub spółki komandytowo-akcyjnej albo w posiedzeniu wspólników spółki osobowej,
● wspólnicy, którzy nie byli obecni na zgromadzeniu wspólników, na walnym zgromadzeniu, na posiedzeniu wspólników spółki osobowej jedynie w przypadku wadliwego zwołania tego zgromadzenia albo posiedzenia lub też powzięcia uchwały w sprawie nieobjętej porządkiem obrad. 
Zapamiętaj
Przyczyną powództwa o uchylenie uchwały o przekształceniu jest jej sprzeczność z umową spółki lub jej statutem bądź dobrymi obyczajami oraz jednoczesne naruszenie interesu spółki lub jej wspólnika bądź akcjonariusza. Natomiast przyczyną powództwa o stwierdzenie nieważności tej uchwały jest jej sprzeczność z przepisami rangi ustawowej.
Powództwo o uchylenie uchwały albo stwierdzenie jej nieważności powinno zostać wniesione w terminie miesiąca od dnia otrzymania przez powoda wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie trzech miesięcy od dnia powzięcia uchwały.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Wierzbowski Eversheds

Usługi prawne dla biznesu

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »