| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Opodatkowanie spółek osobowych

Opodatkowanie spółek osobowych

Spółki osobowe są coraz powszechniej stosowaną formą prawną prowadzenia działalności gospodarczej. Wynika to z faktu, iż założenie i prowadzenie przedsiębiorstwa w tej formie jest stosunkowo nieskomplikowane pod względem prawnym (w porównaniu do spółek kapitałowych) i nie wymaga znacznych nakładów finansowych.

Wystąpienie wspólnika nieskutkujące zakończeniem prowadzenia działalności

Wystąpienie wspólników ze spółki jawnej powoduje obowiązek rozliczenia się z byłymi wspólnikami. Rozliczenie to poprzedza ustalenie wartości udziału kapitałowego wspólników występujących ze spółki, poprzez sporządzenie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą spółki (tj. wartość, jaką można uzyskać za spółkę na rynku). Bilans ten powinien zawierać wszystkie składniki materialne i niematerialne (według cen rynkowych), które mają wartość wymierną w pieniądzu. Występującym wspólnikom przysługuje prawo do zwrotu udziału kapitałowego. Udział wypłacony wspólnikom powinien uwzględniać wniesione do spółki wkłady, a także nadwyżkę majątkową. Ustalony w ten sposób udział kapitałowy wypłaca się w pieniądzu. W tym miejscu analizujemy wyłącznie przypadek wystąpienia wspólnika, które nie skutkuje zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej przez występującego wspólnika. Praktyka organów podatkowych pokazuje jak bardzo kontrowersyjnym zagadnieniem jest rozliczenie podatkowe występującego ze spółki wspólnika.
Na tym tle dla celów podatkowych można wskazać trzy zasadnicze kategorie kwot uzyskiwanych w związku z wystąpieniem, tj.:
• zwrot równowartości wkładu pierwotnie wniesionego do spółki,
• procentowy udział w nadwyżce majątkowej ponad wniesione przez wszystkich wspólników wkłady, odpowiadający dochodowi uprzednio opodatkowanemu z tytułu prowadzonej w formie spółki osobowej działalności gospodarczej,
• udział w nadwyżce opisanej w powyższym punkcie w części przekraczającej dochód uprzednio opodatkowany z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki osobowej.
Pierwsza kategoria nie budzi praktycznych wątpliwości. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 50 lit. a) u.p.d.o.f. zwrot równowartości wkładu wspólnika wniesionego do spółki osobowej będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania.
Istotne kontrowersje interpretacyjne budzą natomiast dwie pozostałe kategorie kwot wypłacanych w związku z wystąpieniem ze spółki wspólnika spółki osobowej. W praktyce organów podatkowych ugruntowały się w tym zakresie rozbieżne stanowiska. Pierwsze z tych stanowisk, najbardziej restrykcyjne, zakłada jednolite traktowanie wskazanych powyżej kategorii. Zgodnie z tym poglądem wypłata udziału kapitałowego na rzecz ustępującego ze spółki wspólnika ponad wartość zwróconego wkładu stanowi dla niego przysporzenie majątkowe stanowiące przychód podatkowy, przy czym nie mamy tu do czynienia z opodatkowaniem po raz drugi dochodu uprzednio opodatkowanego w toku działalności wspólnika. Ponadto stanowisko to zakłada, że otrzymany zwrot udziału kapitałowego nie stanowi przychodu ze źródła „pozarolnicza działalność gospodarcza” (zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.), tylko przychód ze źródła „prawa majątkowe” (zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 18 u.p.d.o.f.).
Powyższe podejście oznacza de facto konieczność powtórnego opodatkowania kwot już uprzednio sukcesywnie opodatkowywanych przez ustępującego wspólnika w ramach działalności spółki. Ponadto opodatkowanie to odbywałoby się zgodnie z zasadami właściwymi dla dochodów z praw majątkowych, tj. dochód taki podlegałby łącznemu opodatkowaniu z dochodami z innych źródeł według progresywnej skali podatkowej. Kolejny z poglądów reprezentowanych przez organy skarbowe, analogicznie jak w stanowisku pierwszym, uznaje, że uiszczenie podatku dochodowego od spłaty udziału wspólnikowi występującemu ze spółki nie tworzyłoby sytuacji, w której następuje powtórne opodatkowanie tych samych kwot. Jednakże w przeciwieństwie do stanowiska pierwszego, pogląd ten zakłada, że dla celów podatku dochodowego przychody ze spłaty wkładu nie stanowią przychodu ze źródła „prawa majątkowe”, lecz przychód ze źródła „pozarolnicza działalność gospodarcza”. Oznaczałoby to w praktyce ponowne opodatkowanie tego samego dochodu, jednakże w tym zakresie możliwe byłoby już zastosowanie 19% stawki liniowej właściwej dla dochodów z działalności gospodarczej. Trzeci, najbardziej liberalny z poglądów, zakłada, że wypłacony udział w nadwyżce majątkowej spółki osobowej w tej części, w jakiej odpowiada dochodowi, który został uprzednio opodatkowany podatkiem dochodowym jako dochód z tytułu prowadzonej w formie spółki działalności gospodarczej, nie podlega ponownemu opodatkowaniu tym podatkiem.
CO NA TO SĄD?
Zysk oznacza nadwyżkę wpływów nad wydatkami w działalności gospodarczej, występującą w założonym okresie. Jest to więc dochód spółki jako wspólnego źródła przychodów wspólników. Przyrost majątku spółki dokonywał się sukcesywnie i sukcesywnie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wobec tego należy stwierdzić, iż wystąpienie wspólnika ze spółki i wiążący się z tym faktem zwrot przypadającego temu wspólnikowi majątku spółki nie skutkuje powstaniem u niego przychodu podlegającego opodatkowaniu, bowiem dochody uzyskane dla spółki w czasie jej trwania podlegały opodatkowaniu w każdym roku podatkowym. Zobowiązanie występującego ze spółki wspólnika do uiszczenia podatku dochodowego od spłaty udziału w majątku spółki oznaczałoby opodatkowanie już wcześniej opodatkowanego majątku.
Wyrok NSA z 7 października 2004 r. sygn. akt FSK594/04, niepublikowany
Przy tym założeniu przychód podatkowy wspólnika przy wystąpieniu ze spółki tworzyłaby jedynie nadwyżka, która nie została uprzednio opodatkowana w toku działalności spółki. Przychód taki byłby zaliczany do źródła „pozarolnicza działalność gospodarcza” (jak przy stanowisku drugim). Pogląd ten w naszej opinii należy ocenić jako prawidłowy, gdyż jako jedyny uwzględnia on fakt bieżącego opodatkowania zysków wspólników wypracowanych poprzez spółkę osobową i wskazuje na właściwe źródło przychodu dla ewentualnej kwoty nadwyżki, która w tym przypadku podlegałaby opodatkowaniu (udział w spółce osobowej stanowi co prawda prawo majątkowe, jednakże o zasadach opodatkowania powinien decydować związek osiąganych przychodów z działalnością gospodarczą, a nie fakt, że przychód z określonego tytułu może zostać zakwalifikowany do innych źródeł przychodów). Aktualnie w interpretacjach podatkowych powszechnie przyjmowane jest pierwsze z przedstawionych stanowisk, najbardziej niekorzystne dla podatników (np. interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2009 roku, sygn. ITPB1/415-699/08/MM).
PRZYKŁAD
Spółka jawna A miała 4 wspólników – V, X, Y oraz Z, posiadających równe udziały w spółce. V postanowił wystąpić ze spółki A i kontynuować działalność na własny rachunek, w ramach indywidualnej działalności gospodarczej. W związku z powyższym spółka A wypłaciła V kwotę równowartości wniesionego wkładu, powiększoną o przypadającą na niego nadwyżkę majątkową wypracowana przez spółkę na łączna kwotę 100 000 zł (z czego równowartość wkładu wyniosła 25 000 zł). W efekcie, zgodnie z aktualnym poglądem organów podatkowych, kwota stanowiąca równowartość zwróconego V wkładu (25 000 zł) będzie zwolniona z opodatkowania. Natomiast nadwyżka ponad tę kwotę (tj. 75 000 zł) będzie podlegać opodatkowaniu jako przychód z praw majątkowych V, łącznie z dochodami z innych źródeł według progresywnej skali podatkowej. Powinna ona zostać wykazana w odpowiednim zeznaniu rocznym do 30 kwietnia następnego roku. W tym samym terminie V będzie zobowiązany do rozliczenia podatku należnego z tego tytułu.
Zapamiętaj
Środki otrzymane przez występującego wspólnika spółki osobowej są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym do wysokości równowartości wkładu wspólnika wniesionego do tej spółki. Natomiast kwota nadwyżki przekraczającej wartość wniesionego wkładu stanowi przychód z praw majątkowych, podlegający łącznemu opodatkowaniu z dochodami z innych źródeł według progresywnej skali podatkowej.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Agata Bajek

Starszy Specjalista ds. Projektów HR - Grupa Tempo S.C.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »