| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Nowe zasady kontroli podatkowej

Nowe zasady kontroli podatkowej

Wykonywanie działalności gospodarczej przez przedsiębiorców nierozerwalnie jest związane z płaceniem różnego rodzaju danin publicznoprawnych. Nic więc dziwnego, iż jest to grupa podmiotów, która jest obiektem zainteresowania organów podatkowych i organów kontroli skarbowej. Reguły przeprowadzania kontroli podatkowej u przedsiębiorcy w ostatnim czasie uległy istotnym zmianom. Znajomość tej materii jest bardzo istotna, ponieważ przeprowadzenie czynności kontrolnych z natury związane jest z wnikaniem w sferę majątkowych i osobistych praw kontrolowanych.

KONTROLA PODATKOWA

Jednym z rodzajów kontroli działalności prowadzonej przez przedsiębiorców jest kontrola podatkowa. W wyniku czynności podejmowanych w jej toku organ podatkowy wchodzi w posiadanie materiału dowodowego w zakresie objętym weryfikacją. Zebrane dowody nie przesądzają o prawach i obowiązkach kontrolowanego, natomiast dokumentują przebieg procedury sprawdzenia, czy kontrolowany wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego.

Zakres i cel kontroli podatkowej

Zakres kontroli podatkowej wynika z art. 281 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 18, poz. 97). Zgodnie z tym przepisem celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Wynika z tego zakres przedmiotowy kontroli podatkowej, który obejmuje zarówno obowiązki materialne, jak i proceduralne nałożone na określone podmioty na mocy przepisów prawa podatkowego, to jest na podstawie przepisów ustaw podatkowych oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych. Organy podatkowe pierwszej instancji przeprowadzają kontrolę podatkową u podatników, płatników, inkasentów oraz następców prawnych. Katalog tych podmiotów jest zamknięty. Dlatego też ważna jest znajomość ustawowych definicji w tym zakresie.
ZAPAMIĘTAJ
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może również przeprowadzić kontrolę podatkową. Jej celem jest sprawdzenie stosowania uznanej przez ten organ metody ustalania ceny transakcyjnej między podmiotami powiązanymi.
Ze szczególnym rodzajem podatników mamy do czynienia w przypadku spółek cywilnych oraz spółek handlowych o charakterze osobowym (spółki jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo-akcyjne). Na gruncie podatku od towarów i usług czy podatku akcyzowego podatnikami będą te spółki, natomiast na gruncie podatku dochodowego podmiotowość podatkową będą miały nie spółki, a ich wspólnicy. Ma to istotne znaczenie, bowiem jak wcześniej wskazano, kontrola podatkowa może być przeprowadzona wyłącznie w zakresie, w jakim dany podmiot posiada status podatnika. Przykładowo spółka cywilna może być więc skontrolowana w zakresie swoich obowiązków w podatku od towarów i usług, natomiast nie jest możliwe wszczęcie wobec niej kontroli w zakresie obowiązków w podatku dochodowym, gdyż w tym zakresie podatnikami są wspólnicy i to wobec nich ewentualnie można przeprowadzić kontrolę w tym zakresie.
Kontrolę podatkową można przeprowadzić w podmiocie, który spełnia warunki pozwalające zaliczyć go do jednego z ustawowo wymienionych podmiotów. Nie ma przy tym znaczenia sposób zachowania się podmiotu, a w szczególności czy dopełnił on obowiązków rejestracyjnych, czy składa deklaracje podatkowe, czy wpłaca podatki. Status podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego jest bowiem niezależny od woli danej osoby i jej zachowania; jest stanem obiektywnym wynikającym z norm ustawowych.
Tabela 1. Podmioty kontrolowane
ZAPAMIĘTAJ
Utrata statusu podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego (np. śmierć osoby fizycznej, likwidacja osoby prawnej) prowadzi do niemożliwości skutecznego wszczęcia kontroli podatkowej.

Zasady ogólne

Wprawdzie szczegółowe unormowania procedury kontrolnej zawarto w dziale VI Ordynacji podatkowej, niemniej należy wskazać, że na mocy art. 292 tej ustawy mają do niej zastosowanie także podstawowe zasady dotyczące postępowania podatkowego. Ponadto do kontroli działalności gospodarczej podatnika będącego przedsiębiorcą, jako integralną część przepisów regulujących procedurę kontrolną, należy traktować normy zawarte w rozdziale 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 18, poz. 97; dalej u.s.d.g.). Nie można przy interpretacji tych przepisów zapominać również o naczelnych konstytucyjnych zasadach:
● zasada niedziałania prawa wstecz,
● zasada ochrony praw nabytych,
● zasada zakazu stosowania interpretacji rozszerzającej przy stosowaniu przepisów nakładających obowiązki,
● zasada przestrzegania prawa przez organy władzy publicznej,
● zasada równości.
Tabela 2. Zasady ogólne kontroli podatkowej

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Bernard Waszczyk

Analityk rynku funduszy inwestycyjnych Open Finance.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »