| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jak poza państwowym sądem rozstrzygnąć spór z kontrahentem

Jak poza państwowym sądem rozstrzygnąć spór z kontrahentem

Arbitraż, czyli postępowanie przed sądem polubownym, to prywatna metoda rozpatrywania sporów. Może być wybrana przez strony zarówno w stosunkach krajowych, jak i międzynarodowych, zamiast procesu przed sądem państwowym. Opiera się na umowie, z której wynika zobowiązanie się stron do współdziałania z sądem arbitrażowym i do dobrowolnego wykonania jego wyroku.

Zapis na sąd polubowny
 
Poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wymaga pisemnej umowy stron, zwanej zapisem na sąd polubowny lub umową o arbitraż, rzadziej układem o sąd polubowny (art. 1162 par. 1 k.p.c.). Właśnie dlatego, że skutecznie zawarta umowa o arbitraż wyłącza drogę sądową (przed sądem państwowym), to stanowi ona podstawę jurysdykcji sądu polubownego, uprawnień arbitrów i skuteczności orzeczenia sądu polubownego. Choć ustawa nie przewiduje wprost rygoru nieważności w razie braku formy pisemnej umowy arbitrażowej, to jednak z orzecznictwa Sądu Najwyższego, a także z ustaleń doktryny wynika, że brak dokumentacji zapisu, choćby w wymienianych między stronami pismach lub oświadczeniach na odległość, np. faksach czy nawet e-mailach, nie wywołuje żadnych skutków prawnych przewidzianych w ustawie, związanych z rozpatrzeniem sprawy przez sąd polubowny. Nie można wobec tego umówić się na krajowy arbitraż w sposób dorozumiany, powiedzmy przez wybór sędziego. I mimo pojawiających się w literaturze głosów, że w stosunkach międzynarodowych czasem wystarcza podpisanie terms of reference (specyfikacji istotnych warunków kontraktu), gdy strony pozostawały w przekonaniu, że dysponują ważnym zapisem na sąd polubowny, to jednak nie warto ryzykować nieważności postępowania. Nie należy też kierować się wyjątkami (niektóre systemy prawne, w szczególności wzorowane na prawie angielskim, pozwalają na zawarcie umowy również ustnie). Dobrze jest zadecydować wprost, przy konstruowaniu umowy głównej lub najdalej na początku jej obowiązywania, czy poddać przyszłe, mogące wyniknąć na jej tle spory sądowi arbitrażowemu czy nie. Można się też powołać w umowie pisemnej na dokument zawierający klauzulę arbitrażową, jeżeli da się uznać owo powołanie za część składową umowy (art. 1162 par. 2 k.p.c.).
Umowa arbitrażowa może być umową samodzielną albo klauzulą w umowie głównej (np. umowie sprzedaży, o dzieło, agencyjnej). Wówczas określa się ją jako klauzulę arbitrażową. Przepisy k.p.c. stosuje się do obu zapisów w takim samym stopniu.
 
Treść umowy i klauzuli
 
W zapisie na sąd polubowny należy wskazać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć (art. 1161 par. 1 k.p.c.). Możliwa jest więc umowa arbitrażowa w ścisłym znaczeniu (mówiąca: określony spór poddajemy arbitrażowi) i kompromis, czyli umowa na przyszłość (spory mogące wyniknąć z niniejszej umowy będzie rozpatrywał sąd polubowny). Strony w zapisie muszą zawrzeć elementy konieczne, które decydują o tym, czy jest to umowa arbitrażowa czy nie (określone w art. 1161 par. 1 k.p.c.) i elementy fakultatywne, wedle uznania. Mogą więc też określić liczbę sędziów, czyli arbitrów, którzy mają rozstrzygnąć spór. Jeżeli tego nie zrobią, będzie powołany skład trzyosobowy. Wolno im również uzgodnić sposób powołania arbitrów i tryb odwoływania arbitra. W każdym czasie mogą złożyć - na piśmie - zgodne oświadczenie o odwołaniu takiego sędziego.
Strony mogą uzgodnić sposób i zasady postępowania przed sądem, pod warunkiem że jest to zgodne z przepisami ustawy. Jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej, strony mogą poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spory o prawa majątkowe lub niemajątkowe, ale tylko takie, które mogą być przedmiotem ugody sądowej. Wyjątek stanowią sprawy o alimenty (art. 1157 par. 1 k.p.c.). Jeżeli strony nie uzgodniły inaczej, sąd polubowny na wniosek strony, która uprawdopodobniła dochodzone roszczenie, może postanowić o zastosowaniu takiego sposobu zabezpieczenia, który uzna za właściwy ze względu na przedmiot sporu. Wydając takie postanowienie, sąd arbitrażowy może uzależnić jego wykonanie od złożenia stosownego zabezpieczenia. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego środka zabezpieczającego podlega wykonaniu po nadaniu mu klauzuli wykonalności przez sąd powszechny.
Sąd polubowny rozstrzyga spór według prawa właściwego dla danego stosunku, a gdy strony go do tego wyraźnie upoważniły - według ogólnych zasad prawa lub zasad słuszności. Zawsze jednak bierze pod uwagę umowę stron oraz zwyczaje stosowane wobec danego stosunku prawnego.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Olga Rzycka

Coach, trener, psycholog

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »