| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Funkcje firmy przedsiębiorcy

Funkcje firmy przedsiębiorcy

Dokonana przed czterema laty reforma prawa firmowego, w wyniku której przepisy o zasadniczym znaczeniu dla obierania i używania firmy znalazły się w kodeksie cywilnym, nie wpłynęła rewolucyjnie na funkcje firmy znane wcześniej z czasów obowiązywania kodeksu handlowego.

Funkcja informacyjna firmy
 
Pośród funkcji firmy dostrzec można również jej walor informacyjny17. Brzmienie firmy może dostarczać jej odbiorcom szeregu zasadniczych informacji dotyczących przedsiębiorcy. W przypadku każdego z nich firma (najczęściej jej obowiązkowy dodatek) określa jego formę prawną. Firma może ponadto zawierać podstawowe dane o przedsiębiorcy, informujące np. o przedmiocie prowadzonej przez niego działalności, siedzibie, obszarze, na którym przedsiębiorca prowadzi swoją działalność, sytuacji organizacyjnej spółki handlowej itd.
Firma ujawnia formę prawną każdego przedsiębiorcy18. W przypadku osób prawnych określenie formy prawnej przedsiębiorcy stanowi obligatoryjną część jego firmy. W przypadku osób fizycznych będących przedsiębiorcami funkcja informacyjna firmy, informująca o formie prowadzonej przez nie działalności gospodarczej, działa niejako w sposób negatywny. Jeżeli firma nie zawiera dodatkowych oznaczeń wskazujących na formę prawną przedsiębiorcy, a zawiera przynajmniej jego imię i nazwisko, to mamy do czynienia z osobą fizyczną będącą przedsiębiorcą (art. 434 w zw. z art. 435 § 2 oraz art. 331 § 1 k.c.). Zdaniem autora, obecne unormowania, dopuszczające posługiwanie się przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną firmą (w jej minimalistycznej formie), zawierającą jedynie imię i nazwisko takiej osoby, może doprowadzić do sytuacji, w których nie będzie wiadome, czy osoba taka dokonując czynności prawnej występuje jako przedsiębiorca czy jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. W szczególności negatywne tego konsekwencje dotykać mogą konsumentów, którzy nie będą wiedzieli, czy zawierają umowę z przedsiębiorcą (co sytuowałoby konsumentów w bardziej korzystnej sytuacji prawnej) czy z nieprzedsiębiorącą.
Rdzeń firmy przedsiębiorcy może ujawniać przedmiot działalności przedsiębiorcy (najczęściej jeden, dominujący)19. Do zawarcia w firmie takiej informacji może dojść w sytuacji, gdy będzie ona miała postać rzeczową (np. Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Ścieków S.A., Fundacja Ochrony Zabytków) lub mieszaną (Agencja Ochrony ALFA sp. z o.o., Zakład Stolarki Okiennej Józef Kowalski sp. jawna). Fantazyjna postać firmy na ogół nie oddaje wprost czym zajmuje się przedsiębiorca, przynajmniej z punktu widzenia odbiorcy o przeciętnych zdolnościach percepcyjnych.
Firma może być ponadto nośnikiem informacji dotyczącej siedziby przedsiębiorcy. Dopuszczalne jest włączenie do rdzenia firmy określenia miejscowości, w której przedsiębiorca ma siedzibę (np. Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Turku S.A.), lub umieszczenie w rdzeniu przymiotnika pochodzącego od nazwy tej miejscowości (np. Gdańska Fabryka Okien sp. z o.o., Warszawskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych S.A.). Jeżeli faktyczna siedziba przedsiębiorcy będzie odmienna od nazwy miejscowości ujawnionej w rdzeniu firmy, dojdzie do naruszenia zasady prawdziwości firmy.
W przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, firma może wskazywać nie tylko na jego miejsce zamieszkania, lecz również na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, które może znajdować się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. Ponieważ art. 434 k.c. przez pojęcie „miejsca prowadzenia działalności” nie rozumie jedynie miejscowości, wyobrażalne jest także inne jego określenie np. przez odniesienie się do dzielnicy miasta, charakterystycznego miejsca w danej miejscowości (np. Piekarnia Mokotowska Józef Hyc, Kawiarnia na Placu Wolności - Alicja Kwiatkowska) czy nawet obszaru wykraczającego poza jedną miejscowość (np. Kaszubskie Przedsiębiorstwo Transportowe - Krzysztof Zielonka). Dopuszczalność ujawnienia w firmie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej nie wyłącza, jak się wydaje, możliwości zawarcia przez przedsiębiorcę w swojej firmie określenia wskazującego na jego miejsce zamieszkania, a to ze względu na uznanie takiego określenia jako innego, dowolnie obranego (art. 434 k.c. in fine). Wątpliwości natomiast budziłaby sytuacja, w której osoba fizyczna będąca przedsiębiorcą podałaby w swojej firmie zarówno miejsce zamieszkania jak i miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, szczególnie w przypadku gdy oba miejsca będą stanowiły nazwy różnych miejscowości. Jeżeli nie dojdzie w treści firmy do wyraźnej dystynkcji między tymi miejscowościami, która jasno określałaby, która z nich stanowi miejsce zamieszkania przedsiębiorcy, a w której prowadzi on swoją działalność, również i w tym przypadku może dojść do wprowadzenia przeciętnego odbiorcy w błąd i naruszenia tym samym zasady prawdziwości firmy.
Chociaż art. 435 § 2 k.c. wyraźnie tego nie stanowi, w firmach przedsiębiorców innych niż osoby fizyczne również dopuszczalne jest umieszczenie określeń wskazujących na miejsce wykonywania przez nich działalności gospodarczej. Z uwagi na fakt, że na ogół przedsiębiorcy posiadający osobowość prawną lub będący jednostkami organizacyjnymi, o których mowa w art. 331 § 1 k.c., prowadzą działalność gospodarczą w większych rozmiarach (również w aspekcie zasięgu terytorialnego) niż osoby fizyczne, w ich wypadku określenie miejsca wykonywania działalności będzie raczej wskazywało pewien obszar geograficzny niż konkretną miejscowość. Poprzez określenie w firmie terytorialnego zasięgu prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności możemy - zdaniem autora - mówić o jej zasięgu docelowym, rzeczywistym i podstawowym (macierzystym).
Z zasięgiem docelowym będziemy mieli do czynienia przede wszystkim w przypadku nowo powstałych przedsiębiorców. Odwołanie się w firmie do pewnego wyznacznika terytorialnego będzie stwarzać ramy docelowego obszaru prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. Będzie to też informacja dla odbiorców o potencjalnym terytorialnym zaangażowaniu przedsiębiorcy i rynku, na którym działa. Często na początku prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę owe ramy terytorialne będą bardzo pojemne, a przez to kreować mogą u odbiorców wyolbrzymione wyobrażenie rozmiarów prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. Tytułem przykładu, przedsiębiorca w firmie może zawrzeć odniesienie do jakiejś krainy geograficznej, podczas gdy faktycznie będzie prowadził działalność na obszarze jednej czy kilku położonych niedaleko od siebie miejscowości.
Zasięg rzeczywisty w odniesieniu do określonego w firmie terytorialnego zasięgu prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności oznacza zgodność zadeklarowanego w firmie stałego obszaru działania przedsiębiorcy z faktycznie, stale wykonywaną przez niego działalnością na tym terenie. Poza ramy tego zasięgu przedsiębiorca nie wyjdzie także w przypadku sporadycznego i nie mającego dla przedsiębiorcy istotnego znaczenia prowadzenia działalności również poza granicami zasięgu rzeczywistego. Często zasięg rzeczywisty będzie miał odniesienie do przedsiębiorców, których terytorialny obszar prowadzonej działalności został zdeterminowany przez zewnętrzne, pozakonkurencyjne czynniki (np. Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A., Warmińsko-Mazurska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.).
Z kolei zasięg podstawowy (macierzysty) w firmie przedsiębiorcy wskazany będzie w sytuacji, gdy rzeczywisty stały zasięg działalności przedsiębiorcy będzie pod względem terytorialnym wykraczał poza granice wskazane w firmie. Dla przedsiębiorcy owa poczyniona w firmie deklaracja co do obszaru, na jakim będzie on prowadził swoją działalność, ma charakter zasięgu wyjściowego, podstawowego. Wraz z rozwojem rozmiarów i zasięgu działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę deklaracja dotycząca docelowego obszaru działania ulegnie przekształceniu w odwołanie się do obszaru, z którego dany przedsiębiorca się wywodzi, na którym zapewne ma swoją siedzibę i z którym jest najsilniej związany. Będzie to zatem kolejna faza docelowego terytorialnego zasięgu działalności przedsiębiorcy, który jednak stał się zbyt wąski w porównaniu do obszaru, na którym przedsiębiorca faktycznie wykonuje swoją działalność w sposób stały i który może wykraczać poza określony w firmie, np. region, województwo czy miasto. W tym przypadku możemy rozpatrywać niezgodność brzmienia firmy ze stanem faktycznym czyli naruszenie zasady prawdziwości firmy. Ocenę, czy doszło do złamania tej zasady czy nie, oceniać należy zarówno z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy, jak i porównując rozmiary prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności poza podstawowym terytorialnym zasięgiem w stosunku do rozmiarów działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę na obszarze zadeklarowanym w treści firmy. Moim zdaniem, jeżeli działalność prowadzona w zakresie przekraczającym ramy terytorium wskazanego w firmie ma charakter jedynie dodatkowy i uboczny dla przedsiębiorcy, a duża część tej działalności koncentruje się na obszarze wskazanym w firmie, o wprowadzeniu w błąd i naruszeniu zasady prawdziwości firmy nie można mówić.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na kwestię umieszczania w firmie przymiotnika pochodzącego od nazwy miejscowości. W świetle powyższych rozważań można dojść do wniosku, że przymiotnik taki w firmie może zarówno informować o siedzibie przedsiębiorcy, jak i stanowić wyznacznik terytorialnego zasięgu jego działania. Biorąc pod uwagę jednak fakt, że większość przedsiębiorców prowadzi działalność na rynku wykraczającym poza obszar tylko jednej miejscowości, można wysnuć na tej podstawie generalną zasadę, że w razie wątpliwości ujawniony w firmie przedsiębiorcy przymiotnik pochodzący od nazwy miejscowości wskazuje na jego siedzibę.
O dopuszczalności ujęcia w firmie przedsiębiorcy będącego osobą prawną i, odpowiednio, tzw. niezupełną osobą prawną nazwiska lub pseudonimu osoby, która związana jest (była) z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy przesądza treść art. 435 § 3 k.c. Celem ujawnienia nazwiska czy pseudonimu osoby fizycznej w firmie, np. spółki kapitałowej, fundacji prowadzącej działalność gospodarczą czy spółdzielni, jest zazwyczaj powiązanie w świadomości odbiorców danej osoby fizycznej z przedsiębiorcą. Dla samego przedsiębiorcy zabieg ten w założeniu ma przynieść konkretny rezultat i przełożyć się na zwiększoną rozpoznawalność głównie wśród konsumentów oraz osiągnięcie lepszych wyników ekonomicznych, a to wskutek umieszczania w firmie takich nazwisk, które niosą ze sobą pewien zespół pozytywnych wyobrażeń o konkretnych osobach. Wyobrażenia te składają się następnie na obraz przedsiębiorcy, istniejący w powszechnej świadomości odbiorców. A zatem ukazanie w firmie związków danej osoby fizycznej z przedsiębiorcą ma dla tego ostatniego charakter reklamowy lub gwarancyjny.
To, co dla wszystkich osób prawnych i tzw. niezupełnych osób prawnych będących przedsiębiorcami jest na podstawie wyżej wskazanego przepisu dozwolone, w przypadku osobowych spółek handlowych jest w niektórych przypadkach bezwzględnym wymogiem. Z całą pewnością nazwisko przynajmniej jednej osoby związanej w istotny sposób z działalnością przedsiębiorcy (będącej wspólnikiem spółki) musi zostać ujawnione w firmie spółki partnerskiej (art. 90 § 1 k.s.h.). Nie ma możliwości, by partnerami takiej spółki były podmioty inne niż osoby fizyczne, zatem w firmie każdej spółki partnerskiej pojawi się nazwisko przynajmniej jednego jej partnera. W przypadku spółki jawnej, obowiązek ujawnienia w firmie nazwiska przynajmniej jednego wspólnika zaistnieje, gdy wszyscy wspólnicy będą osobami fizycznymi. W przeciwnym razie nazwisko wspólnika będącego osobą fizyczną może, ale nie musi, pojawić się w firmie spółki jawnej, gdyż art. 24 § 1 k.s.h. wymaga zawarcia w rdzeniu jej firmy przynajmniej jednego nazwiska lub firmy (nazwy) wspólnika takiej spółki. Podobna sytuacja wystąpi w przypadku spółki komandytowej lub komandytowo-akcyjnej. Jeżeli wszyscy komplementariusze będą osobami fizycznymi, wtedy w firmie takiej spółki pojawi się nazwisko przynajmniej jednego z nich. Gdy komplementariuszami będą także inne podmioty, nazwisko komplementariusza będącego osobą fizyczną nie będzie musiało zostać włączone do firmy spółki20.
Odmiennie od przypadku umieszczania nazwisk osób fizycznych w firmach przedsiębiorców będących osobami prawnymi, w przypadku osobowych spółek handlowych zawarcie nazwiska wspólnika jest raczej koniecznością wymuszoną przez przepisy k.s.h. niż intencjonalnym działaniem, aczkolwiek nie sposób wyłączyć pełnienia przez nazwisko wspólnika zawarte w firmie spółki osobowej funkcji reklamowej czy gwarancyjnej. Istnienie owego obowiązku w pewnych sytuacjach nie wyklucza możliwości zawarcia w firmie spółki osobowej również nazwiska lub pseudonimu innej osoby, niekoniecznie wspólnika, która miała lub ma związki z powstaniem lub działalnością spółki. Może to być np. osoba prowadząca sprawy spółki, a niebędąca wspólnikiem, względnie członek zarządu spółki partnerskiej niebędący partnerem. W przypadku każdej spółki osobowej informacyjna rola firmy przejawia się w ujawnieniu przynajmniej jednego wspólnika spółki.
Obowiązkowe dodatki informujące o statusie organizacyjnym przedsiębiorcy dotyczą spółek handlowych. Wskazują one etap w okresie istnienia spółki, na jakim się ona znajduje. Dodatki mogą ujawniać, że spółka dopiero zaczyna swoją działalność, kończy ją lub - konsekwentnie - znajduje się w stadium zwykłej działalności (spółka została wpisana do rejestru i nie znajduje się w likwidacji), gdy firmie nie towarzyszą żadne z dodatków.
Dodatek „w organizacji” może być umieszczony jedynie w firmie handlowych spółek kapitałowych. Dodatek ten informuje o specyficznym stanie prawnym spółki, która - choć posiada zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych, zdolność sądową i zdolność procesową - nie jest jeszcze w pełni wykształconą spółką kapitałową (nie jest osobą prawną). Wyjątkowo, spółka w organizacji może prowadzić działalność gospodarczą i - w konsekwencji - jest uznawana za przedsiębiorcę jeszcze przed wpisaniem do rejestru21. W związku z tym spółka w organizacji posiada także firmę, o czym wyraźnie stanowi art. 11 § 3 k.s.h. Spółka kapitałowa w organizacji jest nie tylko wyjątkiem od zasady mówiącej, iż działalność gospodarczą można prowadzić tylko po dokonaniu wpisu przedsiębiorcy do rejestru, ale również stanowi wyjątek potwierdzający regułę, zgodnie z którą prawo do firmy powstaje z momentem wpisania przedsiębiorcy do rejestru22. Przed dokonaniem wpisu do rejestru nie mamy bowiem do czynienia z przedsiębiorcą, a co za tym idzie - z firmą. Zamieszczenie w firmie dodatku „w organizacji” może wskazywać w szczególności, że spółka nie prowadzi jeszcze działalności w pełnym zamierzonym zakresie, nie zatrudnia wystarczającej, docelowej liczby pracowników, nie utrzymuje stałych kontaktów handlowych itd. Firma spółki kapitałowej traci ten dodatek z chwilą wpisania spółki do rejestru przedsiębiorców, a zgłoszenie spółki do rejestru przedsiębiorców powinno zawierać firmę bez dodatku.
Dodatek „w likwidacji” ujawnia z kolei rychłe zakończenie działalności przez spółkę handlową lub spółdzielnię, mimo ciągłego zachowania przez nią podmiotowości prawnej i statusu przedsiębiorcy. Stanowi on informację dla innych podmiotów chcących wejść w kontakty handlowe z przedsiębiorcą, którego likwidacja dotyczy, iż likwidatorzy spółki będą dokonywać głównie czynności mających na celu rozliczenie dotychczasowej działalności, upłynnienie majątku spółki i dokonanie rozliczeń między wspólnikami, a to z kolei oznacza brak perspektyw na podjęcie przez likwidowaną spółkę stałej współpracy z innymi podmiotami.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Paweł Majtkowski

Analityk Expandera

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »