| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Zastosowanie umowy leasingu w obrocie handlowym

Zastosowanie umowy leasingu w obrocie handlowym

Umowa leasingu przysparza przedsiębiorcom wiele problemów, o czym świadczy duża liczba spraw, które trafiają na wokandę sądową. Problemy wynikają z ogólnych warunków umów, które stawiają leasingobiorcę w niekorzystnej sytuacji, pozwalając np. na proste rozwiązanie umowy i sprzedaż przedmiotu leasingu. W przewodniku wskazujemy elementy kontraktu, chroniące przedsiębiorcę oraz możliwe pułapki związane z zawarciem i wykonywaniem tej umowy.

Odstąpienie i rozwiązanie umowy
 
Przechodząc do odstąpienia od umowy, należy wskazać, że art. 7098 par. 2 k.c. wyłącza z katalogu uprawnień przechodzących na korzystającego uprawnienie do odstąpienia od umowy. Takie rozwiązanie ma głębokie uzasadnienie praktyczne - nie jest bowiem zasadne, by korzystający mógł unicestwić stosunek prawny łączący finansującego ze zbywcą. Musi on jednak mieć możliwość reakcji na wypadek nieprawidłowości i to reakcji adekwatnej do ich stopnia. Stąd w art. 7098 par. 4 k.c. wskazano, że korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania przez korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy umowa leasingu wygasa. Finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą. Do skutków odstąpienia od umowy stosujemy w drodze analogii art. 395 par. 2 k.c., zgodnie z którym w razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Powstaje pytanie, jak ocenić sytuację, w której dojdzie do spełnienia przesłanek odstąpienia z art. 7098 par. 4 k.c., jednak finansujący nie ma zamiaru poddać się żądaniu korzystającego? W takiej sytuacji należy przyjąć, że korzystający może wystąpić do sądu z żądaniem wydania wyroku zastępującego oświadczenie woli finansującego o odstąpieniu od umowy (art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c.). Prawomocny wyrok sądu zastąpi w tym momencie oświadczenie woli o odstąpieniu i umowa będzie traktowana tak jakby nigdy nie była zawarta. Skomplikowanie wskazanych przepisów i dość kręta pod kątem prawnym droga do uzyskania pożądanych skutków sprawia, że korzystający powinien w ewentualnym procesie skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego.
Analizując kolejny przepis (art. 7098 par. 5 k.c.) dochodzimy jednak do zaskakujących rezultatów. Otóż okazuje się, że odstąpienie od umowy i wygaśnięcie umowy leasingu powoduje powstanie po stronie finansującego uprawnienia do żądania natychmiastowej zapłaty wszystkich przewidzianych w umowie niezapłaconych rat opłaty leasingowej. Jest ona oczywiście zmniejszona w opisany sposób, co jednak nie zmienia faktu, że stroną uprzywilejowaną jest w tym przedmiocie finansujący. Pomimo podnoszonych krytycznych głosów przeciwko wskazanej regulacji należy o tym pamiętać. Nawet uprawnienie do odstąpienia od umowy pomimo impulsu płynącego od korzystającego, stawia go w niekorzystnej sytuacji w kontekście rozliczenia umowy. Ratunek jest zatem jeden - przed odebraniem np. samochodu w firmie leasingowej należy jak najdokładniej sprawdzić, czy nie jest on wadliwy. Zaniedbania w tym zakresie mogą się bowiem srodze zemścić. Zamykając temat odstąpienia, warto wskazać na wyrok SN z 12 kwietnia 2006 r. (sygn. akt III CSK 20/06, OSNC z 2007 r. nr 2, poz. 27), w którym stwierdzono: w razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą przedmiotu leasingu z powodu wad rzeczy i wygaśnięcia umowy leasingu, przysługująca finansującemu wierzytelność o zwrot ceny pomniejsza dług korzystającego z tytułu niezapłaconych rat (art. 7098 par. 5 k.c.).
Warto wskazać, że zgodnie z art. 70917 k.c. do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność, uprawnień i obowiązków stron w razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego i osoby trzeciej wobec finansującego w razie oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzeczy przez korzystającego stosuje się odpowiednio przepisy o najmie, a do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty.
PRZYKŁAD
OBOWIĄZKI WSPÓLNIKÓW
1 kwietnia 2008 r. wspólnicy spółki cywilnej podpisali umowę leasingu 4 samochodów. Do ich obowiązków należy zatem dbanie o flotę i to zarówno od strony technicznej - dokonywanie niezbędnych napraw, konserwacji i obsługi, ja też od strony formalnej - np. zapłaty składki na ubezpieczenie.
WAŻNE
Korzystający powinien używać rzeczy i pobierać jej pożytki w sposób określony w umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy
Niezależnie od powyższych problemów istotne zagadnienia praktyczne pojawiają się również w sytuacjach dotyczących zakończenia obowiązywania umów leasingu. Szczególne kontrowersje pojawiają się w razie zajścia takich wydarzeń, które uprawniają finansującego do natychmiastowego rozwiązania umowy leasingu. Z reguły są to wydarzenia, za które pełną winę ponosi korzystający. Większość postanowień umownych przewiduje w takim przypadku obowiązek zwrotu przedmiotu leasingu wraz z zapłatą odszkodowania w wysokości tzw. wartości rozliczeniowej powiększonej o odsetki od nieterminowej zapłaty oraz kosztów poniesionych przez finansującego w związku z wypowiedzeniem. Zapłata wspomnianych kwot ma na celu pokrycie szkody powstałej w majątku finansującego w związku z przedterminowym rozwiązaniem umowy. W tej sytuacji pojawia się problem, czy odszkodowanie uzyskane przez finansującego jest jego przychodem z działalności gospodarczej czy też z innego źródła. Jest to o tyle istotne, że w tym pierwszym przypadku momentem uzyskania przychodu jest dzień, w którym stał się on należny, podczas gdy w drugim z przypadków jest to dzień zapłaty. W tym względzie organy podatkowe uznają, iż odszkodowanie nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej finansującego, gdyż celem instytucji odszkodowania jest zabezpieczenie interesów w przypadku nienależytego wykonywania umowy przez drugą ze stron. Otrzymywanie odszkodowań nie jest celem działalności gospodarczej i dlatego też wszelkie odszkodowania otrzymywane przez finansujących powinny być rozpoznawane jako przychód rozpoznawany z chwilą faktycznego otrzymania świadczenia.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Radosław Hancewicz

prawnik, urzędnik, trener administracji publicznej

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »