| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Kiedy pracodawca musi wypłacić pracownikowi nagrodę

Kiedy pracodawca musi wypłacić pracownikowi nagrodę

Pojęcie wynagrodzenia za pracę obejmuje nie tylko wynagrodzenie podstawowe, ale również wiele innych elementów. Pragmatyki służbowe oraz przepisy wewnątrzzakładowe (układy zbiorowe pracy, regulaminy wynagradzania lub premiowania) przewidują często wypłatę premii, nagrody z zysku, nagrody jubileuszowej, dodatkowej nagrody rocznej. Panuje w tym zakresie pewien bałagan terminologiczny, bowiem nie każde świadczenie określone jako nagroda ma w rozumieniu art. 105 k.p. właśnie taki charakter.

Poza sferą budżetową
 
Pracodawca nienależący do sfery budżetowej nie ma obowiązku wypłacania nagród jubileuszowych. Jeśli jednak na to się zdecyduje, sam może określić zasady ich przyznawania w przepisach wewnątrzzakładowych. Zobowiązanie pracodawcy do wypłaty nagrody jubileuszowej może wynikać także z treści umowy o pracę. Do czasu uchylenia art. 79 k.p. ustawą z 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 24, poz. 110) regulacja dotycząca nagród jubileuszowych zawarta była w zarządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (MP nr 44, poz. 358). Po utracie przez niego mocy obowiązującej przepisy regulujące wynagrodzenia (np. układy zbiorowe pracy) mogą w różny sposób kształtować zarówno uzyskanie prawa do nagrody jubileuszowej, jak i zasady jej przyznawania.
Przepisy prawa pracy nie zawierają ograniczeń co do długości stażu pracy wymaganego do jej przyznania, okresów zatrudnienia zaliczanych do tego stażu, częstotliwości przyznawania nagrody i zasad ustalania jej wysokości. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 22 stycznia 2002 r. (I PKN 820/00, Pr. Pracy 2002/7-8/49), gratyfikacja jubileuszowa jest świadczeniem fakultatywnym i przepisy płacowe mogą kształtować do niej prawo w sposób samodzielny i swobodny. Jednakże pominięcie przy ustalaniu prawa do gratyfikacji pewnych okresów pozostawania w zatrudnieniu, a uwzględnienie innych, wymaga wyraźnej regulacji.
Powołane wyżej zarządzenie, choć już nie obowiązuje, to jednak może być wykorzystane przez pracodawców dla ustalenia zasad wypłaty nagród jubileuszowych w danym zakładzie pracy. Zdarza się, iż obowiązujące u pracodawców układy zbiorowe pracy odwołują się do tego zarządzenia. W takiej sytuacji przyjąć należy, że wolą stron układu było włączenie tego zarządzenia do jego treści. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 24 listopada 1998 r. (I PKN 343/98, OSNP 2000/1/16) obowiązujące w zakładzie pracy porozumienie w sprawie wprowadzenia zakładowego systemu wynagrodzenia, określające warunki, od których zależy nabycie uprawnień do nagrody jubileuszowej, może w zakresie w nim nieuregulowanym odesłać, zgodnie z art. 9 par. 2 k.p., do powszechnie obowiązujących przepisów. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy wyżej wymienionego zarządzenia ministra pracy i polityki socjalnej, w tym przepisy wyłączające możliwość zaliczenia okresu zatrudnienia u innego pracodawcy. Zarządzenie to nie będzie miało jednak zastosowania w zakresie, w jakim zakładowy układ zbiorowy pracy reguluje odmiennie, choćby mniej korzystnie dla pracowników, zasady ustalania okresów pracy, od których zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz zasady jej obliczania (wyrok SN z 22 kwietnia 1998 r., I PKN 62/98, OSNP 1999/9/22).
Pracodawca, decydując się na wprowadzenie nagród jubileuszowych jako obowiązującego u niego świadczenia pracowniczego, musi jednak uwzględnić pewne zasady istniejące w prawie pracy. W myśl więc art. 9 par. 2 k.p. postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych. Przy ustalaniu okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej w przepisach wewnątrzzakładowych pracodawcy wolno to wprawdzie zrobić samodzielnie i wyłączyć przy tym pewne okresy, ale musi też pamiętać, że niektóre okresy podlegają zaliczeniu na podstawie przepisów rangi ustawowej (np. na podstawie art. 51 k.p. pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie). Pracodawcy powinni również wziąć pod uwagę to, że - wynikająca, art. 112 k.p. - zasada równych praw z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków pracowniczych dotyczy także warunków nabycia prawa do nagrody jubileuszowej określonych w zakładowym układzie zbiorowym pracy (SN w wyroku z 23 stycznia 2002 r., I PKN 816/00, OSNP 2004/2/32).
Ponadto jeśli pracodawca zobowiązuje się wykorzystać w wewnątrzzakładowych regulacjach dotyczących nagród jubileuszowych przepisy wyżej wymienionego zarządzenia, wówczas musi pamiętać o pewnej anachroniczności tych przepisów z punktu widzenia zaliczania okresów pracy w zależności od zatrudnienia w uspołecznionym lub nieuspołecznionym zakładzie pracy. Postanowienia wewnątrzzakładowych przepisów płacowych dotyczące nabycia prawa do nagrody jubileuszowej powinny respektować wyrażoną w art. 18(3c)k.p. zasadę, zgodnie z którą pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości. Dlatego wykluczenie z okresów pracy uprawniających do nagrody jubileuszowej okresów zatrudnienia w prywatnym (nieuspołecznionym) zakładzie pracy uzasadnia zarzut nierównego traktowania w zatrudnieniu.
PRZYKŁAD WYMAGANY STAŻ
Pracownik był zatrudniony w urzędzie miasta od 1 stycznia 2007 r. do 31 marca 2007 r. na pół etatu i od 1 maja 2007 r. do 30 września 2007 r. w wymiarze całego etatu. Ponieważ pracownik w 2007 roku przepracował osiem miesięcy, zatem nabył prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego.
PRZYKŁAD NABYCIE PRAWA DO NAGRODY
U pracodawcy obowiązuje układ zbiorowy pracy przewidujący nabycie prawa do pierwszej nagrody jubileuszowej po 15 latach pracy w tym zakładzie. Układ nie wskazuje jednak sposobu liczenia okresów uprawniających do nagród jubileuszowych. Pracownik podjął pracę u tego pracodawcy 1 kwietnia 1993 r., zatem prawo do pierwszej nagrody jubileuszowej nabędzie 31 marca 2008 r.
PRZYKŁAD ZRZECZENIE SIĘ PRAWA DO NAGRODY
Pracownik nabył w okresie wypowiedzenia prawo do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy. Nagroda ta nie została jednak wypłacona, gdyż pracownik w piśmie skierowanym do pracodawcy oświadczył, że zrzeka się prawa do niej w zamian za umożliwienie mu kontynuowania zatrudnienia o dwa miesiące dłużej oraz zgodę na rozwiązanie umowy o pracę przez pracodawcę za wypowiedzeniem z przyczyn leżących po stronie pracodawcy (likwidacja stanowiska pracy). Pracodawca wyraził zgodę na propozycję pracownika. Stosunek pracy rozwiązał się z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, co umożliwiło pracownikowi nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jednak po dwóch latach pracownik wystąpił przeciwko byłemu pracodawcy do sądu pracy o zasądzenie nagrody jubileuszowej. Sąd uznał, że wprawdzie zrzeczenie się prawa do nagrody jubileuszowej było nieważne (jako sprzeczne z art. 84 k.p.), jednak oddalił powództwo, uznając, iż wystąpienie z żądaniem przez pracownika w tych okolicznościach było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Jowita Mulawa-Krause

Radca prawny, ekspert w dziedzinie prawa podatkowego, cywilnego i handlowego.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »