| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Podstawowym problemem przy dziedziczeniu przedsiębiorstw i praw udziałowych w spółkach jest obowiązująca w polskim prawie spadkowym zasada, że nie można konkretnej osobie przeznaczyć konkretnych dóbr. Niemniej, łatwiej jest - choćby pośrednio - rozporządzić udziałami w spółce kapitałowej, niż spowodować, że prowadzone jednoosobowo przedsiębiorstwo trafi w ręce właściwego z punktu widzenia spadkodawcy spadkobiercy.

Umowy dotyczące spadku
 
Umowy o spadek po osobie żyjącej są co do zasady nieważne (art. 1047 k.c.). Niemniej spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim.
WAŻNE
Spadkobierca ustawowy, który zrzekł się przez umowę z przyszłym spadkodawcą dziedziczenia po nim, może dziedziczyć po tym spadkodawcy na podstawie sporządzonego przez niego testamentu - uchwała SN z 15 maja 1972 r., sygn. akt III CZP 26/72
To, że zrzeczenie się dziedziczenia działa tyko wobec spadkobrania ustawowego, wynika z art. 1084 k.c. Przepis ten stanowi bowiem, że tylko spadkobierca ustawowy może przez umowę (koniecznie w formie aktu notarialnego) z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim (z ustawy właśnie). Jednocześnie przez umowę zrzeczenia się dziedziczenia spadkobierca traci prawo do zachowku, ponieważ zarówno on, jak i jego zstępni zostają wyłączeni od dziedziczenia tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku (art. 1049 par. 2 k.c.). Zrzeczenie się może przy tym obejmować wszystkie dzieci, wnuki i dalszych zstępnych zrzekającego się (nawet tych, którzy narodzą się po zawarciu umowy), albo tylko niektórych lub w ogóle może ich nie dotyczyć (art. 1049 par. 1 k.c.). Zrzec się wolno również samego zachowku. Skutki takiej umowy mogą być uchylone przez kolejną umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a potencjalnym spadkodawcą. W jej efekcie zostałoby przywrócone zrzekającemu się spadkobiercy prawo do dziedziczenia ustawowego i wszystkich związanych z tym uprawnień.
Inną kwestią jest to, że zrzeczenie się przez spadkobiercę dziedziczenia z ustawy nie wyłącza możliwości dziedziczenia przez niego na podstawie testamentu. Nie ma przy tym znaczenia, czy został on sporządzony przed zawarciem umowy, czy potem. I choć w kodeksie cywilnym brak jest osobnego, wyraźnego uregulowania mówiącego o takich sytuacjach, to jednak niedopuszczalność dziedziczenia z innego tytułu przez spadkobiercę ustawowego, który zrzekł się dziedziczenia z ustawy, wymagałaby - jako ograniczenie podstaw powołania do spadku (art. 926 par.1 k.c.) - wyraźnego unormowania ustawowego. Tymczasem k.c. nie zawiera takiego postanowienia.
 
Zachowek
 
Połowa wartości udziału, który przypadłby spadkobiercy ustawowemu lub dwie trzecie udziału spadkowego, jeżeli uprawniony jest stale niezdolny do pracy, albo gdy jest to małoletnie dziecko, to tzw. zachowek. Należy się on zstępnym i małżonkowi, a także rodzicom spadkodawcy (art. 991 k.c.). Warto przy tym pamiętać, że powołanie do dziedziczenia w testamencie innej osoby niż ta, która dziedziczyłaby z ustawy lub wyłączenie spadkobiercy ustawowego od dziedziczenia w testamencie negatywnym nie pozbawia go - jeśli nie ma mowy o wydziedziczeniu (art. 1008 k.c.) - prawa do zachowku. Konfliktowi między przyszłymi spadkobiercami i wyłączoną z dziedziczenia rodziną można więc zapobiec, zapisując w testamencie określoną wartość, równą co najmniej zachowkowi, żonie i dzieciom. Można też stosowne kwoty lub rzeczy zbliżonej wartości im zawczasu podarować. Wówczas nie będą już mogły te osoby żądać kwot równych należnemu zachowkowi ani niezbędnych do uzupełnienia jego wartości (art. 991 par. 2 k.c.).
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Prawna GHMW – Gach, Hulist, Prawdzic Łaszcz – Radcowie Prawni spółka partnerska

Kancelaria świadczy kompleksowe usługi prawne związane z bieżącą obsługą przedsiębiorców (głównie spółek handlowych).

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »