| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Podstawowym problemem przy dziedziczeniu przedsiębiorstw i praw udziałowych w spółkach jest obowiązująca w polskim prawie spadkowym zasada, że nie można konkretnej osobie przeznaczyć konkretnych dóbr. Niemniej, łatwiej jest - choćby pośrednio - rozporządzić udziałami w spółce kapitałowej, niż spowodować, że prowadzone jednoosobowo przedsiębiorstwo trafi w ręce właściwego z punktu widzenia spadkodawcy spadkobiercy.

Darowizna
 
Pewnym rozwiązaniem mogłaby być darowizna na wypadek śmierci. Niemniej prezent z całego majątku przyszłego, z chwili śmierci darczyńcy, jest niedopuszczalny. Taki prezent zmierzałaby bowiem do obejścia przepisu zakazującego umów o spadek po osobie żyjącej (art. 1047 k.c.). Majątek darczyńcy staje się bowiem z chwilą jego śmierci spadkiem.
Oświadczenie woli darczyńcy powinno mieć formę aktu notarialnego - w przeciwnym razie będzie nieważne. Chodzi tu przede wszystkim o to, by nie tworzyć furtki do naruszania interesów wierzycieli spadkodawcy, tzn. żeby spadkobiercy ustawowi nie ratowali odziedziczonego majątku obciążonego długami w porozumieniu z rzekomo obdarowanymi tworząc fikcyjne, antydatowane umowy darowizny.
NIE MOŻNA PRZEZNACZYĆ KONKRETNYCH RZECZY DLA KONKRETNYCH SPADKOBIERCÓW
Nie ma możliwości powołania spadkobierców do poszczególnych przedmiotów wchodzących w skład spadku ani do wyodrębnionych gospodarczo części majątku spadkowego. Wyjątek stanowi tylko gospodarstwo rolne.
Dopuszczalne jest powołanie spadkobiercy lub spadkobierców wyłącznie do całego spadku albo do jego ułamkowej części. Nie jest przy tym możliwe dopatrywanie się wyjątku od omawianej reguły w dyspozycji art. 961 k.c. Przepis ten nie wprowadza bowiem odmiennych zasad dziedziczenia od reguły ogólnej. Stanowi jedynie normę interpretacyjną, gdy spadkodawca rozrządził w testamencie poszczególnymi przedmiotami majątkowymi, które wyczerpują prawie cały spadek i istnieje wątpliwość co do rzeczywistej woli spadkodawcy - postanowienie SN z 19 października 2000 r., sygn. akt II CKN 505/00.
Gdy nie nastąpiło powołanie jednej lub kilku osób do spadku jako ogółu praw i obowiązków spadkodawcy, lecz rozrządzenie spadkodawcy przybrało formę przeznaczenia określonej osobie poszczególnych przedmiotów majątkowych, wówczas: 1) osoba ta dziedziczy cały spadek jako spadkobierca testamentowy, o ile przedmioty te wyczerpują cały spadek (art. 961 k.c.) albo 2) spadek dziedziczą spadkobiercy ustawowi, którzy są zobowiązani do wykonania zapisu (art. 968 k.c.), o ile przedmioty przeznaczone w testamencie dla danej osoby nie wyczerpują prawie całego spadku - postanowienie SN z 6 kwietnia 1998 r., sygn. akt I CKU 35/98.
W myśl art. 926 par. 3 k.c. dziedziczenie testamentowe może dotyczyć części spadku, ale tylko części ułamkowej. Gdy jednak spadkodawca przeznaczył poszczególne przedmioty (grunt, budynki) dwóm osobom, to w takim wypadku dopuszczalne jest dziedziczenie testamentowe tylko wtedy, kiedy przedmioty te wyczerpują spadek lub prawie cały spadek (art. 961 k.c.). Nie jest natomiast dopuszczalne co do pewnych przedmiotów dziedziczenie testamentowe, a co do pozostałych - ustawowe - postanowienie SN z 8 września 1975 r., sygn. akt III CRN 218/75.
 
Zrzeczenie się dziedziczenia
 
Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia także mogłaby stanowić pewne rozwiązanie dla osób, które chciałyby żeby ich prawa udziałowe trafiły w określone ręce. Niestety, nie stanowi ona prawdziwego pactum in favorem tertii. Nie jest bowiem możliwe bezpośrednie wskazanie w takim kontrakcie spadkobiercy mającego dziedziczyć zamiast zrzekającego się. Dzieje się tak dlatego, że umowa nie może stanowić tytułu powołania do dziedziczenia (z art. 941 k.c. wynika, że rozrządzić na wypadek śmierci można jedynie przez testament). Niemniej zrzeczenie się dziedziczenia zawsze działa na czyjąś korzyść - albo spadkobierców ustawowych, albo testamentowych. Zamieszczenie więc w umowie odpowiednio sformułowanego warunku pozwala - pośrednio - uzależnić skuteczność zrzeczenia się dziedziczenia od tego, czy odniesie korzyść określona osoba.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Jacek Trusiński

Radca prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »