| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Podstawowym problemem przy dziedziczeniu przedsiębiorstw i praw udziałowych w spółkach jest obowiązująca w polskim prawie spadkowym zasada, że nie można konkretnej osobie przeznaczyć konkretnych dóbr. Niemniej, łatwiej jest - choćby pośrednio - rozporządzić udziałami w spółce kapitałowej, niż spowodować, że prowadzone jednoosobowo przedsiębiorstwo trafi w ręce właściwego z punktu widzenia spadkodawcy spadkobiercy.

Dziedziczenie ustawowe i testamentowe
 
Majątek przedsiębiorstw i prawa udziałowe w spółkach przechodzą na spadkobierców w zasadzie tak samo, jak wszystkie inne składniki majątku spadkodawcy. Przepisy dotyczące spółek zawarte w kodeksie cywilnym i w kodeksie spółek handlowych stanowią jedynie normy szczególne w stosunku do przepisów k.c. mówiących o spadkobraniu. Dlatego zawsze możliwe jest zarówno dziedziczenie ustawowe, jak i testamentowe. Co ważne - żadna z tych form nie musi obejmować całego majątku spadkodawcy. Wolno bowiem zapisać określonym osobom część tego, co się posiada, a część pozostawić działaniu ustawy. Kiedy jednak majątek przedsiębiorstwa czy prawa udziałowe, którymi dysponuje spadkodawca, są tylko częścią schedy, pojawia się niebezpieczeństwo wynikające z rozróżnienia w polskim prawie spadkobiercy i zapisobiercy. Nie można bowiem w testamencie przeznaczyć konkretnym osobom konkretnych wartości (np. żonie pieniędzy, a dzieciom przedsiębiorstwa), tak by mówiące o tym postanowienie było bezwzględnie wiążące dla sądu i spadkobierców.
 
Scheda
 
Spadek to całość praw i obowiązków majątkowych zmarłego, z wyjątkiem oczywiście tych, które są ściśle związane z jego osobą.
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.), a spadkobierca nabywa go właśnie w tym momencie (art. 925 k.c.). Oznaczenie chwili otwarcia spadku dlatego jest tak ważne, że decyduje o zawartości schedy, a także o tym, kto dziedziczy spośród spadkobierców ustawowych, kto zostaje powołany do dziedziczenia na podstawie testamentu, a także kto jest uprawniony do zachowku.
 
Spadkodawca
 
Każdemu, kto skończył osiemnaście lat lub uzyskał pełnoletniość przez wcześniejsze zawarcie małżeństwa, wolno rozporządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci. Testatorem może być tylko osoba fizyczna, nigdy firma (rzecz dotyczy w tym samym stopniu osób prawnych, czyli spółek z o.o. i akcyjnych, jak i spółek osobowych, w których tylko udziałowcy sporządzają swoje testamenty).
Dobra, których nie obejmuje testament, a które należą do spadkodawcy, są dziedziczone z kodeksu cywilnego.
Jeśli spadkodawca powołał do całości lub części spadku kilka osób i nie określił ich udziałów spadkowych, to dziedziczą one w częściach równych (art. 960 k.c.).
Przepisy ustawy dotyczące spadkobrania są w większości bezwzględnie obowiązujące, inaczej niż te, które dotyczą umów. Ograniczona jest również na polu prawa spadkowego możliwość działania przez przedstawiciela. Nie można też zastrzec w testamencie warunku ani terminu. Co gorsza, gdyby z jego treści albo z okoliczności wynikało, że bez takiego postanowienia spadkobierca nie zostałby powołany, wyznaczenie go byłoby nieważne. Zamiarów testatora nie niweczy jedynie sytuacja, kiedy warunek ziścił się lub termin nadszedł jeszcze przed otwarciem spadku, czyli za życia spadkodawcy (art. 962 k.c.).
 
Spadkobiercy
 
Spadkobiercą może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. Również gmina i Skarb Państwa. Prawo wymaga jedynie, by osoba fizyczna żyła w chwili otwarcia spadku, a osoba prawna wówczas istniała (art. 927 par. 1 k.c.). Prawo dziedziczenia ma także dziecko poczęte, choć jeszcze nienarodzone w chwili śmierci spadkodawcy. Musi się jednak urodzić żywe (art. 927 par. 2 k.c.).
Zasadą jest, że z ustawy (kiedy spadkodawca nie rozporządził swym majątkiem na wypadek śmierci) dziedziczy rodzina: dzieci (własne i przysposobione), wnuki, prawnuki, małżonek, rodzice, rodzeństwo i ich dzieci czy wnuki.
Osoba prawna może zostać spadkobiercą na podstawie testamentu. Jedynym wyjątkiem, bo dziedziczy na mocy kodeksu, jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Jeśli zaś takiego ostatniego miejsca zamieszkania w RP nie da się ustalić lub testator żył za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa. Dzieje się tak oczywiście tylko wtedy, kiedy spadkodawca nie miał małżonka ani krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy (art. 935 par. 3 k.c.).
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Przemysław Jaworski

Specjalista do spraw IT

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »