| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Dziedziczenie praw udziałowych w spółkach

Podstawowym problemem przy dziedziczeniu przedsiębiorstw i praw udziałowych w spółkach jest obowiązująca w polskim prawie spadkowym zasada, że nie można konkretnej osobie przeznaczyć konkretnych dóbr. Niemniej, łatwiej jest - choćby pośrednio - rozporządzić udziałami w spółce kapitałowej, niż spowodować, że prowadzone jednoosobowo przedsiębiorstwo trafi w ręce właściwego z punktu widzenia spadkodawcy spadkobiercy.

Prawidłowe rozstrzygnięcie wymaga odpowiedzi na kilka pytań: gdzie i w jakiej formie został sporządzony testament, czy spadkobierca ma zdolność dziedziczenia, jakiej narodowości był spadkodawca, gdzie zmarł itd.
Kwestie prawa właściwego dla spraw spadkowych regulują art. 34 i 35 prawa prywatnego międzynarodowego. Jednak pierwszeństwo przed przepisami tej ustawy w zakresie formy testamentu będzie miała konwencja haska z 1961 roku, dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych oraz odpowiednie uregulowania kolizyjne w podpisanych przez Polskę konwencjach dwustronnych o współpracy prawnej.
Zgodnie z art. 34 ustawy, w sprawach spadkowych właściwe jest prawo ojczyste spadkodawcy z chwili jego śmierci. Wyjątek od tej zasady - w przypadku oceny ważności testamentu i innych czynności prawnych na wypadek śmierci - wprowadza art. 35 ustawy. Wskazuje on, że wystarczające w tym zakresie jest zachowanie formy przewidzianej przez prawo państwa, w którym czynność zostaje dokonana. W kontekście art. 35 ustawy należy odwołać się niewątpliwie do zapisów konwencji haskiej. Obowiązuje ona w Polsce od 2 listopada 1969 r. i właściwie zastępuje art. 35 ustawy.
Główną cechą charakterystyczną konwencji jest to, że zmierza do tego, by rozporządzenia woli na wypadek śmierci utrzymać w mocy, a nie narażać spadkodawców i spadkobierców na brak ich ważności z powodu różnic co do formy występujących między poszczególnymi systemami prawnymi. Przepisy tej konwencji, a nie art. 35 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe określają prawo właściwe do oceny formy testamentu. Potwierdził to w uchwale z 31 maja 1975 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt III CZP 78/75).
Jeżeli spadkodawca był Polakiem, to prawo polskie powinno znaleźć zastosowanie odnośnie do stwierdzenia ważności testamentu. W innym przypadku znajdzie zastosowanie art. 1 konwencji, który wskaże prawo właściwe w tym zakresie.
Zagadnienie dotyczące przechodzenia aktywów lub pasywów na spadkobierców jest rozstrzygane przez porządek prawny, któremu dane aktywa lub pasywa podlegają. W przypadku udziałów polskiej spółki z o.o., należy przypatrzyć się więc odpowiednim polskim regulacjom prawnym.
Udziały w kapitale spółek handlowych stanowią prawa majątkowe i tym samym wchodzą w skład spadku i podlegają dziedziczeniu. Prawo nie dopuszcza możliwości wyłączenia dziedziczenia udziałów przez wspólników. Przewiduje jednak uprawnienie do ograniczenia lub wyłączenia w umowie spółki wstąpienia spadkobierców w miejsce zmarłego wspólnika. Zastrzeżenia ograniczające możliwość wstąpienia spadkobierców w miejsce wspólnika-spadkodawcy, jak również te wyłączające taką możliwość, muszą być zawarte w umowie spółki. W przeciwnym razie ograniczenie lub wyłączenie będzie bezskuteczne (art. 183 par. 1 k.s.h.), a w rezultacie spadkobiercy staną się wspólnikami wbrew odmiennym zapisom umowy.
Aby móc ocenić, w jakim zakresie spadkobierca odziedziczy prawa związane z udziałami, należy więc zbadać zapisy umowy spółki.
Jeśli wspólnicy spółki zdecydują się na wyłączenie spadkobierców, to musi ono obejmować wszystkich spadkobierców wspólnika. W przypadku wyłączenia możliwości wstąpienia w miejsce zmarłego wspólnika, tak jak w przypadku ograniczenia, konieczne jest równoczesne określenie w umowie spółki warunków spłat spadkobierców.
Trzecią sytuacją, z jaką można mieć do czynienia w kontekście dziedziczenia udziałów, jest brak w umowie spółki regulacji w tej kwestii. Wtedy wstąpienie spadkobierców w prawa i obowiązki wspólnika następuje z mocy prawa. Stają się oni wspólnikami z chwilą objęcia spadku.

JOANNA WRZEŚNIAK
prawnik w Salans D. Oleszczuk Kancelaria Prawnicza
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Zbigniew Szczygielski

 Ekspert rynku leasingowego.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »