| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jak przeprowadzić połączenie spółek handlowych

Jak przeprowadzić połączenie spółek handlowych

Łączenie spółek jest coraz częściej wykorzystywaną instytucją prawa handlowego. Dochodzi do niego zarówno w ramach procesów restrukturyzacji grup kapitałowych, jak i w przypadku nabywania (przejmowania) spółek należących do odrębnych grup kapitałowych. Przeprowadzenie takiego procesu nie jest jednak proste. Wymaga bowiem nie tylko przestrzegania reguł prawa spółek, ale także uzyskania zezwoleń organów administracji. Niedopatrzenia w tym zakresie mogą skutkować surowymi sankcjami albo wręcz nieważnością połączenia.

Regulacje prawa podatkowego w zasadzie zapewniają neutralność połączenia w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych - art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa), wyłączając od opodatkowania nadwyżkę wartości majątku spółki przejmowanej, otrzymanego przez spółkę przejmującą ponad nominalną wartość udziałów (akcji) przyznanych wspólnikom spółki przejmowanej. Wyjątek od tej zasady, a co za tym idzie, powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce w sytuacji, gdy połączenie spółek nie jest przeprowadzone z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, lecz głównym bądź jednym z głównych celów takiej operacji jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania (art. 10 ust. 4 ustawy). Już pobieżna lektura treści art. 10 ust. 4 ustawy może budzić niepokój, tym bardziej iż zarząd każdej z łączących się spółek zobowiązany jest (na mocy treści art. 501 kodeksu spółek handlowych) sporządzić pisemne sprawozdanie uzasadniające połączenie - w tym uzasadnienie ekonomiczne. Zarządy łączących się spółek mogą stanąć w obliczu pytania, czy pominąć w treści sprawozdania jedną z najczęstszych przyczyn przeprowadzanych połączeń, jaką jest prawo uwzględniania przez spółkę przejmującą strat podatkowych spółki przejmowanej (art. 7 ust. 4 ustawy). Biorąc pod uwagę dalekie od doskonałości regulacje prawne grup podatkowych, połączenie per incorporationem w praktyce spełnia rolę środka zmierzającego do opodatkowania łączących się przedsiębiorstw w ramach jednej spółki - spełniającej rolę swoistej grupy podatkowej.
Jakie zatem mogą być konsekwencje dla spółki, która przyzna w sprawozdaniu zarządu uzasadniającym połączenie, że jedyną albo główną przyczyną połączenia jest wykorzystanie strat podatkowych spółki przejmującej dla pomniejszenia zobowiązań podatkowych spółki przejmowanej. Z jednej strony treść art. 10 ust. 4 ustawy upoważnia organy podatkowe do uznania, iż celem połączenia było uniknięcie lub uchylenie się spółki przejmowanej od opodatkowania, i tym samym do opodatkowania nadwyżki wartości otrzymanego przez spółkę przejmującą majątku spółki przejmowanej ponad nominalną wartość udziałów (akcji) przyznanych wspólnikom spółki przejmowanej. Z drugiej strony, ocena tego przepisu, a w konsekwencji uprawnień organów skarbowych, może być analogiczna jak ocena poprzedniej treści art. 24b par. 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten również uprawniał organ podatkowy do pominięcia skutków podatkowych czynności prawnych, jeżeli udowodniłby on, że wskutek dokonania tych czynności nie można było oczekiwać innych istotnych korzyści niż wynikające z obniżenia zobowiązania podatkowego. Powyższy przepis został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 maja 2004 r. (sygn. akt K 4/03) za niezgodny z art. 2 w związku z art. 217 konstytucji. W treści uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył m.in., iż konstrukcja treści art. 24b par. 1 Ordynacji powodowała, że podatnik nie był w stanie rozpoznać konsekwencji podatkowych dokonanych przez siebie czynności prawnych, a zarzut obejścia prawa mógłby być postawiony wobec każdej czynności prawnej zmierzającej do legalnego obniżenia zobowiązań podatkowych. Tym samym Trybunał Konstytucyjny uznał, iż przepisów prawa podatkowego nie można obejść, skoro co do zasady nie zawierają one norm zakazujących lub nakazujących określone zachowania, lecz jedynie normy ustalające konsekwencje zachowań podatnika na gruncie prawa. Powołane tezy wyroku Trybunału Konstytucyjnego są, moim zdaniem, aktualne również w stosunku do treści art. 10 ust. 4 ustawy. Przepis ten, jako klauzula obejścia prawa, może być w świetle powyższego wyroku skutecznie kwestionowany jako niezgodny z konstytucją.

WITOLD STRUMIŃSKI

radca prawny Domański Zakrzewski Palinka, Biuro we Wrocławiu

 

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Grzegorz Mikos

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »