| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jak dochodzić roszczeń z umowy przedwstępnej

Jak dochodzić roszczeń z umowy przedwstępnej

Umowa przedwstępna zobowiązująca strony do podpisania w przyszłości określonej umowy definitywnej to bardzo silny i skuteczny instrument. Nie tylko dyscyplinuje strony, lecz także pozwala na wyegzekwowanie zgody na ostateczny kontrakt i może stanowić podstawę roszczenia odszkodowawczego.

Umowa przedwstępna może być umową dwustronnie lub jednostronnie zobowiązującą, zależnie od tego, czy do zawarcia umowy przyrzeczonej zobowiązały się obie, czy też tylko jedna ze stron umowy przedwstępnej. W wypadku umowy dwustronnie zobowiązującej obie strony są jednocześnie względem siebie wierzycielami i dłużnikami. W wypadku umowy jednostronnie zobowiązującej jedna ze stron jest wierzycielem, a druga dłużnikiem.
Wskutek zawarcia umowy przedwstępnej powstają po stronie wierzyciela dwa roszczenia - o zawarcie umowy (skutek silniejszy umowy przedwstępnej) i o naprawienie szkody, którą poniósł przez to, że liczył na zawarcie umowy przyrzeczonej (skutek słabszy umowy przedwstępnej). Skutek słabszy występuje zawsze, natomiast dla uzyskania skutku silniejszego umowa przedwstępna musi czynić zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności co do formy. W wypadku zawarcia umowy przedwstępnej w formie gwarantującej skutek silniejszy, uprawniony może dochodzić zawarcia umowy na drodze sądowej występując z powództwem o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli.
Chociaż w doktrynie przeważa pogląd o niezbywalności wierzytelności z umowy przedwstępnej w drodze czynności prawnej, odmiennie kształtuje się sytuacja przy spadkobraniu. W tej kwestii dominuje w doktrynie pogląd dopuszczający dziedziczenie praw i obowiązków z umowy przedwstępnej, z wyjątkiem sytuacji, gdy stroną umowy przyrzeczonej mógłby być wyłącznie spadkodawca. Z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia, gdy wykonanie umowy przyrzeczonej zależy od osobistych przymiotów spadkodawcy, np. została zawarta umowa przedwstępna zobowiązująca do zawarcia umowy przyrzeczonej o dzieło autorskie (napisanie książki, namalowanie obrazu, stworzenie utworu symfonicznego itp.).
W innych przypadkach spadkobierca wstępuje w sytuację prawną zmarłego. Zajmuje więc jego dotychczasowe miejsce jako uprawnionego i zobowiązanego do zawarcia umowy przyrzeczonej (w umowie dwustronnie zobowiązującej) albo jako tylko uprawnionego czy tylko zobowiązanego (w umowie jednostronnie zobowiązującej). Zależnie od tego, czy zachowano wymogi przewidziane dla ważności umowy przyrzeczonej uprawnionemu przysługuje wybór między roszczeniem o zawarcie umowy a odszkodowawczym albo jedynie roszczenie odszkodowawcze.
Wobec drugiej strony umowy spadkobierca legitymuje się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku wydanym przez sąd. O wydanie takiego postanowienia występuje spadkobierca, natomiast w braku jego aktywności może wystąpić o nie także wierzyciel, wykazując swój interes prawny.
Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenie o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku. Przed upływem tego terminu wierzyciel, działający wbrew woli dłużnika zobowiązanego do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie uzyska więc postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Śmierć strony umowy przedwstępnej może tym samym spowodować nieplanowane opóźnienie w zawarciu umowy przyrzeczonej.
Jeżeli termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie został wyznaczony w umowie przedwstępnej, stronie uprawnionej do zawarcia umowy przysługuje prawo wyznaczenia odpowiedniego terminu. W wypadku, gdy uprawnione są obie strony, wiąże termin wyznaczony wcześniej. Jeśli termin nie został wyznaczony w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej, nie można żądać jej zawarcia. Uprawnienie do wyznaczenia terminu podlega dziedziczeniu wraz z innymi prawami i obowiązkami, warto jednak zwrócić uwagę na charakter terminu wyznaczonego na wykonanie uprawnienia - jest to termin zawity, który nie podlega zawieszeniu ani przerwaniu.

AGNIESZKA ŁUSZPAK-ZAJĄC

radca prawny, partner w Kancelarii Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy

 

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

ProfiAuto

ProfiAuto to należąca do firmy Moto-Profil marka zrzeszająca ponad 150 hurtowni, sklepów i warsztatów, znajdujących się w miastach na terenie całej Polski. Pod szyldem ProfiAuto funkcjonują wyselekcjonowane, najlepsze na rynku motoryzacyjnym podmioty.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »