| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jakie są konsekwencje naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa

Jakie są konsekwencje naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa

Tajemnica przedsiębiorstwa daje przedsiębiorcy przewagę nad konkurentami, ma więc wartość rynkową. Osobie, która bezprawnie ją uzyska i ujawni albo wykorzysta we własnej działalności gospodarczej, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności, a nawet pozbawienia wolności do lat dwóch.

W razie naruszenia
 
Gdyby w toku negocjacji przedsiębiorca ujawnił kontrahentowi - z zastrzeżeniem poufności - informacje stanowiące tajemnicę jego przedsiębiorstwa, to druga strona, powiedzmy, rozmów handlowych byłaby zobowiązana do nieujawniania i nieprzekazywania tej wiedzy innym. Nie mógłby też ów kontrahent wykorzystać takiej informacji dla własnych celów. Dopuszczalny wyjątek stanowiłyby tylko sytuacje, w których strony uzgodniłyby co innego (art. 721 par. 1 kodeksu cywilnego). Zakres obowiązku i zakazów płynących z tej regulacji w zasadzie pokrywa się przedmiotowo z przepisem art. 11 ust. 1 u.z.n.k. Niedochowanie tajemnicy w wypadkach wskazanych w art. 721 par. 1 k.c. powoduje, że uprawniony, czyli przedsiębiorca, którego tajemnicę naruszono, może żądać naprawienia szkody lub wydania korzyści, jakie uzyskał jego kontrahent niedopełniwszy obowiązku zachowania poufnych wiadomości dla siebie, lub gdyby wykorzystał sekretną wiedzę we własnym interesie (art. 711 par. 2 k.c.). Strona zgłaszająca żądanie powinna przy tym wykazać szkodę i udowodnić, że między tą szkodą a naruszeniem obowiązku ustawowego zachodzi związek przyczynowy. Będzie to oczywiście niemożliwe, jeżeli ujawniona informacja należy już do domeny publicznej. I choć nie ma obowiązku zapisywania zastrzeżenia poufności, to warto w umowie zawrzeć klauzulę mówiącą o tym. Co więcej, strony, które kontraktując ze sobą wiedzą, że będą zmuszone do ujawnienia informacji, powinny przewidzieć zapłatę kary umownej za każdy akt nadużycia zaufania kontrahenta.
Każdy, kto wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi ujawnia innej osobie lub wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa innej osoby, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo więzienia do lat dwóch, o ile wyrządza to poważną szkodę przedsiębiorcy, do którego sekret należał. W ten sam sposób może zostać ukarana osoba, która uzyskawszy bezprawnie informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa ujawnia ją innej osobie albo wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej (art. 23 ust. 1 u.z.n.k.). Ważne jest przy tym, że informacja chroniona normami karnymi nie musi nadawać się do zastosowania w innym przedsiębiorstwie. Może być użyteczna np. tylko w pracy naukowo-badawczej.
Pracownik może wykorzystać w swojej działalności po trzyletnim okresie karencji po ustaniu zatrudnienia informacje dotyczące dawnego pracodawcy, jeżeli uzyskał je legalnie (art. 11 ust. 2 u.z.n.k.). Gdyby je jednak ukradł, to ujawnienie takich poufnych danych, czy wykorzystanie ich we własnej firmie (art. 23 ust. 1) byłoby nielegalne nawet po wielu latach i podlegałoby sankcjom z art. 23 ust. 1 u.z.n.k. (nawet karze pozbawienia wolności do dwóch lat).
Koniecznym elementem odpowiedzialności kryminalnej sprawcy z art. 23 ust. 1 u.z.n.k. jest wyrządzenie przedsiębiorcy poważnej szkody, najczęściej materialnej, ponieważ celem wszelkiej działalności gospodarczej jest osiąganie zysku. Nie ma jednak sensu ustalanie abstrakcyjnej kwoty granicznej dla wszystkich przypadków. Rozsądniej jest miarkować ją w proporcji do skali działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. Szkoda ta może być rozumiana szeroko i może obejmować zarówno szkodę rzeczywistą (damnum emergens), jak i utracone korzyści (lucrum cessans), choć w praktyce częściej zdarzają się żądania pokrycia utraconego zysku. Sprawca natomiast musi działać umyślnie. Powinien wiedzieć, że informacje, które ujawnia lub wykorzystuje, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i że dotyczy go zakaz m.in. ich upubliczniania. Dopuszczalna jest także sytuacja, w której przewiduje on, że tak może być. Sytuacje, w których naruszyciel dobra przedsiębiorcy utrzymuje, że nie wiedział, że jakaś informacja, którą ujawnił lub wykorzystał w swoim przedsiębiorstwie stanowiła sekret innego przedsiębiorcy, należy rozpatrywać w kategorii błędu (art. 28 par. 1 kodeksu karnego). Jeśli natomiast powołuje się na niewiedzę, że dotyczy go obowiązek zachowania tajemnicy (np. po rozwiązaniu umowy o pracę), można nieświadomość bezprawności czynu (art. 30 k.k.).
Gdyby zaś skrzyżowały się w praktyce zakresy pojęć różnych tajemnic, rozmaicie określanych w różnych ustawach - np. tajemnicy przedsiębiorstwa z tajemnicą służbową czy państwową, to można by było mówić o zbiegu przepisów. W takich sytuacjach sąd skazuje za jedno przestępstwo na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów i wymierza karę na podstawie regulacji przewidującej najsurowszą dolegliwość. Nie stoi to oczywiście na przeszkodzie orzeczeniu innych jeszcze środków przewidzianych w ustawie na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów (art. 11 k.k.).
Gdy chodzi o przepisy kodeksu spółek handlowych mówiących o ochronie interesów spółki, to art. 56 k.s.h. stanowi taki obowiązek dla wspólników spółek osobowych. Otóż wspólnik musi powstrzymać się od wszelkiej działalności sprzecznej z interesem spółki. Nie może też bez wyraźnej lub domniemanej zgody pozostałych udziałowców zajmować się interesami konkurencyjnymi. W szczególności nie powinien uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partner, komplementariusz lub członek organu.
W spółkach kapitałowych tajemnice przedsiębiorstwa są chronione przed bezprawnymi czynami wspólników spółki z o.o. i akcjonariuszy przede wszystkim na podstawie art. 11 u.z.n.k.
Zawsze zaś, w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać: zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia ich skutków, złożenia odpowiedniego oświadczenia, naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści czy zasądzenia odpowiedniej kwoty na cel związany kulturą lub dziedzictwem narodowym, jeżeli czyn bezprawny był zawiniony.
W PRAWIE WSPÓLNOTOWYM
W prawie wspólnotowym nadrzędny w stosunku do rozmaitych definicji informacji nieujawnionych w różnych aktach prawnych jest art. 39 TRIPS, czyli Porozumienia w sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej, stanowiącego załącznik do porozumienia w sprawie utworzenia Światowej Organizacji Handlu. Zgodnie z tym przepisem pojęcie tajemnicy handlowej oznacza informację, która:
- została uzyskana przez podmiot uprawniony zgodnie z prawem,
- pozostaje pod kontrolą tego podmiotu,
- jest poufna, tzn. nie jest ogólnie znana albo łatwo dostępna dla kręgu osób, które normalnie zajmują się tym rodzajem informacji,
- ma wartość handlową,
- osoba sprawująca kontrolę nad informacją podjęła rozsądne w danych okolicznościach środki w celu utrzymania jej w poufności.
Polska przystąpiła do porozumienia TRIPS w 2000 roku.
ORZECZNICTWO
ELEMENT TO NIE CAŁOŚĆ ROZWIĄZANIA
Tajemnicą przedsiębiorstwa jest całokształt informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych i innych, które są niezbędne do wytworzenia określonego produktu, posiadając tym samym wartość handlową. Znajomość kilku elementów nie decyduje o powszechnej znajomości konkretnego rozwiązania technologicznego. Ponadto wymaganie złożenia przez pracowników spółki oświadczeń o jasnej treści dotyczących zachowania poufności było dowodem starań spółki o zachowanie rozwiązań w tajemnicy.
wyrok SN z 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 444/06
WIEDZA POWSZECHNA, NIE POUFNA
Wykorzystanie przez pracownika we własnej działalności gospodarczej informacji, co do których przedsiębiorca (pracodawca) nie podjął niezbędnych działań w celu zachowania ich poufności, należy traktować jako wykorzystanie wiedzy powszechnej, do której przedsiębiorca nie ma żadnych ustawowych uprawnień.
Wyrok SN z 3 października 2000 r., sygn. akt I CKN 304/00
TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA
Obejmuje ona tajemnice techniczne, technologiczne, organizacyjne i wszelkie inne informacje posiadające wartość gospodarczą. Ważne jest przy tym, by przedsiębiorca podjął niezbędne działania służące zachowaniu ich poufności.
PRAWO PODMIOTOWE
Prawo do tajemnicy przedsiębiorstwa przysługuje przedsiębiorcy, który prowadzi przedsiębiorstwo jako zorganizowaną działalność gospodarczą.
SKŁADNIKI PRZEDSIĘBIORSTWA
Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje m.in. patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa.
INSTRUMENTY FINANSOWE
Instrumentami finansowymi są nie tylko papiery wartościowe, lecz także niebędące nimi tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania, czyli certyfikaty inwestycyjne lub jednostki uczestnictwa, również instrumenty rynku pieniężnego, finansowe kontrakty terminowe oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie, umowy forward dotyczące stóp procentowych, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe, a także opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie.
SŁOWNIK
Umowy forward to takie, na podstawie których klient ma uzyskać to, co kupuje w określonym momencie przyszłości, ale cena jest ustalana w chwili dokonywania transakcji.
Swapy to umowy na wymianę przyszłych przepływów pieniężnych. Określają, jak ma wyglądać rozliczenie i kiedy przepływy mają nastąpić.
Opcje to instrumenty dające nabywcy prawo do zawarcia transakcji określonym instrumentem bazowym, czyli np. kupna lub sprzedaży akcji, walut czy indeksów giełdowych w wyznaczonym terminie, po z góry określonej cenie.
 
 

DobromiŁa Niedzielska-Jakubczyk
 

Gazeta Prawna Nr 181/2007 [Dodatek: Tygodnik Prawa Gospodarczego]
z dnia 2007-09-18
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Liberty Direct

Liberty Direct to firma ubezpieczeniowa należąca do międzynarodowej Grupy Liberty Mutual Insurance, oferująca usługi dla Klientów indywidualnych oraz małych przedsiębiorstw.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »