| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jak wykorzystać pozasądowe sposoby do rozstrzygania sporów

Jak wykorzystać pozasądowe sposoby do rozstrzygania sporów

Kontrahenci mogą zawrzeć klauzulę w kontrakcie, że ewentualny spór między nimi rozstrzygnie sąd polubowny (arbitrażowy), a nie sąd powszechny. Postępowanie arbitrażowe jest mniej sformalizowane, z reguły więc trwa krócej. Każda ze stron może też wskazać arbitra, który jej zdaniem posiada odpowiednie kompetencje do rozstrzygnięcia sprawy.


Zapis na sąd polubowny w kontraktach zawieranych między przedsiębiorcami od jakiegoś czasu jest popularny, i ta popularność raczej wzrasta. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest niewydolność sądów powszechnych. W związku z konkurowaniem dwóch dużych sądów polubownych działających przy Lewiatanie i Krajowej Izbie Gospodarczej - postępowanie to jest coraz szybsze.
Drugą przyczyną popularności sądów polubownych jest to, że strona, w przeciwieństwie do postępowania przed sądem powszechnym, ma wpływ na wybór jednego z arbitrów rozstrzygających spór. Dla strony jest to ważne, że w składzie, który będzie rozstrzygał spór, jest co najmniej jedna osoba, co do której ma ona przekonanie, że jej doświadczenie życiowe i wiedza pozwolą trafnie rozstrzygnąć sprawę. Dla przykładu - jeśli jest to spór budowlany, to strona może wybrać eksperta z prawa budowlanego, jeśli to będzie sprawa z zakresu nieruchomości - będzie wybierała kogoś, kto zna się na nieruchomościach. Z tego powodu między innymi sąd polubowny jest jednoinstancyjny, co wpływa na skrócenie procedury i obniżenie kosztów. W sądzie powszechnym wpis sądowy uiszcza się przy każdej instancji. Dalej trzeba zwrócić uwagę na koszty - co do zasady sąd polubowny jest tańszy. Dla przykładu, sąd przy PKPP Lewiatan przy sporach powyżej 100 tys. zł pobiera wpis od 4 proc. do 0,4 proc., a w sądach powszechnych co do zasady wpis wynosi 5 proc. wartości sporu. W przypadku sporu o wartości poniżej 100 tys. zł może się jednak okazać, że sąd powszechny będzie tańszy, o ile sprawa rozstrzygnie się w jednej instancji.
Nie we wszystkich sprawach może być klauzula arbitrażowa korzystna dla przedsiębiorcy z przyczyn związanych z planowaną strategią rozstrzygania potencjalnego sporu. Kwestia ta powinna być każdorazowo rozważana. W przypadku gdy strona jako środek prawny przewiduje postępowanie nakazowe, niezasadne jest wprowadzanie do kontraktu zapisu na sąd polubowny. Dla przykładu - w przypadku skomplikowanych umów inwestycyjnych zawierających spiętrzone klauzule put, call, drag-along należy rekomendować klientowi wybór sądu polubownego. Przygotowując natomiast niewielką umowę najmu, w szczególności reprezentując wynajmującego, którego roszczeniem będzie co miesiąc jedynie roszczenie o zapłatę czynszu, niewątpliwie należy rozważyć rozstrzyganie sporu przez sąd powszechny.
Strony niezadowolone z rozstrzygnięcia sądu polubownego nie mogą zaskarżyć takiego orzeczenia do sądu powszechnego. Na zasadach środka wyjątkowego stronie służy skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego do sądu powszechnego. Aby sąd polubowny prawidłowo mógł pełnić swoją funkcję, środek ten nie powinien być nadużywany. Nie może być tak, iż sąd powszechny z błahych powodów uchyla orzeczenie sądy polubownego (np. uchybienie o kilka dni terminowi instrukcyjnemu wydania wyroku, co miało miejsce w rzeczywistości). Ważnym powodem uchylenia wyroku jest jego sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego, uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa i inne nadzwyczajne okoliczności.
Innym pozasądowym sposobem rozstrzygania sporów jest mediacja. Nie jest ona łatwa do przeprowadzenia, ponieważ wymaga zgody obydwu stron, ma jednak duży walor - jest to postępowanie całkowicie odformalizowane. Nie ma w tym postępowaniu żadnych reguł, a jeśli nie ma reguł, to nie można ich naruszyć. Mediator wszelkimi dostępnymi środkami stara się doprowadzić do porozumienia między stronami. Wiele jednak zależy od charakteru stron. W pewnych sytuacjach mediacja jest nieskuteczna. Przy braku chwilowej komunikacji między stronami mediator może jednak pomóc. Mediacja, w porównaniu z postępowaniem arbitrażowym, trwa krótko - jeden lub kilka dni. Koszty jej są też znacznie niższe od opłaty arbitrażowej.

BEATA GESSEL-KALINOWSKA VEL KALISZ
partner zarządzający w kancelarii Gessel, wiceprezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

POLAUDIT Sp. z o. o.

Podatki, rachunkowość, audyt

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »