| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Prawa i obowiązki wspólników w spółce cywilnej

Prawa i obowiązki wspólników w spółce cywilnej

Spółka cywilna cieszy się wśród przedsiębiorców niesłabnącą popularnością. Uważają, że łatwo ją założyć i prowadzić. Tymczasem w praktyce nie jest to takie proste. Przepisy regulujące spółkę cywilną okazują się lakoniczne, a ich wykładnia przysparza trudności nawet prawnikom. Dodatkowo sytuację komplikuje współwłasność łączna - podstawa stosunków majątkowych w spółce.

Koniec działalności
 
Jeżeli spółka została zawarta na czas nieoznaczony, każdy wspólnik może z niej wystąpić, wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego. Z ważnych powodów może jednak wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne. Wypowiedzenie nie wymaga żadnej szczególnej formy. Ze względów dowodowych warto jest jednak posłużyć się pismem - w takim wypadku ustępujący wspólnik musi wręczyć je pozostałym wspólnikom. Oczywiście można też posłużyć się listem poleconym. Datą doręczenia będzie wtedy moment, w którym wspólnik otrzymał pismo w taki sposób, że mógł się zapoznać z jego treścią. Najczęściej jednak forma pisemna będzie zastrzeżona w umowie spółki. Warto też podkreślić, że wypowiedzenie z samej swej natury jest możliwe tylko przy spółce zawartej na czas nieoznaczony. Przy spółce na czas oznaczony jego prawna skuteczność byłaby wysoce problematyczna. Jedynie wypowiedzenie udziału bez zachowania terminu jest możliwe niezależnie od czasu trwania umowy spółki.
Dążenie do osiągnięcia celu gospodarczego przez działanie w oznaczony sposób jest istotnym elementem spółki zastrzeżonym w art. 860 par. 1 k.c. i sprzeniewierzenie się temu celowi przez wspólnika stanowi ważny powód uprawniający do wypowiedzenia swojego udziału przez pozostałych, bez zachowania terminu wypowiedzenia. W pewnych wypadkach w rolę wspólnika może się też wcielić wierzyciel. Otóż jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy została przeprowadzona bezskuteczna egzekucja z ruchomości wspólnika, jego wierzyciel osobisty, który uzyskał zajęcie praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania, może wypowiedzieć jego udział w spółce na trzy miesiące naprzód, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Jeżeli umowa przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może z tego terminu skorzystać. Bez znaczenia jest przy tym, kto prowadził egzekucję - ważne jest, aby okazała się ona bezskuteczna - np. umorzono ją z braku środków na pokrycie kosztów egzekucji. Możliwość wypowiedzenia udziału obwarowana jest kilkoma warunkami. Przede wszystkim konieczne jest uprzednie przeprowadzenie bezskutecznej egzekucji z tych ruchomości wspólnika, które nie stanowią majątku wspólnego wspólników (wymóg ten nie dotyczy zatem innych składników majątku dłużnika - np. nieruchomości). Bezskuteczna egzekucja musi mieć miejsce w okresie ostatnich sześciu miesięcy przed planowanym wypowiedzeniem udziału. Ponadto przed wypowiedzeniem konieczne jest uzyskanie przez wierzyciela zajęcia przez komornika praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania. Zgodnie z art. 9112 kodeksu postępowania cywilnego - zajęcie praw dłużnika przysługujących mu na wypadek wystąpienia ze spółki cywilnej lub jej rozwiązania jest dokonane już z chwilą powiadomienia dłużnika o zajęciu. O dokonanym zajęciu komornik powiadamia również pozostałych wspólników, jeżeli ich adresy zostaną podane komornikowi przez którąkolwiek ze stron. Pozostali wspólnicy w terminie dwóch tygodni od dnia zajęcia są obowiązani przedstawić komornikowi wykaz przedmiotów, wierzytelności i praw, które przypadną dłużnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania. Niezłożenie komornikowi powyższych informacji w tym terminie zagrożone jest grzywną w wysokości do 500 zł. Grzywna ta może być powtórzona, jeżeli - mimo jej nałożenia - obowiązek przesłania informacji nadal nie jest wykonywany. Niezależnie od tego osoby, które naruszyły obowiązki wynikające z zajęcia albo złożyły oświadczenie niezgodne z prawdą, odpowiadają za szkodę wyrządzoną przez to wierzycielowi. Po spełnieniu wskazanych wymogów wypowiedzenie udziału może zostać dokonane, i to nawet w przypadku, gdy umowa spółki cywilnej została zawarta na czas oznaczony.
PRZYKŁAD
WIERZYCIEL WYPOWIADA UMOWĘ
Jeden z dłużników firmy Chorol jest wspólnikiem spółki cywilnej. Po bezskutecznych próbach odzyskania pieniędzy wierzyciel chciałby wypowiedzieć jego udział w spółce. Może to uczynić przy zachowaniu kilku warunków. Po pierwsze, musi zachować trzymiesięczny termin, wykazać, że w ciągu ostatnich 6 miesięcy została przeprowadzona bezskuteczna egzekucja z ruchomości wspólnika i uzyskać postanowienie komornika o zajęciu praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania. W tym celu trzeba wystąpić do komornika z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, wskazać jej sposób i rodzaj i uzyskać stosowne postanowienie komornika.
Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika. Zwrot wkładu jest nieopodatkowany, jednak do dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w spółce podatnik powinien zaliczyć różnicę między spłatą a wartością księgową środków trwałych. Kwota ta zostanie następnie opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.
Można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W wypadku takim powinni oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą sami podejmować wszelkie czynności w zakresie prowadzenia spraw spółki. Jeżeli mimo istnienia przewidzianych w umowie powodów rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą wszystkich wspólników, poczytuje się ją za przedłużoną na czas nieoznaczony.
Spółka ulega też rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki. Warto podkreślić, że jak wskazał SN w wyroku z 2 lutego 2005 r. (sygn. akt IV CK 461/04, M.Prawn. z 2005 r. nr 5, poz. 226): roszczenie wspólnika spółki cywilnej o wypłatę zysku należy uznać za roszczenie z zakresu prowadzenia działalności gospodarczej, które przedawnia się z upływem trzech lat. Z chwilą rozwiązania spółki współwłasność łączna ulega z mocy prawa przekształceniu we współwłasność udziałową, przy czym udziały liczymy nie w stosunku do wniesionych wkładów, lecz w stosunku do ustalonego w umowie spółki podziału zysków i strat. W braku takiego postanowienia domniemywa się, że udziały wspólników są równe. Następnie można złożyć w sądzie gospodarczym wniosek o podział majątku w postępowaniu nieprocesowym wcześniej spłacając długi spółki. Wniosek podlega oddaleniu jako przedwczesny, jeśli wspólnicy nie spłacili jeszcze długów wobec osób trzecich.
WAŻNE
ROZWIĄZANIE PRZEZ SĄD
Z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przez sąd.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Mariusz Urawski

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »