| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Prawa i obowiązki wspólników w spółce cywilnej

Prawa i obowiązki wspólników w spółce cywilnej

Spółka cywilna cieszy się wśród przedsiębiorców niesłabnącą popularnością. Uważają, że łatwo ją założyć i prowadzić. Tymczasem w praktyce nie jest to takie proste. Przepisy regulujące spółkę cywilną okazują się lakoniczne, a ich wykładnia przysparza trudności nawet prawnikom. Dodatkowo sytuację komplikuje współwłasność łączna - podstawa stosunków majątkowych w spółce.

Na zewnątrz spółki - reprezentacja
 
W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Jeżeli więc wspólnik oddał osobie trzeciej w najem bez zgody pozostałych wspólników budynek, który wniósł do spółki do używania, czynsz najmu należy do majątku wspólnego wspólników także wtedy, gdy spółka nie rozpoczęła działalności gospodarczej określonej w umowie spółki, chyba że sprzeciwia się temu społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa albo zasady współżycia społecznego. Wskazane uwagi dotyczące reprezentacji spółki odnoszą się również do kwestii zapłaty. Otóż do jej odbioru jest uprawniony każdy wspólnik. Po prostu spełnienie świadczenia do rąk jednego ze wspólników spółki cywilnej stanowi należyte wykonanie zobowiązania, chyba że z treści umowy spółki, która jest dłużnikowi znana, wynika, iż wspólnicy uregulowali sposób prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentację w inny sposób niż to stanowi art. 865 i 866 k.c. Jeśli po zapłaceniu nierzetelny wspólnik nie przekazał pieniędzy spółce, to ten fakt może być podstawą do pociągnięcia go do odpowiedzialności wewnętrznej (ewentualnie karnej na podstawie art. 286 k.k.), nie ma natomiast możliwości żądania ponownej zapłaty od kontrahenta. Jeżeli wspólnik, który jest łącznie z innym wspólnikiem legitymowany do działania w imieniu spółki, powołuje się przy zawieraniu umowy na samodzielną kompetencję do reprezentowania spółki, mamy wówczas do czynienia z działaniem przekraczającym zakres umocowania, a zatem skutki takiego działania należy oceniać na gruncie art. 103 k.c. Skuteczność zawartej umowy jest zawieszona i zależy od jej potwierdzenia przez wspólnika, któremu przysługuje łącznie ze wspólnikiem, który zawarł umowę, kompetencja do reprezentowania spółki.
WAŻNE
POSTĘPOWANIE PODATKOWE
Wspólnik upoważniony do działania w imieniu spółki cywilnej na podstawie art. 866 k.c. może wystąpić w postępowaniu podatkowym jej dotyczącym za pośrednictwem pełnomocnika, którego ustanowił przed zawarciem umowy spółki.
 
Lwia spółka niedopuszczalna
 
Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od udziału w stratach. Natomiast nie można wyłączyć wspólnika od udziału w zyskach. Ten ostatni przepis interpretowany a contrario (z przeciwieństwa) pozwala stwierdzić, że wyłączenie od zysków jest niedopuszczalne i sprzeczne z ustawą. To wyłączenie to nic innego jak tzw. spółka lwia (łac. societas leonina), która jest zakazana przez prawo, jako stosunek prawny ewidentnie dyskryminujący jedną ze stron. Jej istota polega na wyłączeniu co najmniej jednego ze wspólników od udziału w zyskach, co powoduje, że praktycznie prowadzi on działalność charytatywną na rzecz pozostałych partnerów i firmy. Co oczywiste, w ten sposób można ukształtować każdą osobową spółkę występującą w naszym prawie (zwłaszcza jawną lub komandytową), a także spółkę cywilną.
PRZYKŁAD
NIERÓWNY UDZIAŁ W ZYSKACH
Wspólnicy firmy Dywilno s.c. chcą zaprosić do spółki inwestora i zaproponować mu udział w zyskach i zwolnienie od strat. Robią to dlatego, ponieważ nowy wspólnik ma znane nazwisko i w ten sposób chcą podnieść markę firmy i wartość rynkową, a jednocześnie uwolnić inwestora od ryzyka niepowodzenia. Taka umowa jest w świetle polskiego prawa dopuszczalna. Nie wolno tylko zastosować sytuacji odwrotnej, w której jeden wspólnik odpowiadałby tylko za straty, a nie miał udziału w zyskach.
Oczywiście nieważność dyskryminującego postanowienia rodzi ważkie konsekwencje praktyczne. Otóż trzeba przyjąć, że służebny wspólnik ma prawo do zysku i może go z powodzeniem dochodzić na drodze sądowej. Jest to efektem słusznego skądinąd podejścia, zgodnie z którym lwia spółka jest zaprzeczeniem samej idei zrzeszania się przedsiębiorców i przeradza się w swej istocie w instytucję wyzysku. Co do sankcji, to raczej nie będą tu wchodziły w grę żadne przepisy karne, choć w ekstremalnych wypadkach może się tak zdarzyć (art. 304 k.k.).
WAŻNE
POTRĄCENIE WIERZYTELNOŚCI
Wspólnik spółki cywilnej nie może potrącić wierzytelności tej spółki w stosunku do swego wierzyciela osobistego.
Ustalony w umowie stosunek udziału wspólnika w zyskach odnosi się w razie wątpliwości także do udziału w stratach. Wspólnik może żądać podziału i wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu spółki. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą żądać podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Stowarzyszenie Agencji Zatrudnienia

branżowa organizacja pracodawców

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »