| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jak wykorzystać weksle w obrocie gospodarczym

Jak wykorzystać weksle w obrocie gospodarczym

Chociaż od 1 stycznia zlikwidowane zostały urzędowe blankiety wekslowe i nie trzeba uiszczać opłaty skarbowej od weksla, nadal pozostaje on jednym z najpopularniejszych sposobów zabezpieczenia wierzytelności. Weksel można sporządzić na kartce papieru, ale by był ważny, musi zawierać wymagane prawem elementy - w tym nazwę weksel i podpis wystawcy.

Odpowiedzialność odszkodowawcza
 
Weksel może być też użytecznym instrumentem dla pracodawców. Trzeba tylko pamiętać, że nie można z niego korzystać w każdej sytuacji. Przede wszystkim sporym problemem może być kwestia zdolności wekslowej. Mają ją bowiem wszystkie spółki handlowe (od jawnej po akcyjną), a nie ma szeroko w praktyce spotykana spółka cywilna, o czym łatwo zapomnieć. Jest to bowiem pewna niespójność w systemie prawa, jako że spółka cywilna może z powodzeniem pełnić funkcję pracodawcy - zawierać umowy, pozywać i być pozywana w tym zakresie - nie może jednak sama wystawiać weksli nawet dotyczących zawiązanego przez nią stosunku pracy. W gruncie rzeczy spółka taka jest bowiem tylko umową, której strony zobowiązane są dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w oznaczony sposób. Z konstrukcji reprezentacji (art. 866 k.c. stanowi, że w braku odmiennej umowy lub uchwały każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw) nie można wnioskować o jej zdolności wekslowej. Brak odrębnej osobowości prawnej będzie zawsze skutkował tym, że wspólnicy będą uczestnikami stosunku wekslowego. Oznacza to, że nie spółka lecz wspólnicy będą zobowiązani lub uprawnieni z weksla (uchwała SN z 31 marca 1993 r. sygn. akt III CZP 176/92, OSNCP z 1993 r. nr 10, poz. 171).
PRZYKŁAD
SPÓŁKA CYWILNA NIE MOŻE WYSTAWIĆ WEKSLA
Jeden ze wspólników spółki cywilnej wystawił weksel (wskazując spółkę jako dłużnika), przekraczając zakres swego umocowania. W takiej sytuacji należy przyjąć, że spółka nie jest zobowiązana, natomiast dłużnikiem wekslowym został wspólnik, który podpisał się na dokumencie. Sytuację mógłby zmienić brak wiedzy kontrahenta o zakresie umocowania wspólnika.
Należy podkreślić, że przepisy nie wyłączają możliwości zabezpieczenia roszczeń przeciwko pracownikowi i ich realizacji w sądzie. Jest to zatem prawnie dopuszczalne, jeśli kierownictwo firmy nie działało w niedozwolony sposób (np. stosując groźbę). Funkcja ochronna prawa pracy bierze jednak niekiedy górę nad surową i bezwzględną wymową roszczenia wekslowego. I tak w przypadku szkód powstałych w wyniku nieuzasadnionego rozwiązania stosunku pracy przez pracownika, żądanie wcześniejszego wekslowego zabezpieczenia tych roszczeń jest nieważne z mocy prawa na podstawie art. 18 par. kodeksu pracy jako sprzeczne z zasadą wolności pracy i jej konsekwencjami w postaci pracowniczej wolności rozwiązania umowy (wyrok SN z 19 marca 1998 r. I PKN 560/97, OSNP z 1999 r. nr 5, poz. 160). Ta nieważność jest zatem bezwzględna i nie wymaga od pracownika podjęcia jakichkolwiek działań. Nie można zatem w ten sposób zapewnić sobie lojalności podwładnych, czy też rekompensaty za ich zachowanie. Takie rozwiązanie ma jednak sens - bardzo łatwo byłoby bowiem pracodawcy szantażować podwładnego uruchomieniem weksla. Zgodnie z utrwalonym poglądem sądów zwolnienie z pracy lub zmiana umowy o pracę skutkuje uchyleniem odpowiedzialności dłużników wekslowych, w szczególności pracownika - wystawcy weksla in blanco i poręczycieli, chyba że z treści deklaracji wynika wyraźnie, iż zabezpieczono roszczenia, jakie mogą wynikać ze zmienionej lub kolejnej umowy.
Najczęściej pracodawcy korzystają jednak z weksla, chcąc zabezpieczyć roszczenia odszkodowawcze za mienie powierzone. I co do zasady mają do tego prawo (wyrok SN z 21 maja 1981 r., IV PRN 6/81, OSNC z 1981 r., nr 11, poz. 225). Można zatem postawić tezę, że w stosunkach pracy weksle są dopuszczane, ale tylko w przypadku odpowiedzialności odszkodowawczej, choć i tu nie jest pewna dopuszczalność takiego zabezpieczenia przy ogólnych zasadach odpowiedzialności (art. 114 i nast. k.p.). Należy się jednak opowiedzieć za taką możliwością jako pozostającą w zgodzie z ogólnymi zasadami prawa pracy. Co oczywiste strony nie mogą zmieniać kodeksowych reguł - np. niedopuszczalny byłby weksel statuujący nieograniczoną odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną z winy nieumyślnej. Co istotne odpowiedzialność pracownika ogranicza się do kwoty wynikającej z deklaracji. Z pewnością zabezpieczenie wekslowe jest natomiast dopuszczalne przy odpowiedzialności za mienie powierzone (art. 124 i nast. k.p.). Najstosowniejszy będzie w tym wypadku weksel in blanco z należycie wypełnioną deklaracją.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Maciej Szulikowski

Radca Prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »