| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jak wykorzystać weksle w obrocie gospodarczym

Jak wykorzystać weksle w obrocie gospodarczym

Chociaż od 1 stycznia zlikwidowane zostały urzędowe blankiety wekslowe i nie trzeba uiszczać opłaty skarbowej od weksla, nadal pozostaje on jednym z najpopularniejszych sposobów zabezpieczenia wierzytelności. Weksel można sporządzić na kartce papieru, ale by był ważny, musi zawierać wymagane prawem elementy - w tym nazwę weksel i podpis wystawcy.

Weksel in blanco
 
Sporo niebezpieczeństw, ale i korzyści, dla uprawnionego niesie ze sobą weksel in blanco, czyli dokument niezupełny w chwili wystawienia i uzupełniany później przez posiadacza. Decydując się na zobowiązanie, powinniśmy zdawać sobie sprawę, że to bardzo poważna decyzja. Przede wszystkim podpis złożony na niezupełnym wekslu uprawnia wierzyciela do wpisania w nim dowolnej kwoty, a to może rodzić ryzyko, że np. zbędzie on weksel i po nadejściu terminu płatności nabywca przedstawi dokument do zapłaty. Zobowiązanie ucieleśnione w wekslu żyje bowiem własnym życiem, a specyfika obrotu polega właśnie na tym, że może być on przeniesiony na inną osobę i pełnić rolę pieniądza. Trzeba zatem zapłacić posiadaczowi, przedtem sprawdzając autentyczność i poprawność dokumentu. Za prawnego posiadacza będzie uważany ten, kto ma weksel i wykaże prawo swoje nieprzerwanym szeregiem indosów, chociażby ostatni indos był in blanco (przekreślone indosy uważa się za nieistniejące). Trzeba więc sprawdzić, czy posiadacz jest wymieniony w ostatnim indosie, chyba że został on dokonany in blanco.
Ważnym dokumentem jest w tym przypadku deklaracja wekslowa, która określa okoliczności uprawniające do wypełnienia weksla. W deklaracji wpisywane są brakujące elementy: suma zobowiązania, data wystawienia i termin zapłaty. Jej istnienie może też ułatwić odparcie ewentualnych zarzutów wystawcy, że weksel został uzupełniony niezgodnie z porozumieniem. Jak stanowi art. 10 prawa wekslowego, jeżeli weksel niezupełny w chwili wystawienia został uzupełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Dotyczy to jednak w zasadzie dalszego posiadacza, a zatem indosatariuszy (nabywców), a nie remitenta (osoby, na której rzecz zapłata ma nastąpić).
W następstwie wypełnienia weksla in blanco zgodnie z porozumieniem powstaje zobowiązanie osoby podpisanej na wekslu (wręczającej dokument) o treści określonej w tekście powstałym na skutek wypełnienia. Odbiorca weksla in blanco uzyskuje zatem z mocy porozumienia uprawnienie do wykreowania (przez podejmowane we własnym imieniu działanie) zobowiązania osoby, która złożyła podpis. Działanie to ma charakter jednostronnej czynności prawnej. Wynikająca z porozumienia osoby wręczającej weksel i jego odbiorcy ścisła więź pomiędzy zobowiązaniem wekslowym a zobowiązaniem, z którego wynika podlegająca zabezpieczeniu wierzytelność, przejawia się w tym, że wierzyciel nie może z mocy weksla uzyskać w zasadzie więcej praw niż przysługuje mu w ramach stosunku, z którego wynika wierzytelność, a spełnienie jednego z tych zobowiązań powoduje wygaśnięcie także drugiego.
Dłużnik jednak ma zawsze możliwość podnoszenia zarzutu wypełnienia weksla in blanco niezgodnie z zawartym porozumieniem. Fakt ten jednak nie oznacza, że w takim wypadku osoba, która wręczyła weksel (także poręczyciel), nie jest w ogóle zobowiązana wekslowo. Przyjąć należy, że w takiej sytuacji odpowiedzialność dłużnika istnieje w takich granicach, w jakich odpowiadałby w razie prawidłowego wypełnienia dokumentu. Na takim stanowisku stanął też SN w wyroku z 26 stycznia 2001 r. (sygn. akt II CKN 25/00, OSNC z 2001 r. nr 7-8, poz. 117), w którym stwierdzono: w wyniku wypełnienia weksla in blanco częściowo niezgodnie z porozumieniem na niekorzyść osoby na nim podpisanej, osoba ta może stać się zobowiązana wekslowo w granicach, w których tekst weksla odpowiada porozumieniu (deklaracji wekslowej). Warto jeszcze przytoczyć wyrok SN z 9 lutego 2005 r. (sygn. akt II CK 426/04, niepublikowany), w którym czytamy: sytuacja dłużnika wekslowego zależy od tego, czy odpowiada on wobec pierwszego wierzyciela (remitenta), czy też wobec kolejnego wierzyciela wekslowego (kolejnego nabywcy weksla). W odniesieniu do remitenta odpowiedzialność dłużnika jest o tyle łagodniejsza, że może on bez żadnych ograniczeń powołać się na zarzuty tzw. subiektywne, w tym przede wszystkim związane ze stosunkiem podstawowym. Przy wekslu niezupełnym w chwili wystawienia (in blanco) istotne znaczenie ma zarzut wypełnienia niezgodnie z treścią łączącego strony porozumienia wekslowego. Oznacza to, że dłużnik może ograniczyć swą odpowiedzialność do kwoty wynikającej z deklaracji, o ile weksel nie został sprzedany.
 
reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Wioletta Małota

Konsultant Międzykulturowy i HR, Executive Mentor &Coach

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od mojafirma.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK