| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Skarga pauliańska - sposobem ochrony wierzyciela

Skarga pauliańska - sposobem ochrony wierzyciela

Zdarza się, że dłużnik, unikając wykonania zobowiązania, usuwa poszczególne składniki ze swojego majątku, uniemożliwiając zaspokojenie wierzyciela, albo spełnia zobowiązanie wobec jednego, wybranego wierzyciela, krzywdząc innych. Ochronie pokrzywdzonego w ten sposób wierzyciela służy instytucja skargi pauliańskiej, która pozwala mu na wystąpienie z powództwem o uznanie takiej umowy lub innej czynności za bezskuteczną.

Czynności nieodpłatne
 
Artykuł 528 k.c. stanowi, iż jeżeli wskutek czynności prawnej, dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Zaznaczyć należy, iż czynności prawnych pod tytułem darmym nie należy utożsamiać z umową darowizny. Chodzi tu bowiem - według terminologii art. 528 k.c. - o uzyskanie korzyści majątkowej bezpłatnie, które musi być rozumiane szerzej niż darowizna, umowa nieodpłatna czy umowa jednostronnie zobowiązująca. Obejmuje ono bowiem wszelkie czynności prowadzące do uzyskania korzyści, które nie znalazły odpowiedniego ekwiwalentu w ujęciu obiektywnym.
PRZYKŁAD
CZYNNOŚCI NIEODPŁATNE
Czynnościami prawnymi nieodpłatnymi są czynności przysparzające, czyli powodujące przyrost aktywów lub zmniejszenie pasywów innej osoby niż rozporządzająca swoim prawem majątkowym, która jednocześnie nie otrzymuje lub zgodnie z treścią czynności nie ma otrzymać w zamian za jej dokonanie korzyści majątkowej.
Dla oceny, czy czynność jest nieodpłatna, nie ma zaznaczenia, czy należy ona do kategorii czynności nazwanych czy też nienazwanych, charakter czynności powinien być rozpatrywany w oparciu o konkretną sytuację i treść dokonanej przez strony czynności. Zasadą w polskim systemie prawa jest odpłatność, a nieodpłatne czynności prawne stanowią wyjątek od zasady odpłatności i nie są typowymi przysporzeniami. Dla bezpieczeństwa i zapewnienia należytej ochrony stronie rozporządzającej swoim majątkiem ustawodawca przewidział dla najczęściej zawieranych umów nieodpłatnych szczególne warunki. I tak, dla oświadczenia darczyńcy bądź całej umowy darowizny właściwą formą będzie akt notarialny (art. 890 k.c.), natomiast umowa użyczenia jest umową realną, dla której skuteczności wymagane jest przeniesienie władztwa nad użyczaną rzeczą.
Nie można również wykluczyć, że np. przez zaniżenie ceny osoba trzecia uzyskała, z pokrzywdzeniem wierzycieli, korzyść majątkową częściowo nieodpłatnie. W takim przypadku wierzyciel w uproszczony sposób, bo jedynie wykazując działanie dłużnika ze świadomością lub zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli, mógłby żądać uznania czynności częściowo za bezskuteczną. Uproszczenie to dotyczyłoby takiej części, w jakiej zaniżona została np. cena sprzedaży. Jednakże udowodnienie samego faktu zaniżenia ceny, jak i wysokości tego zaniżenia obciąża powoda.
W sytuacji gdy osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową na podstawie czynności prawnej, zdziałanej z dłużnikiem nieodpłatnie lub częściowo nieodpłatnie, wierzyciel zwolniony jest z konieczności dowodzenia w procesie, iż osoba trzecia wiedziała o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela lub mogła się o tym dowiedzieć, zachowując należytą staranność.
 
Skarga przyszłego wierzyciela
 
Może zdarzyć się tak, że czynność prawna została dokonana między dłużnikiem a osobą trzecią jeszcze przed powstaniem wierzytelności. Wierzyciel jest chroniony przed niewypłacalnością dłużnika również w takiej sytuacji. Wymaga się jednakże od niego udowodnienia szczególnych okoliczności towarzyszących dokonywaniu czynności prawnej przez dłużnika.
Artykuł 530 k.c. stanowi, iż skuteczne dochodzenie przez wierzyciela uznania czynności prawnej dłużnika wymaga udowodnienia istnienia u dłużnika zamiaru pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli.
Różnice między dochodzeniem przez wierzyciela ochrony w sytuacji gdy wierzytelność powstała przed zdziałaniem przez dłużnika czynności prawnej, a sytuacją, gdy dłużnik dokonał czynności prawnej przed powstaniem wierzytelności, sprowadzają się do konieczności wykazania przez wierzyciela, w drugiej z przedstawionych sytuacji, iż zamiarem dłużnika było pokrzywdzenie wierzycieli.
Nałożony został na przyszłego wierzyciela domagającego się ochrony przed niewypłacalnością dłużnika obowiązek udowodnienia, iż dłużnik nie tylko miał świadomość, iż swoim zachowaniem może doprowadzić do sytuacji, w której wierzyciel nie będzie miał możliwości zaspokojenia swoich roszczeń, lecz chciał doprowadzić do takiej sytuacji.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

TMF Poland sp. z o.o.

globalny dostawca usług administracyjnych dla firm z zakresu księgowości, usług kadrowo-płacowych i usług sekretarskich

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »