| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Krajowe sądy polubowne

Krajowe sądy polubowne

Sądownictwo polubowne, czyli arbitraż, jest skutecznym i często tańszym niż postępowanie przed sądami państwowymi sposobem rozstrzygania sporów gospodarczych. Przedsiębiorcy jednak stosunkowo rzadko korzystają z takiej możliwości, ponieważ przeważnie mało o niej wiedzą.

Postanowienia fakultatywne
 
Obok obowiązkowych elementów zapisu na sąd polubowny, strony mają prawo umieścić w nim również postanowienia fakultatywne. Mogą w zapisie na sąd polubowny umieścić regulację dotyczącą liczby arbitrów, sposobu ich powołania, trybu postępowania o wyłączenie arbitra, dopuszczalności i sposobu stosowania tymczasowych środków zabezpieczających, a przede wszystkim zasady postępowania przed sądem polubownym. Można też wskazać miejsce postępowania czy czas jego rozpoczęcia. Fakultatywny charakter ma również wskazanie w zapisie na sąd polubowny jako właściwego - stałego sądu polubownego.
 
Skutki zapisu
 
Dokonanie przez strony stosunku prawnego zapisu na sąd polubowny wywiera wpływ zarówno w płaszczyźnie prawa procesowego, jak i materialnego. Gdy chodzi o procedurę, z jednej strony, zapis przyznaje sądowi polubownemu kompetencję do rozstrzygnięcia sporu, a z drugiej - wyklucza rozpoznanie sprawy przez sąd powszechny. W praktyce oznacza to, że każda strona zapisu może wnieść pozew albo wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego do sądu powszechnego w sprawie objętej zapisem na sąd polubowny. To od drugiej strony zależy, czy podniesie zarzut właściwości sądu polubownego. Jeżeli tak się stanie i zarzut zostanie uwzględniony, sąd odrzuci pozew lub wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego. Gdyby jednak strona takiego zarzutu nie podniosła, to mimo że istnieje zapis na sąd polubowny, sprawa zostałaby rozpatrzona przez sąd powszechny.
WAŻNE: NIE MOŻNA Z URZĘDU
Zarzut zapisu na sąd polubowny może być podniesiony wyłącznie przez pozwanego lub uczestnika postępowania nieprocesowego przed sądem państwowym. Wykluczone jest odrzucenie przez sąd powszechny pozwu z urzędu.
Zarzut zapisu na sąd polubowny musi być podniesiony we właściwym terminie - przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Jeśli uprawniony nie podniesie tego zarzutu w tym czasie, utraci możliwość skorzystania z tego zarzutu w dalszym toku postępowania.
Może się jednak zdarzyć, że mimo podniesienia zarzutu zapisu na sąd polubowny sąd powszechny nie odrzuci pozwu lub wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego. Stanie się tak, gdy zapis będzie nieważny, bezskuteczny, niewykonalny, lub gdy utraci moc. Może tak być również, gdy sąd polubowny orzekł o swojej niewłaściwości.
Pod względem skutków w dziedzinie prawa materialnego zapis na sąd polubowny lub wszczęcie postępowania przed takim sądem może wpływać przykładowo na bieg terminu przedawnienia.
WAŻNE: ZAPIS WIĄŻE NASTĘPCÓW
Zapis na sąd polubowny wiąże również następców prawnych stron, i to zarówno w przypadku następstwa ogólnego, jak i szczególnego.
 
Utrata mocy
 
Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że jeśli osoba wyznaczona w zapisie na sąd polubowny jako arbiter lub arbiter przewodniczący odmawia pełnienia funkcji, lub gdy okaże się to niemożliwe z innych przyczyn, zapis na sąd polubowny traci moc, chyba że strony postanowiły inaczej. Ponadto, zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, w braku odmiennej umowy stron, zapis na sąd polubowny traci moc, gdy sąd polubowny wskazany w tym zapisie nie przyjął sprawy do rozpoznania lub gdy rozpoznanie sprawy przez ten sąd okazało się z innych przyczyn niemożliwe.
W praktyce sytuacje takie się zdarzają, gdy arbiter lub arbiter przewodniczący został imiennie wskazany w zapisie. Skoro bowiem zamiar stron o poddaniu sporu pod rozstrzygnięcie konkretnej osobie nie jest możliwy do zrealizowania, umowa o arbitraż straci moc. Bywa tak, gdy osoba wyznaczona jako arbiter w zapisie na sąd polubowny odmówi przyjęcia funkcji. A może to uczynić z przyczyn znanych jedynie sobie, ponieważ nie ma regulacji nakazującej wskazanej osobie pełnienie funkcji arbitra.
Może zaistnieć również sytuacja, w której z innych powodów osoba wskazana jako arbiter nie będzie mogła pełnić tej funkcji. Niewątpliwie przyczyną utraty mocy zapisu na sąd polubowny będzie śmierć arbitra. Istnieją również inne przyczyny, co do których stanowiska są podzielone. Przykładowo, pomimo wyjazdu arbitra, w wielu przypadkach możliwe będzie prowadzenie postępowania za pomocą środków komunikowania się na odległość. Mogą pojawić się również przyczyny przemijające, takie jak przykładowo choroba arbitra, która tylko tymczasowo uniemożliwi mu pełnienie tej funkcji.
Z innym przypadkami, gdy zapis utraci moc, będziemy mieli do czynienia na gruncie prawa materialnego. Otóż przykładowo zapis na sąd polubowny może utracić moc na skutek uchylenia się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia, w wyniku błędu lub groźby.
Zapis na sąd polubowny traci moc z mocy samego prawa. Orzeczenie sądu dotyczące wygaśnięcia zapisu, o ile takie zapadnie, ma charakter jedynie deklaratoryjny. Pomimo jednak, że sądowe ustalenie wygaśnięcia zapisu na sąd polubowny nie jest konieczne, strona może go dochodzić pod warunkiem wykazania interesu prawnego.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

ProfiAuto

ProfiAuto to należąca do firmy Moto-Profil marka zrzeszająca ponad 150 hurtowni, sklepów i warsztatów, znajdujących się w miastach na terenie całej Polski. Pod szyldem ProfiAuto funkcjonują wyselekcjonowane, najlepsze na rynku motoryzacyjnym podmioty.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »