| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Krajowe sądy polubowne

Krajowe sądy polubowne

Sądownictwo polubowne, czyli arbitraż, jest skutecznym i często tańszym niż postępowanie przed sądami państwowymi sposobem rozstrzygania sporów gospodarczych. Przedsiębiorcy jednak stosunkowo rzadko korzystają z takiej możliwości, ponieważ przeważnie mało o niej wiedzą.

Przy instytucjach gospodarczych
 
W Polsce funkcjonuje nieco ponad 20 stałych sądów polubownych. Największy jest Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Działają również sądy przy Związku Banków Polskich oraz Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan.
Istnieją również specjalistyczne sądy arbitrażowe, takie jak choćby najstarszy Sąd Polubowny przy Izbie Bawełny w Gdyni. Rozstrzyga on spory wynikające z kontraktów, których przedmiotem są różne postaci bawełny.
 
Zapis na sąd polubowny
 
Aby spór w ogóle mógł być poddany pod rozstrzygnięcie sądu polubownego, konieczne jest zawarcie umowy, w której strony wskazują przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć. Tradycyjnie umowę o poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego zwykło nazywać się zapisem na sąd polubowny. Właściwe sporządzenie zapisu jest niezbędne dla uruchomienia postępowania arbitrażowego, zaś samo jego brzmienie będzie wpływało na jego przebieg.
 
Jak sporządzić zapis
 
Dopuszcza się zarówno zawarcie umowy o poddanie pod rozstrzygnięcie sądu polubownego sporu już istniejącego - jest to tzw. klauzula kompromisarska - jak i sporu, który może dopiero powstać. W tym drugim przypadku zapis na sąd polubowny umieszczany jest zwykle w samej umowie materialnoprawnej i przybiera postać klauzuli arbitrażowej. Czasem zawierana jest przez strony odrębna umowa.
Klauzulę arbitrażową możemy umieścić w zawieranej umowie cywilnoprawnej, fakturze, rachunku, w statucie spółki, spółdzielni i stowarzyszenia. Może mieć ona również formę aneksu do umowy.
Regułą jest umieszczanie klauzuli na samym końcu pisma, z którego wynika stosunek cywilnoprawny (np. pod treścią umowy, statutu, pod kwotami uwidocznionymi na fakturze czy rachunku) w ten jednak sposób, że klauzula stanowi część składową pisma. Tak właśnie następuje określone przepisami kodeksu cywilnego wskazanie przedmiotu sporu bądź stosunku prawnego, z którego spór może wyniknąć.
WAŻNE: ŻEBY ZAPIS BYŁ WAŻNY
Nie jest możliwe zapisanie na sąd polubowny wszelkich przyszłych ewentualnych sporów bez wskazania konkretnego stosunku prawnego, z którego mogłyby wyniknąć.
Warto wskazać, że klauzula arbitrażowa będzie miała moc prawną także wtedy, kiedy przedsiębiorcy zamieszczą ją w wymienianym między sobą piśmie lub oświadczeniu składanym za pomocą środków porozumiewania się na odległość (fax, internet, nagranie rozmowy telefonicznej). Jedynym wymaganiem w takiej sytuacji jest, by treść oświadczenia została utrwalona.
WAŻNE: KLAUZULA KOMPROMISARSKA
To umowa stron oddająca powstały już spór pod rozstrzygnięcie sądu polubownego. Prócz obowiązkowego określenia przedmiotu sporu lub stosunku prawnego, z którego spór wyniknął, może zawierać inne postanowienia, chociażby dotyczące terminów czy liczby arbitrów, którzy mają rozstrzygnąć spór.
Nieskuteczne pozostaną zawarte przez strony postanowienia zapisu na sąd polubowny, które w sposób uprzywilejowany kształtują pozycję jednej ze stron w stosunku do drugiej, a w szczególności nieważne będą postanowienia uprawniające wyłącznie jedną stronę do:
- wytoczenia powództwa,
- wyboru arbitrów,
- zmiany treści zapisu na sąd polubowny lub
- w inny sposób naruszające zasadę równości stron.
W praktyce klauzule arbitrażowe spotykane są częściej niż kompromisarskie. Zawieranie umowy o poddanie pod rozstrzygnięcie sądu polubownego sporu już zaistniałego zdarza się bowiem sporadycznie.
Ponadto, częściej spotyka się zapisy na stałe sądy polubowne niż na sądy ad hoc. Niestety często się zdarza, że oznaczenie stałego sądu polubownego w dokonanym przez strony zapisie jest nieprecyzyjne i uniemożliwia jego identyfikację. Z tego właśnie powodu strony powinny korzystać ze wzorów przygotowywanych przez instytucje arbitrażowe. Zapis musi dokładnie wskazywać nazwę stałego sądu polubownego, a także - by wyeliminować ewentualne wątpliwości co do wyboru sądu - jego siedzibę.
Postępowanie przed stałym sądem polubownym może w wielu przypadkach toczyć się nie tylko według zasad wskazanych w jego regulaminie, lecz także według regulaminów opracowywanych przez inne instytucje lub nawet według indywidualnie uzgodnionych zasad. W praktyce najczęściej znajduje zastosowanie dyspozycja zawarta w k.p.c., zgodnie z którą strony obowiązuje regulamin stałego sądu polubownego z daty zawarcia zapisu na sąd polubowny.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Forum Doradców Podatkowych

Praktyczne publikacje dla przedsiębiorców, księgowych, doradców podatkowych i kandydatów na doradców podatkowych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »