| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Krajowe sądy polubowne

Krajowe sądy polubowne

Sądownictwo polubowne, czyli arbitraż, jest skutecznym i często tańszym niż postępowanie przed sądami państwowymi sposobem rozstrzygania sporów gospodarczych. Przedsiębiorcy jednak stosunkowo rzadko korzystają z takiej możliwości, ponieważ przeważnie mało o niej wiedzą.

Kiedy sądownictwo polubowne
 
Na arbitraż strony mogą się umówić zawsze w sprawach o charakterze gospodarczym i innych cywilnych, z wyjątkiem spraw o alimenty. Rozstrzygnięciu sądu arbitrażowego można się poddać tylko dobrowolnie. O kompetencji takiego sądu w konkretnej sprawie decyduje zamieszczenie w umowie klauzuli arbitrażowej lub zawarcie odrębnej umowy. Niewykluczona jest też - już po pojawieniu się sporu - zgodna decyzja stron, że poddadzą jego rozstrzygniecie sądowi polubownemu.
Od 17 października 2005 r. obowiązują znowelizowane przepisy kodeksu cywilnego, dotyczące sądu polubownego, czyli arbitrażu.
 
Dlaczego arbitraż
 
Zaletą polubownego rozstrzygania sporów jest to, że strony mają wpływ na powoływanie arbitrów. Trzeba też pamiętać, że arbitrzy nie dokonują wymiaru sprawiedliwości, lecz rozstrzygają konkretne sprawy w granicach zobowiązania stron i udzielonego im przez spierających się mandatu. Arbitrzy nie są związani regułami ściśle sformalizowanego postępowania przed sądami państwowymi. Rozstrzygają spór zgodnie z procedurą, którą określają strony lub regulamin stałego sądu arbitrażowego. Stwarza to możliwość orzekania niewspółmiernie szybciej, co w stosunkach handlowych ma wielkie znaczenie.
 
Miejsce postępowania
 
Miejsce postępowania przed sądem polubownym wskazują same strony. W razie braku takiego wskazania określa je sąd polubowny, biorąc pod uwagę przedmiot postępowania, okoliczności sprawy i dogodność dla stron. Gdy miejsce postępowania przed sądem polubownym nie zostało określone przez strony ani przez sąd polubowny, uważa się, że miejsce tego postępowania znajdowało się na terytorium RP, jeżeli w Polsce zostało wydane orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.
 
Jakie spory
 
Zgodnie z zakresem przedmiotowym, strony mogą poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spory o prawa majątkowe lub o prawa niemajątkowe mogące być przedmiotem ugody sądowej, z wyjątkiem spraw o alimenty. Od sądu polubownego można więc żądać i zasądzenia świadczenia, i ustalenia stosunku prawnego lub prawa, czy wreszcie ukształtowania stosunku prawnego.
 
Sądy stałe i ad hoc
 
Sąd arbitrażowy może być zarówno stały, jak i powołany doraźnie, do rozstrzygnięcia konkretnego sporu, czyli z łaciny - ad hoc.
Stały sąd arbitrażowy definiuje się jako trwale istniejącą grupę osób, z której powołuje się zespoły do rozpoznawania określonych spraw. Takie sądy są tworzone na czas nieokreślony. Prowadzą listy własnych arbitrów, mają administrację i organy oraz zbiór zasad określający sposób postępowania przed nimi. Stałe sądy arbitrażowe funkcjonują często przy izbach przemysłowo-handlowych lub handlowych.
Odmiennie zorganizowany jest sąd arbitrażowy powołany do rozpatrzenia konkretnego sporu, niemający charakteru stałego. Z powodu doraźnej i tymczasowej natury arbitrażu ad hoc, na stronach spoczywa konieczność określania jego organizacji. Gdy chodzi o określenie zasad postępowania, strony arbitrażu doraźnego mogą skorzystać z regulaminów opracowanych przez instytucje międzynarodowe, np. z regulaminu UNICITRAL z 1976 r.
Z praktycznego punktu widzenia regulacje kodeksowe dotyczące sądu polubownego odgrywają większą rolę w stosunku do sądów powoływanych doraźnie niż w stosunku do sądów stałych. Jest to podyktowane w dużej mierze konstrukcją przepisów, które pozwalają na swobodne określanie reguł postępowania arbitrażowego i w pierwszej kolejności w wielu sprawach dają stronom wolną rękę. Stałe sądy arbitrażowe zwykle swoimi regulaminami obejmują całokształt postępowania polubownego. W praktyce oznacza to, że zasady postępowania mogą odbiegać od wskazanych w k.p.c. Ma to jednak zastosowanie tylko do norm dopuszczających możliwość wprowadzenia odstępstw, a nie do bezwzględnie obowiązujących. Te ostatnie nie mogą bowiem być modyfikowane ani przez regulaminy, ani przez same strony postępowania. W przypadku sądów tymczasowych, skorzystanie z uprawnień do kształtowania zasad postępowania zdarza się rzadziej. Oznacza to, że zwykle zastosowanie znajdują właśnie przepisy kodeksowe.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Tense.pl

Interaktywna agencja reklamowa – specjalista w zakresie inbound marketingu.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »