| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jak odzyskać dług

Jak odzyskać dług

O tym, że nie jest łatwo odzyskać dług od niesolidnego kontrahenta, wie każdy przedsiębiorca. Żeby jednak skutecznie dochodzić należności, nie zawsze trzeba kierować sprawę do sądu. Czasem inne rozwiązania dopuszczone przez prawo mogą okazać się skuteczniejsze.

Zbycie wierzytelności
 
Kiedy jest jasne, że odzyskiwanie wierzytelności potrwa długo i będzie kosztowne, warto zastanowić się nad jej zbyciem. Może się bowiem okazać, że w ostatecznym rozrachunku wierzyciel wyjdzie lepiej na sprzedaży po zaniżonej cenie niż na dochodzeniu całej należności w sądzie lub przy pomocy firmy windykacyjnej. Przede wszystkim dlatego, że pieniądze uzyska od razu.
PRZELEW WIERZYTELNOŚCI
Zgodnie z art. 509 par. 1 kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
Jak wynika z ustawowej definicji, cesja wierzytelności to umowa między wierzycielem a osobą trzecią, na podstawie której wierzyciel przenosi swoją wierzytelność, którą ma w stosunku do dłużnika, na kontrahenta. Inaczej mówiąc, wierzyciel wyzbywa się swojej wierzytelności, a jego miejsce w stosunkach z dłużnikiem zajmuje nabywca. Umowa taka nie wymaga udziału ani nawet wiedzy dłużnika.
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi jednocześnie tę wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej lub same strony ustaliły, że dla dokonania przelewu konieczne będzie zawarcie drugiej umowy rozporządzającej i że dopiero ta druga umowa przeniesie wierzytelność na nabywcę. Jeśli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu testamentowego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia prawnego, ważność przelewu zależy od istnienia i ważności tego zobowiązania.
Głównym obowiązkiem stron umowy jest powiadomienie dłużnika o dokonanym przelewie wierzytelności. Ma to bardzo duże znaczenie, ponieważ dłużnik, który nie został zawiadomiony o zmianie wierzyciela, a który nie wiedział o tym z innych źródeł i spłacił swój dług do rąk swojego wierzyciela, jest chroniony. Przewiduje to art. 512 k.c., który stanowi, że do chwili, w której zbywca wierzytelności (cedent) nie zawiadomi dłużnika o dokonaniu cesji, spełnienie przez dłużnika świadczenia do rąk cedenta ma skutek względem nabywcy, chyba że dłużnik w chwili spełnienia swego świadczenia wiedział o dokonanym przelewie.
Jeżeli wierzytelność, która ma być przedmiotem przelewu, została stwierdzona pismem, przelew także musi być stwierdzony pismem.
Ustawodawca w art. 511 k.c. mówi o stwierdzeniu przelewu wierzytelności pismem, a nie o zawarciu przelewu w formie pisemnej. Czym innym jest dokonanie czynności prawnej w formie pisemnej, a czym innym stwierdzenie pismem, że określona czynność została dokonana. Stwierdzenie pismem nie odnosi się bowiem do formy czynności prawnej, lecz jedynie do istnienia pisma stwierdzającego, że umowa przelewu została przez strony zawarta.
Ponieważ nie każdą wierzytelność można zbyć, przedsiębiorca musi pamiętać, że transakcja może być ograniczona ustawą, zastrzeżeniem umownym lub właściwością zobowiązania.
Ustawowy zakaz przeniesienia niektórych wierzytelności może mieć charakter bezwzględny. Dotyczy m.in.:
- wierzytelności odszkodowawczych,
- prawa odkupu,
- prawa pierwokupu,
- prawa dożywocia, które jest ściśle związane z osobą uprawnionego,
- udziału wspólnika spółki cywilnej w majątku wspólnym oraz w poszczególnych składnikach majątku wspólników (spółki),
- prawa do wynagrodzenia za pracę.
Możliwość zbycia wierzytelności może być uzależniona także od spełnienia określonych warunków - np. wierzytelność zabezpieczona hipoteką musi być przeniesiona wraz z hipoteką.
Również w umowie, z której powstała wierzytelność, może być wyłączona możliwość przelania tej wierzytelności. Konieczne jest wówczas wpisanie do jej treści odpowiedniego zastrzeżenia. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 25 marca 1969 r., skoro na podstawie art. 509 k.c. strony mogą wyłączyć możliwość przelewu wierzytelności na osobę trzecią, to uprawnione są również do ograniczenia przelewu bądź uzależnienia jego skuteczności od spełnienia określonych warunków (sygn. akt III CRN 416/68, opubl. OSNC 1970/2/34).
Wyłączenie takie ma na uwadze przede wszystkim interes dłużnika, który w ten sposób ogranicza możliwość dokonywania potrącenia swojego długu z kwotą należności przysługującej mu od innych podmiotów. Zastrzeżenie o konieczności uzyskania zgody dłużnika na zbycie wierzytelności lub o niezbywalności wierzytelności może stanowić jeden z punktów umowy zawartej między wierzycielem a dłużnikiem, może być wprowadzone w formie aneksu do umowy lub może mieć inną formę (bywa np. jednym z punktów regulaminu lub ogólnych warunków umowy). Zastrzeżenie może mieć charakter bezwzględnego zakazu lub może w określony sposób ograniczać możliwość dokonywania cesji. Przelew wierzytelności może być również dopuszczalny pod różnymi warunkami, np. może być konieczna zgoda dłużnika, określenie terminu, do którego wierzytelność może być przeniesiona lub po upływie którego nie można jej zbyć, niewykluczone jest też określenie podmiotów, na rzecz których wierzytelność może lub nie może być zbywana. Umowne zastrzeżenie zbycia wierzytelności jest skuteczne nie tylko między stronami, lecz również wobec osób trzecich. Jeśli pomimo takiego zastrzeżenia dokonano przelewu, łamiąc warunki zastrzeżenia umownego, wierzyciel będzie odpowiedzialny wobec dłużnika za powstałą z tego tytułu szkodę. Ujemne skutki związane z dokonaniem przelewu wbrew postanowieniom umowy nie mogą dotyczyć nabywcy wierzytelności, jeżeli nie wiedział o istnieniu zastrzeżenia umownego. Dlatego w art. 514 k.c. ustanowiono zasadę, zgodnie z którą, jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne uzależniające dokonanie przelewu od zgody dłużnika jest skuteczne wobec nabywcy przelewu tylko wówczas, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu.
Czasem specyfika wierzytelności może uniemożliwiać dokonywanie ich cesji.
Zakaz dotyczy wierzytelności z umowy przedwstępnej oraz wierzytelności o charakterze ściśle osobistym, np. prawa do renty, alimentów lub praw o charakterze niemajątkowym, takich jak osobiste prawo autorskie.
Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje. Za wypłacalność dłużnika w chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o tyle, o ile tę odpowiedzialność na siebie przyjął.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

LeftHand

Firma LeftHand od ponad 15 lat istnieje na rynku oprogramowania księgowego na systemy Linux i Windows.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »