| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Umowa factoringu

Umowa factoringu

Factoring to skup wierzytelności połączony ze świadczeniem dodatkowych usług – np. związanych z rachunkowością – na rzecz przedsiębiorców zbywających swe wierzytelności. Trudnią się nim przeważnie banki, choć nie jest to działalność dla nich zastrzeżona.

Factoring niewłaściwy
 
W przypadku factoringu niewłaściwego faktor nabywa wierzytelność bez przejmowania ryzyka niewypłacalności dłużnika.
W razie więc bezskutecznego upływu terminu faktor w pierwszej kolejności zaspokaja się z kaucji gwarancyjnej, o ile taka była przewidziana w umowie, a następnie wzywa faktoranta do spłaty pozostałej, niezaspokojonej z kaucji części wierzytelności wraz z odsetkami.
Jurydyczna strona przedstawionej i ugruntowanej już praktyki jest kontrowersyjna. Kwestionuje się niekiedy sam fakt nabycia wierzytelności przez faktora. Upraszczając bowiem, przedsiębiorca niebędący prawnikiem, może zapytać – a co to za przelew, kiedy za spłatę zobowiązania i tak odpowiada w ostateczności zbywca wierzytelności, czyli ja? Tymczasem jego istota nie wyczerpuje się w przejmowaniu ryzyka wypłacalności dłużnika. Kwestia ta pozostawiona jest swobodnej woli stron. Factoring to nade wszystko forma finansowania przedsiębiorstwa. Cenę za wierzytelność pomniejszoną o dyskonto przedsiębiorca otrzymuje z chwilą podpisania umowy o factoring niepełny. W szczególnych sytuacjach może to mieć sens ekonomiczny dla krótkotrwałej poprawy płynności finansowej firmy, nawet kosztem ryzyka ewentualnego przyszłego zwrotu faktorowi zapłaconej uprzednio przez niego ceny za wierzytelność.
Z prawnego punktu widzenia factoring niewłaściwy można uzasadnić w dwojaki sposób.
Po pierwsze, przy tej postaci profesjonalnego obrotu wierzytelnościami mamy do czynienia z przelewem wierzytelności z zastrzeżeniem, że następuje on pod warunkiem rozwiązującym, którym jest powstanie niewypłacalności dłużnika. O ile inaczej nie zastrzeżono, ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej. Z chwilą bezskutecznego upływu terminu zapłaty ustają skutki prawne zawartej uprzednio umowy factoringu. Przeniesienie wierzytelności upada – wraca ona do majątku przedsiębiorstwa zbywcy wierzytelności, zaś faktor może domagać się zwrotu kwoty wypłaconej mu przy zawieraniu factoringu. Nie negując zaprezentowanej koncepcji, można jej przeciwstawić inną, opartą na założeniu, że przelew wierzytelności będący elementem factoringu niewłaściwego jest definitywny, czyli bezwarunkowy. Przelana wierzytelność nie wraca do faktoranta. W następstwie cesji zbywca wierzytelności zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem. Źródłem jego odpowiedzialności jest łączący go stosunek z faktorem, któremu przez umowne przejęcie ryzyka niewypłacalności dłużnika dał gwarancję spełnienia świadczenia przez dłużnika pod rygorem swej własnej odpowiedzialności. Przyrzeczenie zbywcy, że dłużnik spełni świadczenie, nie ma, w odróżnieniu od poręczenia charakteru akcesoryjnego. Gwarant nie odpowiada za dłużnika i nie zobowiązuje się wykonać zobowiązania zamiast niego, lecz ponosi odpowiedzialność za nieosiągnięcie zagwarantowanego rezultatu.
Przedstawiony drugi wariant uzasadnienia prawnego factoringu nieprawidłowego znajduje umocowanie w treści przepisu art. 391 k.c., stanowiącego, że jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia spełni określone świadczenie, to ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, jest odpowiedzialny za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia nie spełnia świadczenia. Przyrzekający może zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody, spełniając przyrzeczone świadczenie.
Przyrzeczenie gwarancyjne poczynione na tej podstawie ma zatem charakter dodatkowego zastrzeżenia w umowie głównej, jaką jest umowa factoringu nieprawidłowego. Niewątpliwą zaletą tego rozwiązania jest przejrzystość konstrukcyjna.
FACTORING Z PORĘCZENIEM
Przy umowie factoringu nieprawidłowego faktor nie tylko nie traci dotychczasowego dłużnika przelanej wierzytelności, lecz za zapłatę odpowiedzialny jest również zbywca wierzytelności. Odbywa się to bez potrzeby niweczenia skutków prawnych dokonanego przelewu i zwalniania dłużnika od obowiązku świadczenia na rzecz faktora. Faktor zachowuje prawo żądania zapłaty zarówno od dłużnika, jak i od faktoranta. Podstawą oczekiwania zapłaty od dłużnika jest nabycie wierzytelności, zaś od zbywcy – jego odpowiedzialność za wypłacalność dłużnika i poczynione w związku z tym przyrzeczenie spełnienia świadczenia na wypadek, gdyby dłużnik nie wykonał swego zobowiązania.
Odpowiadają oni wobec faktora solidarnie – każdy z nich za całość świadczenia, przy czym zaspokojenie wierzyciela przez jednego z dłużników umarza dług pozostałego. Tak rozumiany factoring nieprawidłowy określany jest w praktyce bankowej jako factoring z poręczeniem.
Jeżeliby przyjąć którąkolwiek koncepcję, faktorant spełniając świadczenie za dłużnika zwraca faktorowi wszystko, co uzyskał od niego w związku z podpisaniem umowy.
Wybierając jedno z przedstawionych stanowisk, warto pamiętać, że zastrzeżenie warunku rozwiązującego, zakładającego uprzednie powstanie skutków czynności prawnych, a potem ich ustanie powoduje wiele trudności związanych z likwidacją skutków czynności prawnej, które już nastąpiły. Cóż z tego, że znamy zasadę mówiącą, że ziszczenie się warunku rozwiązującego nie ma mocy wstecznej, co wyłącza możliwość zwrotu dokonanych uprzednio wzajemnych świadczeń w wykonaniu umowy, skoro wiadomo, że przysłowiowy diabeł tkwi w szczegółach?
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

PB Online

Serwis badań internetowych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »