| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Dziedziczenie firm

Dziedziczenie firm

Dziedziczenie przedsiębiorstw prowadzonych jednoosobowo i udziałów w spółkach podlega przede wszystkim zasadom ogólnym, przewidzianym w kodeksie cywilnym. Przepisy dotyczące spadkobrania praw udziałowych w spółkach cywilnych i handlowych stanowią regulacje szczególne. Mają ułatwiać – w razie śmierci wspólnika – zachowanie przedsiębiorstw w całości i w możliwie dobrej kondycji.

Dziedziczenie ustawowe i testamentowe
 
Zawsze możliwe jest dziedziczenie i ustawowe, i testamentowe. Co więcej, żadna z tych form nie musi obejmować całego majątku spadkodawcy. Wolno bowiem zapisać określonym osobom część tego, co się posiada, a część pozostawić działaniu ustawy, modyfikując w ten sposób porządek kodeksowy. Kiedy jednak majątek przedsiębiorstwa, czy prawa udziałowe, którymi dysponuje spadkodawca, są tylko częścią schedy, pojawia się niebezpieczeństwo wynikające z rozróżnienia w polskim prawie spadkobiercy i zapisobiercy. Nie można bowiem w testamencie przeznaczyć konkretnym osobom konkretnych wartości (np. żonie domu, a synowi przedsiębiorstwa), tak by mówiące o tym postanowienie było ponad wszelką wątpliwość wiążące i dla sądu, i dla spadkobierców.
 
Spadek
 
Spadek to całość praw i obowiązków majątkowych zmarłego, z wyjątkiem oczywiście tych, które są ściśle związane z jego osobą.
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.), a spadkobierca nabywa go właśnie w tym momencie (art. 925 k.c.). Oznaczenie chwili otwarcia spadku dlatego jest tak ważne, że decyduje o zawartości schedy, a także o tym, kto dziedziczy spośród spadkobierców ustawowych, kto zostaje powołany do dziedziczenia na podstawie testamentu oraz o osobach uprawnionych do zachowku.
 
Testator
 
Każdemu, kto skończył osiemnaście lat lub uzyskał pełnoletność przez wcześniejsze zawarcie małżeństwa, wolno rozporządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci. Testatorem może być oczywiście tylko osoba fizyczna, nigdy firma (rzecz dotyczy w tym samym stopniu osób prawnych, czyli spółek z o.o. i akcyjnych, jak i przedsiębiorców mających jedynie podmiotowość prawną, a więc np. spółek osobowych; jednoosobowy przedsiębiorca zaś, wpisany do ewidencji działalności gospodarczej zawsze występuje jako osoba fizyczna, dlatego może sporządzić testament, którego przedmiotem będzie jego przedsiębiorstwo).
Dobra, których nie obejmuje testament, a które należą do spadkodawcy, są dziedziczone z kodeksu cywilnego. I jeśli spadkodawca powołał do całości lub części spadku kilka osób, a nie określił ich udziałów spadkowych, to dziedziczą one w częściach równych (art. 960 k.c.).
Przepisy ustawy dotyczące spadkobrania są w większości bezwzględnie obowiązujące, inaczej niż w prawie zobowiązań. Ograniczona jest tu również możliwość działania przez przedstawiciela. I nie można zastrzec w testamencie warunku ani terminu. Gdyby bowiem z jego treści albo z okoliczności wynikało, że bez takiego postanowienia spadkobierca nie zostałby powołany, wyznaczenie go byłoby nieważne. Zamiarów testatora nie niweczy jedynie sytuacja, kiedy warunek ziścił się lub termin nadszedł jeszcze przed otwarciem spadku, czyli za życia spadkodawcy (art. 962 k.c.).
 
Spadkobiercy
 
Spadkobiercą może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna, a także gmina i skarb państwa. Prawo wymaga jedynie, by osoba fizyczna żyła w chwili otwarcia spadku, a osoba prawna wówczas istniała (art. 927 par. 1 k.c.). Prawo dziedziczenia ma także dziecko poczęte, choć jeszcze nienarodzone w chwili śmierci spadkodawcy. Musi się jednak urodzić żywe (art. 927 par. 2 k.c.).
Zasadą jest, że z ustawy (kiedy spadkodawca nie rozporządził swym majątkiem na wypadek śmierci) dziedziczy rodzina – dzieci (własne i przysposobione), wnuki, prawnuki, małżonek, rodzice, rodzeństwo i ich dzieci czy wnuki. Osoba prawna może zostać spadkobiercą na podstawie testamentu. Jedynym wyjątkiem jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeśli takiego ostatniego miejsca zamieszkania w RP nie da się ustalić lub testator żył za granicą, spadek przypada skarbowi państwa. Dzieje się tak oczywiście tylko wtedy, kiedy spadkodawca nie miał małżonka ani krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy (art. 935 par. 3 k.c.).
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Piotr Barchan

Ekspert ds. Leasingu, Menedżer

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »