| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Weksel w obrocie gospodarczym

Weksel w obrocie gospodarczym

Weksle mogą być wykorzystywane nie tylko jako środek płatniczy, lecz także jako wygodne zabezpieczenie roszczeń. Z jednej strony bowiem nie powodują zamrożenia pieniędzy dłużnika, a z drugiej wierzyciel, który uzyskał weksel, w każdym momencie może domagać się zapłaty wymienionej w nim kwoty.

Klauzule wekslowe
 
Weksel poza wymienionymi istotnymi cechami, o których mowa w ustawie, może zawierać szereg klauzul wekslowych wytworzonych przez praktykę. Nie należą one do części składowych weksla, ale odnoszą się do samego zobowiązania wekslowego lub do stosunków pozawekslowych. Mogą być pomocne w procesie dochodzenia roszczeń z weksla. Celem tych klauzul jest zabezpieczenie pewnych interesów osób zobowiązanych wekslowo. W zależności od ich wpływu na treść zobowiązania wekslowego dzieli się je na trzy kategorie, tj. klauzule wekslowo skuteczne, wekslowo obojętne i unieważniające weksel.
Klauzule wekslowo skuteczne – ich zamieszczenie powoduje zmianę nie samego zobowiązania wekslowego, ale stosunków zachodzących między podmiotami wekslowo uprawnionymi i zobowiązanymi. Najistotniejszymi z nich są:
• klauzula domicylowa (domicylat) (art. 4 i 27 pr.w.), która ma na celu wskazanie osoby trzeciej jako tej, u której weksel ma być płatny. W najczęstszych przypadkach jest to bank prowadzący rachunek bieżący wierzyciela wekslowego. Przykładowa treść takiej klauzuli: płatny w oddziale BPH SA w Lublinie.
• klauzula odsetkowa, (art. 5 pr.w.), która zabezpiecza uprawnionego z weksla przed negatywnymi skutkami zmiany wartości zobowiązania wekslowego. Jest skuteczna tylko w odniesieniu do weksli płatnych za okazaniem i w jakiś czas po okazaniu. Napisana na każdym innym rodzaju weksla uważana jest za niewiążącą.
• klauzula bez protestu lub bez kosztów (art. 46 pr.w.). Protest to dokument notarialny stwierdzający fakt i datę niezapłacenia weksla. Jeżeli weksel został przeniesiony na inną osobę (indosowany), a jego wystawca (w przypadku weksla własnego) nie zapłacił, to sporządzenie protestu jest warunkiem zwrotnego poszukiwania sumy wekslowej u indosanta. Jeśli weksel nie posiada takiej klauzuli, istnieje konieczność sporządzenia protestu, a to z kolei może wiązać się z dodatkowymi kosztami. Dlatego klauzula bez protestu zwalnia z tego obowiązku. W przypadku jej wpisania, odmowę stwierdza prawny posiadacz weksla lub domicyliat. Gdyby klauzulę umieścił wystawca weksla, jest ona skuteczna wobec wszystkich uczestników obrotu tym wekslem. Umieszczenie jej przez któregoś z indosantów skutkuje ograniczeniem jej zastosowania tylko do niego.
• klauzula nie na zlecenie (art. 11 pr.w) zakazuje dalszego indosowania weksla (zbywania go). Zwyczajowo weksel taki nazywa się retawekslem. Klauzulę taką stosuje się, gdy wystawca nie chce puścić weksla w obieg. Może ona brzmieć: zapłacę na rzecz (remitenta) sumę 10 000 zł, ale nie na jego zlecenie. Zapis umożliwia wykup weksla tylko gdy przedstawieni go osoba, na rzecz której jest on wystawiony. Weksel posiadający taką klauzulę może być przenoszony tylko w formie przelewu wierzytelności.
• klauzula zastępcza wskazuje osobę, która ma przyjąć i zapłacić weksel w razie potrzeby (tzw. adres w potrzebie),
• klauzula wtórnikowa (art. 66 pr.w.), która ma na celu zakazanie wystawiania wtóropisów weksla. Weksel wolno bowiem wystawić w kilku jednobrzmiących egzemplarzach.
• klauzula bez obliga, bez odpowiedzialności za przyjęcie (art. 9 pr.w.), ma na celu wykluczenie odpowiedzialności wystawcy za przyjęcie lub indosanta za przyjęcie i zapłatę. Wystawca nie może się bowiem zwolnić z zapłaty weksla, a gdyby to uczynił, uważa się takową klauzulę za nienapisaną. Indosant zwalnia się umieszczając klauzulę zwolnienia od zapłaty sumy wekslowej posiadaczom podpisanym na wekslu po nim. Klauzula dotyczy weksli trasowanych. Można wyrazić ją stwierdzeniem, „jeśli trasat nie zechce zapłacić za ten weksel w dacie płatności, zrobię to ja jako wystawca”. Zgodnie z prawem wekslowym, gdy trasat odmawia zapłaty weksla, jego prawny posiadacz może natychmiast zwrócić się do wystawcy z żądaniem zaspokojenia. Wpisanie klauzuli bez obliga ogranicza odpowiedzialność wystawcy tylko do zapłaty w dacie płatności.
Klauzule wekslowo obojętne – są dzielone na dwie grupy. Pierwsze to klauzule uważane za nienapisane, czyli takie, które prawo wekslowe traktuje tak, jakby ich nie było – np. zastrzeżenie odsetek w wekslach płatnych w oznaczonym dniu i w pewien czas po określonej dacie, zwolnienie się wystawcy od odpowiedzialności za zapłatę, zastrzeżenie odsetek bez określenia stopy oprocentowania. Druga grupa to klauzule, które nie wywołują skutków w prawie wekslowym, lecz mają znaczenie dla procesu cywilnego i prawa materialnego, np.:
• klauzula powołująca się na numer akredytywy i nazwę banku,
• klauzula waluty – określana zwrotami wartość w gotówce, wartość w towarze lub walutę otrzymałem i oznaczająca przedmiot świadczenia, jakie otrzymał lub ma otrzymać wystawca weksla od remitenta,
• klauzula pokrycia – może być ona umieszczona tylko na wekslu trasowanym. Zawiera polecenie wystawcy weksla skierowane do trasanta, żeby zapłaconą sumą wekslową obciążył rachunek wystawcy. Wskazuje ona na umowę pomiędzy wystawcą a trasantem, która stanowiła przyczynę wystawienia weksla. Przykładowe brzmienie takiej klauzuli: wystawicie na rachunek lub wystawicie na rachunek według umowy.
• klauzula zawiadomienia – określana zwrotami za zawiadomieniem lub bez zawiadomienia i oznaczająca, że trasat przed przyjęciem lub zapłatą weksla ma oczekiwać informacji od wystawcy bądź dokonać zapłaty bez takiej informacji.
Klauzule unieważniające weksel – ich katalog nie jest zamknięty. Są to min.:
• klauzula naruszająca bezwarunkowy charakter przyrzeczenia lub polecenia zapłaty sumy wekslowej,
• klauzula ustalająca kilka terminów płatności lub inny, poza czterema przyjętymi przez prawo wekslowe, terminami płatności,
• klauzula ustalająca więcej niż jedno miejsce płatności.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Dorota Kręcisz

Księgowa, ekonomistka

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »