| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Weksel w obrocie gospodarczym

Weksel w obrocie gospodarczym

Weksle mogą być wykorzystywane nie tylko jako środek płatniczy, lecz także jako wygodne zabezpieczenie roszczeń. Z jednej strony bowiem nie powodują zamrożenia pieniędzy dłużnika, a z drugiej wierzyciel, który uzyskał weksel, w każdym momencie może domagać się zapłaty wymienionej w nim kwoty.

Rodzaje weksli
 
Prawo wekslowe wyróżnia dwa podstawowe rodzaje weksli: własny i trasowany. Bodaj najczęściej dziś używany jest dokument zwany wekslem niezupełnym w chwili wystawienia, czyli weksel in blanco.
W praktyce występują także inne określenia weksli: weksel gwarancyjny, kaucyjny, depozytowy, rymesa komisowa, trata komisowa, rekta-weksel, weksel piwniczny.
Weksel trasowany (inaczej ciągniony, przekazowy lub trata) – zawiera polecenie wystawcy bezwarunkowego zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej przez inną osobę (trasata) na rzecz osoby trzeciej (remitenta) w oznaczonym miejscu i czasie. Innymi słowy, wystawca zleca wskazanej w wekslu osobie (trasatowi), by zapłacił określoną kwotę osobie trzeciej. I żeby od trasata można było żądać zapłaty za weksel, musi on wiedzieć o jego istnieniu i zgodzić się na zapłacenie w terminie wskazanej sumy. Tym samym w tym stosunku wekslowym występują co najmniej trzy podmioty: wystawca, remitent i trasat (akceptant).
Weksel własny (suchy, prosty, sola) – stanowi najprostszą formę weksla. Jego treścią jest bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty sumy wekslowej przez wystawcę weksla we wskazanym miejscu i czasie. Stwarza on bezwarunkową odpowiedzialność osób na nim podpisanych. Tutaj głównym dłużnikiem wekslowym jest wystawca weksla. Zobowiązanie z niego wynikające łączy więc tylko dwa podmioty: wystawcę weksla i remitenta.
Podstawowe różnice konstrukcyjne między wekslem trasowanym i własnym sprowadzają się więc do: braku trasata przy wekslu własnym, czyli inny jest dłużnik główny (akceptant po przyjęciu weksla trasowanego i wystawca przy wekslu własnym) oraz odmiennego ukształtowania obowiązku zapłaty sumy wekslowej (polecenie trasatowi bezwarunkowej zapłaty sumy wekslowej na rzecz remitenta lub na jego zlecenie przy wekslu trasowanym i przyrzeczenie bezwarunkowej zapłaty sumy wekslowej na rzecz remitenta lub na jego zlecenie w wypadku weksla własnego).
Weksel in blanco, zwany też niezupełnym, jest zaopatrzony w co najmniej podpis wystawcy, lecz nie jest wypełniony lub nie posiada niektórych cech wymaganych przez prawo dla ważności weksla.
Tego rodzaju weksle stosowane są najczęściej, gdy strony zawierające umowę chcą zabezpieczyć ewentualne roszczenia mogące z niej wyniknąć, lecz nie są w stanie z góry oznaczyć wysokości tych roszczeń albo terminu płatności (może np. chodzić o zabezpieczenie roszczenia o zapłatę należności za wykonywane usługi transportowe stale współpracujących ze sobą przedsiębiorców).
Jeżeli więc przedsiębiorca zdecyduje się na weksel in blanco, musi pamiętać o deklaracji wekslowej, która powinna mu towarzyszyć. Jest to porozumienie stanowiące upoważnienie do uzupełnienia weksla. Określa ono, na jakich zasadach można go uzupełnić, czyli wpisać brakujące elementy. Treścią porozumienia mogą być objęte wszystkie ustawowe elementy weksla bądź tylko niektóre z nich, np. oznaczenie sumy wekslowej, określenie terminu płatności, czy na czyją rzecz ma być wypełniony. Co do elementów nieobjętych porozumieniem, posiadacz weksla – uzupełniając dokument – korzysta z pewnej swobody. Nie jest ona jednak całkowita. Ograniczają ją przepisy prawa wekslowego i przyjęte zwyczaje.
Deklaracja jest z reguły podpisywana przez będącego wystawcą weksla dłużnika ze stosunku podstawowego oraz wierzyciela (remitenta). Nie będzie jednak błędem, gdy zostanie podpisana wyłącznie przez wystawcę weksla.
Przepisy prawa wekslowego nie określają żadnych wymagań co do formy tego porozumienia.
Z całą pewnością istotne jest, że weksel niezupełny może być przedmiotem obrotu. Można go puścić w obieg zarówno przed wypełnieniem, jak i po wypełnieniu. Zawsze jednak jego prawny posiadacz musi go wypełnić zgodnie z deklaracją. Naruszeniem tej zasady będzie zarówno uzupełnienie niezgodne z zawartym porozumieniem, jak również uzupełnienie weksla przez osobę nieuprawnioną.
Zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem może więc być skutecznie podniesiony przez dłużnika wekslowego wobec:
• remitenta dochodzącego we własnym imieniu roszczenia z weksla,
• osoby, która nabyła weksel przed jego wypełnieniem,
• osoby, która nabyła weksel wypełniony, ale działała w złej wierze lub dopuściła się rażącego niedbalstwa (np. nie sprawdziła treści deklaracji wekslowej, wiedząc, że weksel był in blanco).
Zarzut taki nie będzie mógł być podniesiony wobec posiadacza, który nabył weksel w dobrej wierze.
Ciężar dowodu, że weksel wypełniono niezgodnie z porozumieniem, spoczywa na dłużniku wekslowym.
Ze względu na cel wystawienia weksla in blanco nosi on czasem nazwę weksla gwarancyjnego lub kaucyjnego czy depozytowego.
Weksel gwarancyjny. Wystawienie weksla gwarancyjnego in blanco jest popularną metodą zabezpieczenia spłaty wierzytelności w stosunkach między przedsiębiorcami. Ten rodzaj weksla jest najczęściej udzielany na zabezpieczenie spłaty przyznanych kredytów lub prawidłowego wykonania kontraktu, nawet na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi czy gwarancji. Jest on często utożsamiany z wekslem in blanco, który rzeczywiście najlepiej nadaje się do zabezpieczania przyszłych należności. Ale weksel gwarancyjny wcale nie musi być wekslem niezupełnym. Równie dobrze może to być weksel całkowicie wypełniony. Co więcej, weksel gwarancyjny może zabezpieczać zarówno zobowiązanie już istniejące, jak i mogące dopiero powstać. Jego istotą jest to, że jest ściśle związany z podstawowym stosunkiem prawnym, np. umową kredytową. Biorąc pod uwagę określony cel wystawienia weksla gwarancyjnego, nie powinien on być wprowadzany do obrotu.
Szczególną formą weksla gwarancyjnego jest weksel kaucyjny. Jest wypełniony na określoną sumę, dla zabezpieczenia konkretnego roszczenia. Zastępuje złożenie kaucji w gotówce.
Rymesa komisowa jest wekslem, który zostaje wystawiony z polecenia wierzyciela przez dłużnika-wystawcę na rzecz lub na zlecenie osoby trzeciej, wobec której wierzyciel wystawcy jest zobowiązany (wierzyciela). Komisant wystawia weksel jako pokrycie ceny za kupiony dla komitenta towar. Wystawca zwraca się do trasata, żeby ten zapłacił i obciążył rachunek komitenta. Wekslowo odpowiada tylko wystawca. Na wekslu zaznacza się to w klauzuli waluty, przez umieszczenie inicjałów nazwiska komitenta. Rymesa może występować i jako weksel trasowany, i jako weksel własny.
Trata komisowa – to weksel występujący w stosunkach komisowych, dziś stosunkowo rzadki. Wydaje go wystawca na polecenie innej osoby (komitenta), polecając trasatowi zapłatę sumy wekslowej (jako trasat może występować bank, w którym dłużnik wystawcy ma rachunek). Przez wystawienie weksala na rachunek osoby trzeciej (komitenta), trasat w razie przyjęcia takiego weksla i w razie zapłacenia przez niego sumy wekslowej obciąża rachunek osoby trzeciej (komitenta) oraz zwalnia tę osobę z długu wynikającego z kupna komisowego. W razie zapłacenia weksla przez wystawcę, osoba trzecia odpowiada wobec wystawcy na zasadzie przepisów ogólnych. Na wekslu zaznacza się to w klauzuli pokrycia, umieszczając inicjały nazwiska komitenta, np. „wystawi Pan na rachunek J.K.”. Trata komisowa odnosi się wyłącznie do weksli trasowanych. Pozwala na trasowanie przez wystawcę weksla nie na jego dłużnika, lecz na osobę trzecią, zobowiązaną wobec dłużnika.
Rekta-weksel zawiera zakaz indosowania. Może występować jako weksel trasowany lub jako weksel własny.
Weksel piwniczny to taki, w którym jako trasata podano osobę nieistniejącą.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Piotr Barchan

Ekspert ds. Leasingu, Menedżer

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »