| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Obowiązki płatników składek wobec ZUS

Obowiązki płatników składek wobec ZUS

Z wyjątkiem przedstawicieli nielicznych grup zawodowych (np. prokuratorów, sędziów) zdecydowana większość osób objęta jest powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych. Począwszy od 1 stycznia 1999 r. zasady, na których funkcjonuje ten system, reguluje ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn.zm.).

6. Rozliczanie i opłacanie składek
 
Z obowiązkiem ubezpieczeń społecznych wiąże się obowiązek opłacania składek. Z kolei w przypadku tych osób, które ubezpieczeniom społecznym mogą podlegać wyłącznie dobrowolnie, warunkiem podlegania tym ubezpieczeniom jest terminowe opłacanie należnych składek. Tak w jednym, jak i w drugim przypadku, oprócz konieczności wpłacenia kwoty należnych składek do ZUS, istnieje obowiązek przekazania odpowiednich dokumentów rozliczeniowych, które służą przekazaniu informacji, kto, za kogo i w jakiej wysokości opłaca składki. Obowiązek rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne ciąży na płatniku składek.
 
6.1. Płatnik składek
 
Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe za ubezpieczonych obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do ZUS w całości płatnicy składek. W przypadku osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe obliczają płatnicy, natomiast opłaca je ZUS. Płatnikiem składek jest:
1) pracodawca – w stosunku do pracowników i poborowych odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostają z inną osobą w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca ZUS,
2) jednostka wypłacająca świadczenia socjalne, zasiłki socjalne oraz wynagrodzenia przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie – w stosunku do osób pobierających świadczenie socjalne wypłacane w okresie urlopu, osób pobierających zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia oraz osób pobierających wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie,
3) podmiot, na którego rzecz wykonywana jest odpłatnie praca w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania – w stosunku do osób, które je wykonują, na podstawie skierowania do pracy, lub podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłek wypłaca ten podmiot,
 4) ubezpieczony zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne,
 5) Kancelaria Sejmu i Kancelaria Senatu – w stosunku do posłów i senatorów,
 6) duchowny niebędący członkiem zakonu albo przełożony domu zakonnego lub klasztoru w stosunku do członków swych zakonów lub, za zgodą ZUS, inna zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna w stosunku do duchownych objętych tą zgodą,
 7) jednostka organizacyjna podległa Ministrowi Obrony Narodowej – w stosunku do żołnierzy niezawodowych pełniących służbę czynną,
 8) ośrodek pomocy społecznej – w stosunku do osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem,
 9) powiatowy urząd pracy – w stosunku do bezrobotnych,
10) inne niż powiatowe urzędy pracy podmioty kierujące – w stosunku do osób pobierających stypendium w okresie stażu lub przygotowania zawodowego – którymi są:
a) jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne – z wyjątkiem wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy,
b) Ochotnicze Hufce Pracy,
c) agencje zatrudnienia,
d) instytucje szkoleniowe,
e) instytucje dialogu społecznego,
f) instytucje partnerstwa lokalnego,
g) organizacje pozarządowe działające na rzecz rozwoju zasobów ludzkich i przeciwdziałania bezrobociu,
h) jednostki naukowe,
i) organizacje pracodawców,
j) związki zawodowe,
k) ośrodki doradztwa rolniczego,
l) ośrodki poradnictwa zawodowego i psychologicznego
– korzystające z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie ustawy o dofinansowaniu projektu albo decyzji, o których mowa w przepisach ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206 oraz z 2005 r. Nr 90, poz. 759).
11) ZUS – w stosunku do osób podlegających ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłek ten wypłaca ZUS,
12) podmiot wypłacający stypendium sportowe – w stosunku do osób pobierających te stypendia,
13) minister właściwy do spraw finansów publicznych oraz dyrektor izby celnej – w stosunku do funkcjonariuszy celnych,
14) Krajowa Szkoła Administracji Publicznej – w stosunku do słuchaczy pobierających stypendium,
15) osoba prowadząca pozarolniczą działalność – w stosunku do osób współpracujących przy prowadzeniu tej działalności,
16) Biuro Terenowe Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – w stosunku do osób, których świadczenia pracownicze finansowane są ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeżeli świadczenia te wypłacane są przez to Biuro,
17) jednostka obsługi ekonomiczno-administracyjnej utworzona przez jednostkę samorządu terytorialnego – jeżeli rozlicza i opłaca składki za ubezpieczonych wykonujących pracę w podlegających jej szkołach, przedszkolach i innych jednostkach organizacyjnych systemu oświaty,
18) podmiot, w którym jest pełniona służba – w odniesieniu do żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oddelegowanych do pełnienia w nim służby, jeżeli podmiot ten wypłaca im uposażenie,
19) wójt, burmistrz lub prezydent miasta – w stosunku do osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,
20) podmiot, który wypłaca świadczenie szkoleniowe po ustaniu zatrudnienia – w stosunku do osób, którym wypłaca to świadczenie.
 
6.2. Terminy rozliczania i opłacania składek
 
Jednym z podstawowych obowiązków płatnika składek jest obowiązek rozliczenia i opłacenia składek w obowiązującym go terminie. Niedopełnienie tych obowiązku w przewidzianym przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych terminie pociąga za sobą negatywne dla płatnika składek skutki prawne (np. konieczność opłacenia odsetek za zwłokę, ustanie dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych bądź dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego). Obowiązujące płatników składek terminy przekazywania do ZUS dokumentów rozliczeniowych oraz składek określa art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jego brzmieniem płatnik składek przesyła deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki należne za dany miesiąc nie później niż:
1) do 10 dnia następnego miesiąca, jeżeli jest osobą fizyczną opłacającą składki wyłącznie za siebie,
2) do 5 dnia następnego miesiąca, jeżeli jest jednostką budżetową, zakładem budżetowym bądź gospodarstwem pomocniczym w rozumieniu art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 z późn.zm.),
3) do 15 dnia następnego miesiąca, jeżeli jest innym płatnikiem niż płatnik, o którym mowa w pkt 1 i 2.
Twórcy i artyści deklaracje rozliczeniowe, imienne raporty miesięczne oraz składki należne za okres wykonywania działalności twórczej lub artystycznej, przypadające przed dniem wydania decyzji przez Komisję do spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, przekazują w terminie opłacania składki za miesiąc, w którym otrzymali decyzję.
Jakkolwiek termin płatności składek jest terminem ustawowy, ZUS na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek. Odroczenie terminu płatności następuje w formie umowy.
W przypadku gdy płatnik uchybi terminowi płatności składek, należne są odsetki za zwłokę. Odsetki za zwłokę nalicza się na zasadach i w wysokości określonych przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn.zm.). Kwotę należnych odsetek za zwłokę ustala przy wykorzystaniu następującego wzoru:
 
 
 
Z mocy art. 23 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekraczałaby 6,60 zł. Natomiast wyegzekwowane odsetki za zwłokę od tej części składki na ubezpieczenie emerytalne, która podlega przekazaniu do właściwego otwartego funduszu emerytalnego, tak jak ta część składki są przekazywane do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego na jego konto.
 
6.3. Tryb rozliczania i opłacania składek
 
Składki opłaca się na wskazane przez ZUS rachunki bankowe odrębnymi wpłatami, w podziale na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Pracy.
Płatnik składek zobowiązany jest opłacać należności z tytułu składek w formie bezgotówkowej w drodze obciążenia rachunku bankowego płatnika składek. Jedynie płatnicy składek będący osobami fizycznymi, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, są uprawnieni do opłacania należności z tytułu składek w formie gotówkowej. Tak jak ma to miejsce w przypadku podatków, za termin dokonania zapłaty podatku uważa się: przy zapłacie gotówką – dzień wpłacenia kwoty składek w banku, w placówce pocztowej lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, zaś w obrocie bezgotówkowym – dzień obciążenia rachunku bankowego płatnika składek lub rachunku płatnika składek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na podstawie polecenia przelewu.
Rozliczenie składek na ubezpieczenia społeczne, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz wypłaconych przez płatnika zasiłków podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Wzór tej deklaracji określony jest w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (Dz.U. Nr 149, poz. 982 z późn.zm.). Deklaracja ZUS DRA zawiera w szczególności:
1) dane identyfikacyjne płatnika składek (nazwę skróconą firmy, a w przypadku osób fizycznych – nazwisko i imię; NIP i REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich – numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu);
2) informację o liczbie ubezpieczonych,
3) informację o uprawnieniu płatnika składek do wypłaty zasiłków,
4) zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych, z uwzględnieniem podziału na składki finansowane przez ubezpieczonego i przez płatnika oraz budżet państwa, PFRON i Fundusz Kościelny,
5) zestawienie należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
6) kwoty wypłaconych zasiłków oraz zasiłków finansowanych z budżetu państwa, podlegających rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne, oraz kwoty wynagrodzeń z tytułu niezdolności do pracy.
Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przekazuje do ZUS jedynie deklarację rozliczeniową (np. osoba prowadząca jednoosobowo działalność gospodarczą). Pozostali płatnicy składek, oprócz deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, za każdego ubezpieczonego zgłoszonego do ubezpieczeń społecznych składają w ZUS imienny raport miesięczny ZUS RCA z właściwym kodem tytułu ubezpieczenia. Imienny raport miesięczny ZUS RCA zawiera w szczególności:
1) miesiąc i rok, którego raport dotyczy,
2) dane identyfikacyjne płatnika składek,
3) dane identyfikacyjne ubezpieczonego (nazwisko i imię, numer PESEL, a w razie gdy ubezpieczonemu nie nadano tego numeru – numer NIP; jeżeli ubezpieczonemu nie nadano również numeru NIP, należy podać serię i numer dowodu osobistego lub paszportu),
4) wymiar czasu pracy,
5) podstawę wymiaru i zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne w podziale na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, z uwzględnieniem źródeł ich finansowania,
6) kod tytułu ubezpieczenia,
7) podstawę wymiaru i kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, z uwzględnieniem podziału na podmioty, które finansują składki.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Hanna Bartkowiak

Konsultant/Zespół Doradców Unijnych SmartConsulting S.K.A.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »