| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Obowiązki płatników składek wobec ZUS

Obowiązki płatników składek wobec ZUS

Z wyjątkiem przedstawicieli nielicznych grup zawodowych (np. prokuratorów, sędziów) zdecydowana większość osób objęta jest powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych. Począwszy od 1 stycznia 1999 r. zasady, na których funkcjonuje ten system, reguluje ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn.zm.).

 2. Dobrowolne ubezpieczenia społeczne
 
Poza przypadkami, w których ubezpieczenia społeczne są dla określonych osób obowiązkowe, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych określa przypadki, w których określone osoby mogą być nimi objęte na zasadzie dobrowolności. Dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym może być objęta każda osoba, która nie ma tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Inaczej jest z dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi. Do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego mogą bowiem przystąpić tylko osoby, które mają do tego prawo określone przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
 
2.1. Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe
 
W zakresie określonym przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby fizyczne mogą również ubezpieczać się dobrowolnie na swój wniosek. Prawo do dobrowolnego ubezpieczenia się w zakresie ubezpieczeń emerytalnego i rentowych art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przyznaje:
• małżonkom pracowników skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innych misjach specjalnych za granicą, w instytutach, ośrodkach informacji i kultury za granicą;
• osobom, które z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy;
• obywatelom polskim wykonującym pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatelom polskim wykonującym pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa;
• studentom oraz uczestnikom studiów doktoranckich, jeżeli nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu;
• alumnom seminariów duchownych, nowicjuszom, postulantom i juniorystom do ukończenia 25 roku życia;
• odbywającym na podstawie nieodpłatnych umów cywilnoprawnych staż adaptacyjny wnioskodawcom – obywatelom państwa członkowskiego Unii Europejskiej w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności regulowanej – w rozumieniu odpowiednio przepisów o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych lub przepisów o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do podejmowania lub wykonywania niektórych działalności.
Przykład
Irena Nowak wykonuje pracę na terytorium Rosji na rzecz firmy rosyjskiej. Ponieważ w Polsce nie ma tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, na podstawie art. 7 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgłosiła się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.
Osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi oraz obywatele polscy wykonujący pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatele polscy wykonujący pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, które to podmioty nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa, mogą po ustaniu tytułu do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych kontynuować te ubezpieczenia dobrowolnie. Prawo do dobrowolnego kontynuowania ubezpieczeń emerytalnego i rentowych przez powyższe osoby wynika z art. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy w tym miejscu dodać, że warunkiem dobrowolnego kontynuowania ubezpieczeń jest złożenie zgłoszenia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w terminie 30 dni od ustania ubezpieczeń społecznych.
Przykład
Jerzy Kowalski do 30 września br. był pracownikiem firmy budowlanej. Począwszy od 1 października 2005 r. wykonuje na rzecz swojego byłego pracodawcy umowę o dzieło. Z uwagi na to, że umowa o dzieło nie stanowi tytułu ani do obowiązkowych, ani do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, 10 października br. Jerzy Kowalski złożył w ZUS wniosek w sprawie dobrowolnego kontynuowania tych ubezpieczeń.
 
2.2. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe
 
Poza ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi dobrowolnym dla niektórych ubezpieczonych jest także ubezpieczenie chorobowe. W myśl art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu na swój wniosek podlegają nakładcy, zleceniobiorcy, osoby wykonujące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące, osoby wykonujące odpłatnie pracę na podstawie skierowania w czasie obywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, duchowni – pod warunkiem, że są objęci obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Z treść art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika więc, że osoby, o których mowa w tym przepisie, nie mogą być zgłoszone do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jeżeli podlegają dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Przykład
Aldona Nowak jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie handlowej. Z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1500 zł. Jednocześnie Aldona Nowak wykonuje umowę-zlecenia zawartą z firmą transportową.
Do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych Aldona Nowak jest zgłoszona z tytułu stosunku pracy. Natomiast z umowy-zlecenia, na swój wniosek, została zgłoszona do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Od wynagrodzenia z umowy-zlecenia należna jest również składka na ubezpieczenie zdrowotne.
Ponieważ umowa-zlecenia stanowi wyłącznie tytuł do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, z tego tytułu Aldona Nowak nie może być zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Ubezpieczenie wypadkowe jest jedynym ubezpieczeniem, które ma wyłącznie charakter obowiązkowy i nie można być nim objętym na zasadzie dobrowolności. Nie oznacza to jednak, że ubezpieczeniu temu podlegają tylko osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Z literalnego brzmienia art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że ubezpieczenie to jest obowiązkowe dla wszystkich osób podlegających ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, tak obowiązkowym, jak i dobrowolnym, z wyjątkiem osób wymienionych w ust. 2, 2a i 3 tego artykułu.
 
2.3. Ramy czasowe dobrowolnych ubezpieczeń
 
Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Równocześnie z mocy ust. 1a tego samego przepisu objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym może nastąpić od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczeń.
Dobrowolnie ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe ustają:
1) od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej niż od dnia, w którym wniosek został złożony;
2) od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie;
W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w uzasadnionych przypadkach ZUS, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie. Wniosek o wyrażenie zgody na opłacenie składki po terminie zainteresowany kieruje do dyrektora właściwego oddziału ZUS.
Wyrażenie zgody przez ZUS na opłacenie składki po terminie sprawia, że pomimo uchybienia terminowi płatności dana osoba pozostaje objęta dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Jeżeli za część miesiąca, za który składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe została opłacona po terminie, ubezpieczony pobrał zasiłek, ubezpieczenie chorobowe ustaje od dnia następującego po dniu, za który zasiłek ten przysługuje.
3) od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Mateusz Kobyliński

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »