Kwestia wydatków na rzecz członków rad nadzorczych wymaga szczegółowej analizy. Nie każdy z nich może być bowiem zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.
Co do zasady, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Warunki do spełnienia
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że ustawodawca nie wskazał wprost, które wydatki mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Artykuł 15 ustawy zawiera bowiem jedynie ogólną zasadę kwalifikowania wydatków jako koszty uzyskania przychodów. Dokonując ich kwalifikacji, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim fakt, czy zostały one poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła. Ocena leży więc w subiektywnej gestii podatnika. To podatnik sam, zgodnie ze swoją wiedzą, dokonuje zaliczenia poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. To na nim także spoczywa obowiązek udowodnienia istnienia związku poniesionego wydatku z realizacji celu, jakim jest uzyskanie przychodu. Dlatego też każdy poniesiony wydatek, który został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, powinien być dokładnie umotywowany. Należy zwrócić szczególną uwagę, iż dla uznania pewnego wydatku za koszt podatkowy nie jest konieczne wykazanie jego bezpośredniego związku z konkretnym przychodem. W ustawie zostało wskazane wprost, iż do kosztów uzyskania przychodów mogą być zaliczone te wydatki, które zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów, a nie żadnego jednego konkretnego przychodu. Należy jednak zwrócić uwagę, iż muszą one zostać poniesione w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością. Należy podkreślić, iż nie musi zaistnieć bezpośredni związek między poniesionym wydatkiem, zaliczonym do kosztów uzyskania przychodów, a uzyskaniem konkretnego przychodu. Warto tu zwrócić uwagę na wyrok NSA z 12 maja 1999 r., sygn. I SA/Wr 482/97, niepubl. Zgodnie z jego treścią, kosztem uzyskania przychodu są wszelkie wydatki poniesione w celu uzyskania przychodów, w tym również w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów, tak aby to źródło przynosiło przychody także w przyszłości. Należy pamiętać, iż ciężar udowodnienia organowi podatkowemu, iż między poniesionym wydatkiem a uzyskanym przychodem istnieje jakikolwiek związek, spoczywa na podatniku.
Wyłączenia z kosztów
Ustawa wskazuje jednak katalog wydatków, które nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Zgodnie z zasadą określoną w art. 16 ust. 1 pkt 38 i 38a do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się:
• wydatków związanych z dokonywaniem jednostronnych świadczeń na rzecz udziałowców (akcjonariuszy) lub członków spółdzielni niebędących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów, z tym że wydatki ponoszone na rzecz członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i innych spółdzielni zajmujących się produkcją rolną są kosztem uzyskania przychodów w części dotyczącej działalności objętej obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku dochodowego, oraz
• wydatków na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub organów stanowiących osób prawnych, z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji.
Kosztem tylko pensja
Wskazane wyżej regulacje odnoszą się generalnie do wydatków dotyczących wspólników spółek kapitałowych, członków spółdzielni oraz członków rad nadzorczych, komisji rewizyjnych oraz członków organów stanowiących osób prawnych. Z przepisów wynika zatem jasno, że do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnienia tych funkcji.
