| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Prawo > Odszkodowania > ABC Odszkodowań > Obowiązkowe ubezpieczenia OC

Obowiązkowe ubezpieczenia OC

Rzecznik Ubezpieczonych informuje, że 11 lutego 2013 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian m.in. w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Tym samym ustał okres dualizmu systemów prawnych. Jedną z najważniejszych zmian jest modyfikacja zasady automatyzmu (klauzuli prolongacyjnej), nie powinno się już zdarzać zjawisko podwójnego ubezpieczenia.

11 lutego 2012 r. weszły w życie przepisy nowelizujące ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK (chodzi o ustawę z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 205, poz.1210), które w istotny sposób zmodyfikowały regulacje związane z zawieraniem i rozwiązywaniem obowiązkowych umów ubezpieczenia, w tym również zasadę automatyzmu (zwaną również klauzulą prolongacyjną).

Nie oznaczało to jednak, iż od dnia 11 lutego 2012 r. powszechnie obowiązywały nowe regulacje. Zgodnie z przepisami wprowadzającymi zmiany do umów ubezpieczenia zawartych przed dniem wejścia w życie zmian stosowało się przepisy dotychczasowe.

„Art. 6. Do umów ubezpieczenia zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Art. 7. 1. Postępowania dotyczące roszczeń odszkodowawczych wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych.

2. Postępowania dotyczące roszczeń Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych".

Te przepisy w praktyce oznaczają, że nowych przepisów nie stosuje się w stosunku do umów ubezpieczenia zawartych do 10 lutego 2012 r. oraz do postępowań dotyczących roszczeń odszkodowawczych zgłoszonych do ubezpieczyciela lub UFG do 10 lutego 2012 r.

A, że obowiązkowe umowy ubezpieczenia (OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników, budynków rolnych) co do zasady, zawiera się na okres 12 miesięcy - to  od 11 lutego 2013 r. znowelizowane przepisy dotyczą wszystkich aktualnych umów ubezpieczenia OC komunikacyjnego, ubezpieczenia OC rolników, ubezpieczenia budynków rolnych.

Wcześniej obowiązujące przepisy mają znaczenie historyczne, a także znajdą zastosowanie w razie rozpatrywania problemów czy wątpliwości związanych z umowami zawartymi przed 11 lutego 2012 r. oraz w razie postępowań dotyczących roszczeń UFG wszczętych i niezakończonych przed 11 lutego 2012 r.

Szersze informacje odnośnie aktualnie obowiązujących regulacji dotyczących ubezpieczeń OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników oraz budynków rolnych można znaleźć w poniższym opracowaniu przygotowanym przez ekspertów z Biura Rzecznika Ubezpieczonych, którego obszerne fragmenty publikujemy.

Pułapki w ubezpieczeniach OC i AC

Odpowiedzialność za nieopłaconą składkę OC przy sprzedaży pojazdu

Przepisy mające zapobiegać zjawisku tzw. podwójnego ubezpieczenia. Od kiedy można będzie je stosować?

a) klauzula stempla pocztowego

Ważnym dla posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz dla rolników przepisem jest regulacja art. 18 ust. 3, W praktyce oznacza ona, że w przypadku nadania oświadczenia o wypowiedzeniu lub odstąpieniu od umowy obowiązkowego ubezpieczenia (OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników oraz budynków rolniczych) przesyłką listową, za chwilę jego złożenia uważa się datę nadania oświadczenia w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego.

Oznacza to, że aby skutecznie zapobiec automatycznemu zawarciu nowej umowy z mocy ustawy i uniknąć ewentualnej sytuacji podwójnego ubezpieczenia wystarczy nadać nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy oświadczenie o rezygnacji z kolejnej umowy listem w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego (aktualnie Poczta Polska). Pamiętać należy o zachowaniu dowodu nadania przesyłki pocztowej.

Tu warto przypomnieć, że automatyczne zawarcie kolejnej umowy oznacza milczące przedłużenie udzielanej ochrony ubezpieczeniowej na kolejny okres 12 miesięcy z mocy samej ustawy (nie jest wymagane jakiekolwiek oświadczenie posiadacza pojazdu, czy tez rolnika). Następuje ono wtedy, gdy posiadacz pojazdu, czy tez rolnik nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu.

b) oświadczenia można składać agentowi

Znacznym udogodnieniem jest możliwość składania oświadczeń, np. wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy ubezpieczenia agentowi ubezpieczeniowemu. Dodany w ustawie o działalności ubezpieczeniowej przepis art. 16a ułatwia składanie oświadczeń woli związanych ze wszystkimi rodzajami umów ubezpieczenia.

Oświadczenia składane w związku z zawartą umową ubezpieczenia agentowi ubezpieczeniowemu uznawane będą za złożone zakładowi ubezpieczeń. Od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ubezpieczyciele nie będą mogli wyłączyć ani ograniczyć upoważnienia agenta ubezpieczeniowego do odbierania wymienionych oświadczeń.

c) termin potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego

W aktualnym stanie prawnym ubezpieczyciele w odniesieniu do umów obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, ubezpieczenia OC rolników oraz ubezpieczenia budynków rolniczych zawartych w trybie automatycznego wznowienia umowy z mocy ustawy (w oparciu o klauzulę prolongacyjną) będą obowiązani potwierdzić ubezpieczającemu zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia jej automatycznego zawarcia.

Oznacza to, że wszystkie nowe umowy zawarte na mocy tzw. klauzuli prolongacyjnej ubezpieczyciele muszą potwierdzać dokumentem ubezpieczenia, który musi być doręczony ubezpieczającemu w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.

Należy także podkreślić, że ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikającą z niedopełnienia obowiązku wystawienia i doręczenia dokumentu ubezpieczenia lub wadliwego wykonania tego obowiązku (por. art. 471 k.c.).

d) obowiązki informacyjne ubezpieczycieli

W odniesieniu do umów obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, OC rolników oraz ubezpieczenia budynków rolniczych (z wyłączeniem umów zawieranych w trybie negocjacji z przedsiębiorcą), ubezpieczyciele mają obowiązek wysłania ubezpieczającemu nie później niż 14 dni przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia obowiązkowego została zawarta, informacji o ubezpieczeniu na kolejny okres ubezpieczenia (art. 28 ust. 1b, 46 ust. 1b, 62 ust. 1b ustawy).

Informacja musi zawierać, m.in. propozycję wysokości składki ubezpieczeniowej opartą na aktualnej taryfie składek oraz pouczenie, że składka może ulec zmianie, jeżeli po wysłaniu informacji ujawnią się okoliczności mające wpływ na wysokość składki, przy czym ubezpieczyciel musi także w tej informacji wymienić te okoliczności. Musi również przypomnieć o prawie wypowiedzenia dotychczasowej umowy ubezpieczenia ze wskazaniem w jakiej formie, w jaki sposób oraz w jakim terminie można to uczynić (art. 28 ust. 1c, 46 ust. 1c, 62 ust. 1c ustawy).

Ponadto trzeba pamiętać, że jeżeli w okresie miedzy wysłaniem przez ubezpieczyciela wyżej wskazanych informacji a zawarciem umowy ujawnią się okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości oferowanej przed zawarciem umowy składki ubezpieczeniowej, zakład ubezpieczeń może odpowiednio zwiększyć składkę ubezpieczeniową z uwzględnieniem tych okoliczności. W takim przypadku zakład ubezpieczeń może przedstawić ubezpieczającemu ofertę nowej podwyższonej składki.

Wymagane w ustawie informacje ze strony zakładu ubezpieczeń powinny być wysłane:

1) w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu środka komunikacji elektronicznej, jeżeli przy zawarciu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ubezpieczający wyraził zgodę na składanie mu oświadczeń w takiej postaci, lub

2) w formie pisemnej, w sposób umożliwiający niezwłoczne poinformowanie ubezpieczającego.

e) możliwość wypowiedzenia umowy w przypadku podwójnego ubezpieczenia

W ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK dodane zostały trzy nowe przepisy (art. 28a, 46a, 62a), dotyczące trzech ubezpieczeń obowiązkowych (OC posiadaczy pojazdów, OC rolników, ubezpieczenie budynków rolniczych),  które pozwalają w sytuacji, gdy w tym samym czasie doszło do zwarcia dwóch lub więcej umów ubezpieczenia w różnych zakładach ubezpieczeń, przy czym przynajmniej jedna z nich została zawarta w trybie klauzuli prolongacyjnej, na rozwiązanie w trybie pisemnego wypowiedzenia tej niechcianej, automatycznie zawartej umowy. 

Pomimo istniejących wątpliwości Rzecznik Ubezpieczonych stoi na stanowisku, że okresy obowiązywania tych umów nie muszą się dokładnie pokrywać, a wystarczy, że jedynie o siebie „zahaczą".

Należy też podkreślić - co jest bardzo ważne z punktu widzenia obowiązku posiadania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej - że wypowiedziana w powyższym trybie umowa rozwiązuje się już z dniem wypowiedzenia.

Jeżeli:

- wypowiedzenie wyślemy listem w Poczcie Polskiej rozwiąże się ona w dniu nadania tego listu (zachowujmy dowody nadania listu),

- w przypadku skorzystania z innego sposobu wypowiedzenia, np. wysłania listu u operatora pocztowego, który nie jest operatorem wyznaczonym - z dniem otrzymania wypowiedzenia przez ubezpieczyciela,

- w przypadku składania wypowiedzenia agentowi ubezpieczeniowemu zakładu ubezpieczeń, któremu chcemy wypowiedzieć umowę - z dniem doręczenia wypowiedzenia agentowi.

Składając wypowiedzenie umowy warto się upewnić, iż posiadamy inną ważną umowę ubezpieczenia, która już w tym dniu zapewnia nam ochronę ubezpieczeniową pamiętając, iż przypadku bezpośredniego zawierania umowy ubezpieczenia (nie w trybie tzw. klauzuli prolongacyjnej), zgodnie z art. 39 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty.

W przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń może żądać zapłaty składki ubezpieczeniowej za okres, przez który ponosił odpowiedzialność.

Ponadto w sytuacji, gdy doszło do zawarcia kilku umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w odniesieniu do tego samego pojazdu mechanicznego, z tym samym okresem ubezpieczenia z tym samym zakładem ubezpieczeń, wówczas temu zakładowi ubezpieczeń należy się wyłącznie składka ubezpieczeniowa z tytułu jednej umowy ubezpieczenia.

f) możliwość odstąpienia od umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej przez konsumenta na odległość

Znowelizowane przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, wyeliminowały dotychczasowe kontrowersje dotyczące możliwości odstąpienia przez konsumenta (przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 221 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową) od umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej na odległość, np. za pośrednictwem Internetu lub przez telefon. Obecnie nie ma już żadnych wątpliwości, iż do tego typu umów znajduje zastosowanie ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 16c ust. 1 i 2 w zw. z art. 16a ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) konsumentowi, który zawarł na odległość umowę z zakresu czynności ubezpieczeniowych, przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w terminie 30 dni od dnia poinformowania konsumenta o jej zawarciu - bez podania przyczyn - poprzez złożenie stosownego oświadczenia na piśmie.

Mimo odstąpienia umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych należy traktować jako zawartą i obowiązującą do dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu, a zgodnie z ustawą za okres udzielanej ochrony ubezpieczeniowej ubezpieczający obowiązany jest zapłacić składkę ubezpieczeniową.

Jeszcze jedną bardzo ważną rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę decydując się na odstąpienie od umowy zgodnie z art. 16c ust. 1 i 2 w zw. z art. 16a ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) jest sposób w jaki możemy dokonać odstąpienia.

W przypadku nadania oświadczenia o odstąpieniu od umowy ubezpieczenia obowiązkowego przesyłką listową, za chwilę jego złożenia uważa się datę nadania oświadczenia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego wyznaczonego. Dlatego też oświadczenie to można wysłać listem, zachowując potwierdzenie nadania przesyłki.

Oświadczenie można też oczywiście złożyć osobiście w placówce ubezpieczyciela (pamiętając, by zachować dowód złożenia pisma, najlepiej poprosić o potwierdzenie na jego kopii).

Ponadto, oświadczenie o odstąpieniu złożone agentowi ubezpieczeniowemu uznaje się za złożone zakładowi ubezpieczeń, w imieniu lub na rzecz którego agent ubezpieczeniowy działa. Zakład ubezpieczeń nie może wyłączyć ani ograniczyć upoważnienia agenta ubezpieczeniowego do odbierania oświadczeń o odstąpieniu od umowy ubezpieczenia. Nie jest przy tym istotne, czy oświadczenie jest składane agentowi, który uczestniczył w zawieraniu danej umowy ubezpieczenia, czy też innemu agentowi danego zakładu ubezpieczeń, nawet jeśli nie zajmuje się on sprzedażą tego rodzaju ubezpieczenia.

Ubezpieczający może odstąpić od umowy zawartej na odległość bez podawania przyczyn, by przez to uniknąć sytuacji „podwójnego ubezpieczenia" niezwiązanego z zasadą automatyzmu.

Pamiętajmy jednak, że posiadacz pojazdu odstępujący od umowy ubezpieczenia OC musi bezwzględnie zadbać o zawarcie kolejnej umowy - najpóźniej w dniu odstąpienia od umowy dotychczasowej lub nawet wcześniej, gdyż zgodnie z art. 39 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty. Czyli mówiąc najprościej, jeżeli odstępujemy od umowy lub wypowiadamy umowę musimy mieć już zawartą inną umowę ubezpieczenia z opłaconą składką lub jej pierwszą ratą.

Brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oznacza bowiem daleko idące konsekwencje finansowe (nałożenie przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny opłaty za niedopełnienie obowiązku ubezpieczenia, a w razie powstania szkody - zwrot odszkodowania wypłaconego poszkodowanemu przez UFG wraz z poniesionymi przez Fundusz kosztami z tego tytułu).

Kary za brak OC w 2013 roku

Przejście lub przeniesienie prawa własności pojazdu, czyli na co należy zwrócić uwagę, gdy stajemy się posiadaczami używanego pojazdu.

Na osobę, która kupiła pojazd z umową ubezpieczenia OC komunikacyjnego poprzedniego właściciela przechodzą prawa i obowiązki wynikające z tej umowy. Nowy posiadacz pojazdu (chodzi tutaj także o obdarowanych, spadkobierców oraz dzierżawców, najemców lub korzystających z pojazdu, którzy stają się nowymi właścicielami pojazdu) może wypowiedzieć otrzymaną wraz z pojazdem umowę przez cały okres jej trwania i wówczas ulegnie ona rozwiązaniu natychmiast - z dniem jej wypowiedzenia.

Jeżeli nowy posiadacz nie złoży takiego wypowiedzenia to umowa trwa do końca okresu na który była zawarta. Ponieważ przepis nie wskazuje terminu wypowiedzenia, wydaje się więc, iż możliwe jest złożenie oświadczenia, w którym wskazany zostanie inny termin wypowiedzenia niż złożenie samego oświadczenia, np. „oświadczam, ze wypowiadam umowę ubezpieczenia z dniem...".

Równie ważne jest to, że umowa przejęta od zbywcy, nawet jeśli nie zostanie wypowiedziana nie będzie jak dotychczas automatycznie odnowiona na mocy klauzuli prolongacyjnej, lecz ulegnie rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, co będzie oznaczało konieczność zawarcia samodzielnie nowej umowy.

Oznacza to, że gdy nowy posiadacz będzie chciał zmienić ubezpieczyciela i wypowie umowę zawartą przez poprzednika, będzie musiał najpóźniej w tym samym dniu zawrzeć nową umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, która zapewni mu ciągłość ochrony ubezpieczeniowej.

Zaniechanie tego obowiązku będzie bowiem rodzić konsekwencje w postaci opłaty karnej za jego niespełnienie oraz w przypadku wyrządzenia komuś szkody - konieczność zwrotu spełnionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny świadczenia wraz z koszami poniesionymi przez Fundusz z tego tytułu.

Obowiązki informacyjne względem ubezpieczyciela w przypadku sprzedaży lub darowizny pojazdu

Posiadacz pojazdu mechanicznego, który przeniósł  prawo własności tego pojazdu (np. sprzeda lub podaruje go komuś) jest obowiązany do przekazania posiadaczowi, na którego przeniesiono prawo własności pojazdu, potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych (najczęściej w postaci polisy ubezpieczeniowej) oraz do powiadomienia na piśmie zakładu ubezpieczeń o fakcie przeniesienia prawa własności tego pojazdu i o danych posiadacza, na którego przeniesiono prawo własności pojazdu.

Jeżeli przeniesiemy prawo własności pojazdu (np. sprzedając pojazd) jesteśmy zobligowani podać zakładowi ubezpieczeń następujące dane nowego posiadacza:

  1)  imię, nazwisko, adres zamieszkania i numer PESEL, o ile został nadany lub

  2)  nazwę, siedzibę i numer REGON.

Musimy to zrobić w terminie 14 dni od dnia przeniesienia prawa własności pojazdu.

Sankcją za niespełnienie powyższego obowiązku jest ponoszenie przez posiadacza pojazdu, który przeniósł prawo własności pojazdu (np. sprzedał pojazd), odpowiedzialności solidarnej wraz z nowym właścicielem wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki ubezpieczeniowej należnej zakładowi ubezpieczeń za okres od dnia przeniesienia własności pojazdu  do dnia powiadomienia o tym zakładu ubezpieczeń pojazdu. Odpowiedzialność solidarna oznacza, iż zakład ubezpieczeń może dochodzić całości lub części długu od byłego i nowego posiadacza  łącznie, od jednego z nich albo od każdego z osobna. Zaspokojenie ubezpieczyciela przez jednego z nich zwalnia z odpowiedzialności drugiego.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Eco Carport

Producent i dystrybutor wiat z drewna

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »