| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Jak założyć firmę > Opodatkowanie > Formy opodatkowania działalności gospodarczej

Formy opodatkowania działalności gospodarczej

Osoby fizyczne mają potencjalnie do wyboru cztery formy opodatkowania swoich dochodów z działalności gospodarczej: kartę podatkową, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, opodatkowanie według skali podatkowej oraz podatek liniowy. Wybór odpowiedniej formy opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej ma istotne znaczenie zarówno z punktu widzenia poprawności rozliczeń z fiskusem, jak i z perspektywy optymalizacji obciążeń podatkowych.

 

Zasady ogólne a podatek liniowy

 

Prowadząc firmę, w której szacowany roczny zysk to kilkadziesiąt tysięcy złotych, warto wybrać ogólne zasady opodatkowania. Korzystając z ulg albo możliwości wspólnego rozliczenia, można zaoszczędzić nawet kilka tysięcy złotych.

Zasady ogólne polegają na opodatkowaniu dochodów z działalności gospodarczej według skali podatkowej. Jeżeli podatnik w danym roku opodatkowywał dochody z działalności gospodarczej według skali podatkowej, to nie musi składać oświadczenia do urzędu skarbowego o wyborze tej formy na kolejny rok. Oświadczenie należy złożyć, jeżeli podatnik w danym opodatkowywał dochody z działalności w inny sposób, a od kolejnego roku zamierza przejść na opodatkowanie według skali podatkowej. W takim przypadku podatnik musi złożyć do urzędu skarbowego oświadczenie o rezygnacji z dotychczasowej formy opodatkowania i wyborze opodatkowania według skali podatkowej. Oświadczenie należy złożyć w terminie do 20 stycznia roku podatkowego.

Tabela 2. Skala podatkowa w 2011 r.

Atutem opodatkowania dochodów według skali podatkowej są:

• możliwość potrącania kosztów uzyskania przychodów,

• możliwość skorzystania z pełnego katalogu ulg podatkowych, m.in. z odliczenia od dochodu darowizn czy odliczenia od podatku ulgi rodzinnej,

• możliwość rozliczenia podatku wspólnie z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Minusem jest opodatkowanie wyższych dochodów wysoką stawką podatkową (32%).

Prawo do wspólnego rozliczenia mają małżonkowie:

• którzy podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu,

• których łączy wspólność majątkowa (wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami musi trwać cały rok podatkowy; nie dotyczy to rzecz jasna tych wyjątków, gdy małżonek ma prawo wspólnego rozliczenia mimo śmierci drugiego małżonka),

• którzy pozostają w związku małżeńskim co do zasady przez cały rok podatkowy,

• którzy złożą stosowny wniosek w zeznaniu podatkowym - małżonkowie mogą złożyć wspólne zeznanie roczne na wniosek jednego z nich. W praktyce oznacza to, że wspólne zeznanie podatkowe obojga małżonków może podpisać tylko jeden z małżonków.

Ze wspólnego opodatkowania może skorzystać również jeden małżonek, który:

• zawarł związek małżeński przed rozpoczęciem roku podatkowego, a jego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego,

• pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego.

Przy wspólnym opodatkowaniu podatek ustala się w podwójnej wysokości od połowy sumy dochodów obojga małżonków. Przed zsumowaniem dochodów małżonkowie dokonują odliczeń od dochodu określonych w art. 26 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 106, poz. 622; dalej „u.p.d.o.f.”). Ten sposób rozliczenia podatku rocznego ma zastosowanie tylko do dochodów rozliczanych według skali podatkowej. Ze wspólnego opodatkowania mogą skorzystać m.in. małżonkowie w sytuacji, w której jedno z nich nie osiągnęło żadnych dochodów lub ich wysokość nie powoduje powstania obowiązku podatkowego, zgodnie z zasadami opodatkowania według skali podatkowej. Właśnie w takich przypadkach wspólne opodatkowanie przynosi najbardziej wymierne korzyści. Efekt ten podatnicy osiągną również w przypadkach, gdy wspólne opodatkowanie pozwoli na wyłączenie części dochodu z wyższej stawki podatkowej, np. zamiast 32% dochód zostanie opodatkowany stawką 18%.

PRZYKŁAD

Małżonek prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną według skali podatkowej, natomiast małżonka nie osiąga przychodów. Małżonkowie spełniają pozostałe warunki do wspólnego opodatkowania. Małżonek z działalności gospodarczej osiągnął dochód do opodatkowania wynoszący 70 000 zł. Dochód małżonki opodatkowany według skali wynosi 0 zł. Gdyby małżonek sam złożył zeznanie roczne, jego wyliczony podatek wyniósłby 12 044 zł. Przy wspólnym rozliczeniu podatek wyliczony wyniesie 11 488 zł = [(35 000 zł x 18%) - 556,02] x 2.

PRZYKŁAD

Mąż prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym. Jego małżonka nie osiąga żadnych przychodów. Małżonkowie nie skorzystają ze wspólnego rozliczenia. Mąż rozliczy podatek liniowy w zeznaniu PIT-36L. Żona nie będzie składać zeznania rocznego. Załóżmy, że dochód roczny męża po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 177 000. zł. Wyliczony podatek liniowy wynosi 33 630 zł. Od podatku podatnik zamierza odliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne (zakładana kwota 2403,22 zł). Po wszystkich odliczeniach podatek liniowy wyniesie 31 227 zł po zaokrągleniu. Przy założeniu, że mąż wybrałby opodatkowanie na zasadach ogólnych i małżonkowie mogli złożyć wspólne rozliczenie podatkowe na formularzu PIT-36, podatek wyliczony według skali wyniósłby 31 580 zł. Po odliczeniu składki zdrowotnej męża podatek wyniósłby 29 177 zł po zaokrągleniu. W takim przypadku korzystniej jest wybrać opodatkowanie działalności gospodarczej według skali podatkowej.

Z wnioskiem o opodatkowanie jako osoba samotnie wychowująca dzieci mogą wystąpić osoby samotnie wychowujące:

• dzieci małoletnie,

• dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny, rentę socjalną,

• dzieci do ukończenia 25 lat, uczące się w szkołach, i uczelniach w Polsce oraz za granicą, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów opodatkowanych według skali lub o których mowa w art. 30b u.p.d.o.f., w łącznej wysokości przekraczającej kwotę 3089 zł, z wyjątkiem renty rodzinnej.

Podatek w przypadku osób rozliczających się jako samotnie wychowujące dzieci jest określony w podwójnej wysokości od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci. Do dochodów tych nie dolicza się dochodów dzieci pełnoletnich. Efektem tego opodatkowania będzie zmniejszenie obciążenia podatkowego osoby samotnie wychowującej dzieci, w sposób podobny do wspólnego rozliczenia małżonków.

ZAPAMIĘTAJ

Osiąganie przez jednego z małżonków, osobę samotnie wychowującą dzieci lub samo dziecko przychodów z działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej opodatkowanych w formie karty podatkowej, ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, podatku liniowego, czy też podatku tonażowego wyłącza prawo do rozliczenia dochodów tych osób wspólnie z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

 

Istotą podatku liniowego jest to, że bez względu na wysokość dochodu osiąganego z działalności gospodarczej podatnik opłaca podatek dochodowy według jednej, stałej stawki 19% (art. 30c ust. 1 u.p.d.o.f.). Aby skorzystać z podatku liniowego, podatnik musi złożyć do urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o wyborze tego sposobu opodatkowania. Oświadczenie musi złożyć w terminie do 20 stycznia roku podatkowego. Jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, oświadczenie może złożyć na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a jeżeli podatnik nie złożył oświadczenia na podstawie tych przepisów - pisemne oświadczenie składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu (taką możliwość wprowadza nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw - patrz przypis 1). Wybór tej formy opodatkowania dotyczy kolejnych lat, chyba że podatnik w terminie do 20 stycznia zawiadomi w formie pisemnej naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tej formy opodatkowania albo złoży w tym terminie pisemny wniosek o wyborze karty podatkowej lub oświadczenie, że wybiera ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (art. 9a ust. 4 u.p.d.o.f.). Jeżeli podatnik zdecyduje się na opodatkowanie jednej formy prowadzenia działalności gospodarczej podatkiem liniowym, to inne formy prowadzenia tej działalności nie mogą już być opodatkowane według skali podatkowej. W takim przypadku wybór podatku liniowego dotyczy wszystkich form jej prowadzenia (art. 9a ust. 5 u.p.d.o.f.).

Tabela 3. Zalety i wady opodatkowania działalności według zasad ogólnych

PRZYKŁAD

Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą indywidualnie oraz w formie spółki cywilnej. Dochody z obu tych działalności opodatkowane były w 2010 r. na zasadach ogólnych. Na 2011 r. podatnik złożył oświadczenie o opodatkowaniu dochodów z działalności wykonywanej indywidualnie podatkiem liniowym. Podatnik chciał, żeby dochody ze spółki dalej były opodatkowane według skali podatkowej. Takie rozwiązanie nie jest jednak możliwe. Wybór podatku liniowego dotyczy również dochodów osiąganych przez podatnika ze spółki cywilnej.

Przedsiębiorca może jednak równocześnie być opodatkowany z jednej formy prowadzenia działalności podatkiem liniowym, a z innej formy prowadzenia działalności ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

PRZYKŁAD

Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą indywidualnie oraz w formie  spółki jawnej. Dochody z obu tych działalności opodatkowane były w 2010 r. na zasadach ogólnych. Na 2011 r. podatnik złożył oświadczenie o opodatkowaniu dochodów z działalności wykonywanej indywidualnie podatkiem liniowym. Dochody spółki opodatkował ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W tym celu złożył oświadczenie o wyborze ryczałtu dla spółki do urzędu skarbowego. Takie rozwiązanie jest możliwe. Prawidłowość takiego rozwiązania potwierdza m.in. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 28 lipca 2010 r. (nr ILPB1/415-493/10-4/TW): Zatem wybór sposobu opodatkowania określony w art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy wyłącznie form prowadzonej działalności, do których mają zastosowanie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zastosowanie przepisów tej ustawy oznacza opodatkowanie według skali podatkowej lub wg zasad określonych w art. 30c ww. ustawy. Zatem jeżeli podatnik prowadzi działalność samodzielnie i w formie spółki niemającej osobowości prawnej, to przychód z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie nie może być opodatkowany według skali podatkowej, a z działalności prowadzonej w formie spółki - wg zasad określonych w art. 30c ww. ustawy, i odwrotnie. Powołany przepis art. 9a ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wyłącza natomiast rozwiązania, w ramach którego prowadzący działalność gospodarczą samodzielnie lub w spółce będzie korzystał z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, a z działalności prowadzonej w formie innej spółki opłacał podatek wg zasad określonych w art. 30c ww. ustawy, i odwrotnie.

Podatku liniowego w pierwszym roku prowadzenia działalności gospodarczej nie mogą wybrać podatnicy przechodzący na tzw. samozatrudnienie, którzy świadczą usługi dla swoich byłych pracodawców (art. 9a ust. 3 u.p.d.o.f.).

ZAPAMIĘTAJ

Nie można stosować podatku liniowego do opodatkowania dochodów uzyskiwanych z usług świadczonych na rzecz byłego pracodawcy w tym samym roku, w którym podatnik rejestruje działalność gospodarczą. Opodatkowanie w tej formie jest możliwe dopiero od następnego roku.

Tabela 4. Zalety i wady podatku liniowego

Jak wspomniano, osoba prowadząca działalność gospodarczą ma do wyboru cztery formy opodatkowania (kartę podatkową, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, podatek liniowy lub skalę podatkową). Decydując się na wybór jednej z nich, musi wziąć pod uwagę przede wszystkim rodzaj prowadzonej działalności, jej rozmiar i oszacować spodziewane przychody i koszty. Nie każdy może skorzystać z opodatkowania ryczałtowego. Podatnik wybierający pomiędzy opodatkowaniem na zasadach ogólnych (według skali) a podatkiem liniowym powinien zastanowić się, w jakich sytuacjach wybór jednej z tych form będzie dla niego korzystniejszy. Właściwie podjęte decyzje mogą przynieść oszczędności sięgające rzędu kilku tysięcy złotych rocznie. Raz dokonany wybór formy opodatkowania obowiązuje także w następnych latach. Przedsiębiorca może jednak złożyć naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego pisemnie oświadczenie o zmianie formy opodatkowania w terminie do 20 stycznia kolejnego roku podatkowego.

Zmiany w ustawach podatkowych sprawiły, że dla wielu przedsiębiorców atrakcyjność podatku liniowego znacznie się zmniejszyła. Sam przychód z działalności ma drugorzędne znaczenie przy wyborze formy, z której zamierzają skorzystać osoby prowadzące własną firmę. Podatek oblicza się bowiem od dochodu. Przy wysokim stosunku kosztów do przychodu to właśnie dochód (zysk) i jego wielkość zadecyduje, czy stosowanie 19% stawki liniowej będzie rzeczywiście korzystne. Od 1 stycznia 2009 r. w rozliczaniach podatku dochodowego za pomocą skali podatkowej obowiązują dwie stawki - 18% i 32% (art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f.). Jednocześnie nastąpiło przesunięcie pierwszego progu podatkowego do kwoty 85 582 zł. - skutkuje to objęciem większej liczby podatników opodatkowaniem według najniższej 18% stawki. Podejmując decyzję o wyborze formy opodatkowania, należy ustalić kwotę, po przekroczeniu której korzystniejsze będzie opodatkowanie za pomocą podatku liniowego. Wbrew pozorom nie będzie to 85 528 zł, przy której zmienia się stawka podatku z 18% do 32%. W praktyce, przy wyliczeniu podatku należnego kwota progu będzie o ponad 10 000 zł wyższa. Wynika to przede wszystkim z faktu, że stawka dla pierwszego progu podatkowego wynosi 18%, a dla podatku liniowego 19% (o jeden punkt procentowy więcej). Biorąc to pod uwagę, okazuje się, że dla osoby rozliczającej się indywidualnie przewaga skali podatkowej nad podatkiem liniowym występuje nawet przy dochodzie wynoszącym 96 300 zł. Kwotą graniczną będzie w tym przypadku dochód w wysokości 96 385 zł, dla którego podatek do zapłaty zrówna się w obu wariantach. Różnica na korzyść podatku według skali będzie coraz większa w miarę zbliżania się kwoty dochodu do progu 85 528 zł. Dla takiej kwoty zyskiem z rezygnacji z podatku liniowego będzie kwota 1411 zł. W miarę jak dochód będzie bliższy kwocie 96 385 zł, różnica ulega zmniejszeniu. Dopiero gdy spodziewany dochód przekroczy 96 385 zł, warto rozważyć wybór opodatkowania w formie podatku liniowego. Natomiast jeśli korzystamy z wielu ulg, kwota dochodu, przy którym zacznie opłacać się wybór stawki liniowej, będzie jeszcze wyższa niż96 385 zł.

Wadą podatku liniowego jest także to, że nie można skorzystać z preferencji przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz z innych ulg i zwolnień (np. ulga internetowa). Przy opodatkowaniu dochodu według skali podatkowej podatnik może skorzystać z ulg. Ważny jest również fakt, że w przypadku podatku liniowego opodatkowana jest już pierwsza złotówka dochodu. W tej formie rozliczeń nie ma zastosowania zasada, że podatnik nie zapłaci podatku, jeżeli jego roczny dochód nie przekroczy kwoty wolnej od podatku (obecnie wynosi ona 3091 zł).

Podatnik, który osiąga wysoki dochód, może zmniejszyć kwotę należnego podatku, rozliczając się wspólnie z małżonkiem. Takiej możliwości nie będzie miał podatnik dokonujący rozliczeń metodą liniową. Zastosuje ją natomiast osoba, której dochody opodatkowane są za pomocą skali podatkowej. Wystarczy, że po potrąceniu składek na ubezpieczenia społeczne i innych ulg od dochodu łączny dochód małżonków wyniesie 180 000 zł (150 000 zł + 30 000 zł). W takim przypadku podstawą opodatkowania będzie połowa łącznego dochodu, czyli 90 000 zł. Przy tych założeniach, mimo iż dochód będzie objęty w części drugim progiem podatkowym, oszczędność na podatku dochodowym wyniesie 804 zł (podatek łączny wyniesie 32 540 zł zamiast 33 344 zł). Korzyści fiskalne mogą się okazać jeszcze większe przy innych proporcjach kwot dochodów małżonków.

PRZYKŁAD

Tabela 5. Porównanie wysokości podatku liniowego i według skali

Założenia: Osoba prowadząca działalność gospodarczą rozlicza się indywidualnie i nie korzysta z ulg podatkowych (przykładowe różnice w zł):

Tabela 6. Plusy i minusy poszczególnych form opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej

 

GRZEGORZ ZIÓŁKOWSKI, IZABELA RUTKOWSKA, KRZYSZTOF BERLIŃSKI, ZYGMUNT SKOWROŃSKI, EDWARD ŻURAŃSKI

Opracował PRZEMYSŁAW MAŃKO

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Simpkins & Co Solicitors

Jedna z najlepszych firm prawniczych w południowej Anglii

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »