| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Jak założyć firmę > Opodatkowanie > Opodatkowanie działalności gospodarczej

Opodatkowanie działalności gospodarczej

Każdy przedsiębiorca wie, że jego największym problemem są podatki, które musi zapłacić na rzecz państwa. Nie każdy jednak wie, jak poradzić sobie z tym problemem w taki sposób, by jak najwięcej zaoszczędzić i jednocześnie nie narażać się na zarzuty ze strony fiskusa.

PRZYKŁAD

Nie jest opodatkowaną usługą przelew wierzytelności należącej do osoby fizycznej, jeżeli osoba ta nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu wierzytelnościami.

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w siódmym dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Zasada ta odnosi się również do częściowego wykonania usługi. W przypadku eksportu towarów obowiązek ten powstaje z chwilą potwierdzenia przez urząd celny wywozu towaru poza terytorium Wspólnoty Europejskiej, natomiast w przypadku importu towarów powstaje on z chwilą powstania długu celnego. Obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje już w momencie otrzymania zaliczki na poczet całości wynagrodzenia.

W przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów obowiązek podatkowy powstaje piętnastego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów, jednak nie później niż w chwili wystawienia faktury przez podatnika.

Jednym z podstawowych obowiązków podatników podatku VAT jest dokumentacja opodatkowanych czynności przy pomocy rachunków w formie tzw. faktur VAT. Wyjątkiem są czynności wykonywane wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, czyli w obrocie konsumenckim. W takim przypadku obowiązek wystawienia faktury nie występuje, jednakże na żądanie tych osób podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury w terminie siedmiu dni od daty wykonania usługi lub dostawy towaru.

PRZYKŁAD

Konsument zakupił płytki ceramiczne w sklepie z artykułami budowlanymi na początku grudnia 2006 r., a w styczniu 2007 r. zgłosił się do sprzedawcy, żądając wystawienia faktury VAT i powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej, w myśl których rachunki należy wystawić na żądanie zgłoszone w ciągu trzech miesięcy. W tym przypadku konsument nie ma racji, gdyż faktura to szczególny rodzaj rachunku, a przepisy jej dotyczące są szczególne w stosunku do przepisów ogólnych Ordynacji podatkowej i uchylają ich stosowanie.

W przypadku gdy faktura dotyczy sprzedaży zarejestrowanej przy zastosowaniu kasy rejestrującej, do kopii faktury podatnik obowiązany jest dołączyć paragon dokumentujący tę sprzedaż. Obowiązek ten nie będzie miał miejsca, gdy sprzedaż udokumentowano fakturą emitowaną przy zastosowaniu kasy rejestrującej, a wartość sprzedaży i kwota podatku należnego zostały zarejestrowane w raporcie fiskalnym dobowym tej kasy. Każda faktura powinna składać się z dwóch części - oryginału i kopii. Oryginał wydawany jest odbiorcy towaru lub usługi, podczas gdy kopia pozostaje dokumentem służącym podatnikowi do dokonania samowymiaru VAT oraz jego rozliczenia. Wyjątkiem są faktury wystawiane w związku z wewnątrzwspólnotową dostawą nowych środków transportu, w przypadku których należy wystawiać faktury w trzech egzemplarzach.

Podstawą opodatkowania jest obrót, przez co rozumie się wszelkie kwoty należne z tytułu odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, z tytułu eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, pomniejszone o kwotę należnego podatku. Podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest natomiast wartość celna powiększona o należne cło. Warto jednak pamiętać, że jeżeli importem są objęte towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, wówczas podstawą opodatkowania będzie wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy.

PRZYKŁAD

Jeżeli kontrahenci dokonają między sobą sprzedaży towaru, który w danym miejscu i czasie przeciętnie kosztuje 20 000 zł netto, za cenę 10 000 zł, to bez wątpienia zbywca spotka się z żądaniem fiskusa, aby zapłacił VAT od pełnej wartości towaru.

Podstawę opodatkowania należy powiększyć także o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika i pomniejszone o kwotę należnego podatku. Od prawidłowo ustalonej podstawy opodatkowania podatnik powinien naliczyć podatek VAT według stawki obowiązującej. Aktualnie obowiązuje pięć stawek podatku VAT, z których podstawową jest stawka 22% podstawy opodatkowania. Domniemuje się, że stawka podstawowa znajduje zastosowanie w razie braku stawki preferencyjnej lub zwolnienia z podatku. Stawki preferencyjne i ich przykładowe zastosowanie to:

• 7% - stawka VAT stosowana wobec towarów i usług wymienionych głównie w załączniku nr 3 do ustawy o VAT, w rozdziale nr 4 i 15 oraz w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 97, poz. 970 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 245, poz. 1784), występuje np. jako stawka należna od importu dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków, oraz od dostawy i wewnątrzwspólnotowego nabycia dzieł sztuki, a także jako stawka przejściowa (do 31 grudnia 2007 r.) od usług remontowo-budowlanych, dostawy obiektów budowlanych oraz usług gastronomicznych,

• 5% - stawka VAT naliczana przez nabywcę towarów od rolnika ryczałtowego (art. 115 ust. 2 ustawy o VAT); nie jest to w zasadzie stawka, którą są opodatkowane towary lub usługi, ale zryczałtowana kwota zwrotu VAT dla rolnika ryczałtowego, który jest z VAT zwolniony,

• 3% - stawka VAT na towary i usługi związane z rolnictwem, w tym produkty rolne, głównie wymienione w załączniku nr 6 do ustawy (okres przejściowy do 30 kwietnia 2008 r.), a także stawka VAT należna od taksówkarzy rozliczających się ryczałtowo,

• 0% - stawka stosowana głównie w eksporcie i wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów; do towarów i usług wymienionych w art. 83 ustawy o VAT (i w związanym z tym przepisem załącznikiem nr 8 do tej ustawy); przy świadczeniu usług turystycznych przez podwykonawców poza Unią Europejską; w eksporcie towarów przez pośrednika opodatkowanego; dla dostawy przez sprzedawcę towarów, w stosunku do których zwrócono kupującemu VAT (sklepy taxfree); w okresie przejściowym do 31 grudnia 2007 r. dla dostawy i wewnątrzwspólnotowego nabycia książek oraz czasopism specjalistycznych; przy świadczeniu usług sfinansowanych ze środków UE.

Niektóre towary i usługi zostały całkowicie zwolnione z podatku VAT. Nabycie towarów lub usług zwolnionych z VAT różni się jednak pod względem praktycznym od nabycia towarów i usług objętych podatkiem VAT ze stawką zero. Ten drugi typ transakcji pozwala bowiem na prostsze i jednoznaczne zaliczenie zakupów w pulę towarów i usług, których zakup uprawnia do odliczenia określonych kwot w podatku VAT.

Podatnicy są obowiązani składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu. W deklaracji należy wykazać wysokość podatku należnego lub podatku do zwrotu. W tym samym terminie, bez oczekiwania na wezwanie naczelnika urzędu podatkowego, należy uiścić kwotę podatku za miniony miesiąc.

Jedną z zasad konstrukcji podatku VAT jest zasada jego potrącalności, będąca wyrazem tego, że podatek VAT powinien być, co do zasady, neutralny wobec jego podatników. W związku z powyższym podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Stąd wynika brak prawa do odliczenia VAT od zakupów niezwiązanych z przedsiębiorstwem oraz odliczenia częściowe związane ze sprzedażą zwolnioną i opodatkowaną. Jeżeli bowiem podatnik nabywa towary i usługi, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak też takie towary i usługi, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Odliczenie jest w praktyce prawem podatnika do pomniejszenia o ten VAT kwoty podatku należnego z tytułu dokonanej sprzedaży, co skutkuje w efekcie obniżeniem podatku VAT do zapłaty albo powstaniem nadwyżki.

PRZYKŁAD

Podatnik VAT, który w danym miesiącu wraz z uiszczeniem ceny netto zakupu materiałów do produkcji swoich towarów zapłacił sprzedawcy materiałów 150 000 zł naliczonego podatku VAT może go następnie odliczyć od podatku VAT w wysokości 200 000 zł, który sam pobrał od klientów kupujących od niego wyprodukowane towary. W ten sposób podatnik VAT uiści na rzecz fiskusa tylko 50 000 zł podatku.

O tym czy nadwyżka powinna zostać rozliczona w następnym okresie rozliczeniowym (miesiąc, kwartał), czy też powinna zostać zwrócona decyduje podatnik. Często jednak zdarza się, że podatnicy dokonują części czynności o charakterze ogólnym, dotyczącym zarówno czynności pozwalających na odliczenie podatku należnego, jak też na to niezezwalających np. opłaty za telefon komórkowy. Wówczas wydatki takie należy rozliczyć w ramach proporcji ustalanych na podstawie wielkości z ubiegłego roku podatkowego. Kwota obrotów z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT podzielona przez kwotę całości obrotów daje stawkę procentową proporcji. Taka właśnie część podatku naliczonego może zostać odliczona.

Zgodnie z prawem

art. 5a pkt. 6) u.p.d.o.f.

Ilekroć w ustawie jest mowa o (...) działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej - oznacza to działalność zarobkową:

a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

- prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów (...).

art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.

Podatek dochodowy od dochodów (przychodów) z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19% uzyskanego przychodu.

Gdzie szukać oszczędności

To pytanie powraca do każdego przedsiębiorcy, który choć raz zetknął się z obowiązkiem zapłaty podatku. Z uwagi na konstrukcję obu podatków dochodowych oraz podatku VAT odpowiedź na to pytanie wydaje się kryć w optymalnym wykorzystaniu zakresu wydatków, które ustawy podatkowe uznają za koszt uzyskania przychodu pomniejszający podstawę opodatkowania lub też pozwalają odliczyć od należnego podatku VAT podatek zapłacony przy dokonywaniu tych wydatków.

Ustawy podatkowe przewidują także liczne sytuacje, w których podatnik jest po prostu zwolniony z podatku lub też może korzystać z preferencyjnego, wybranego przez siebie sposobu rozliczania się z fiskusem. Charakterystyczny dla polskich ustaw podatkowych w zakresie podatków dochodowych jest rozbudowany system odliczeń od podstawy opodatkowania lub wyłączeń od opodatkowania. Ma on duże znaczenie dla tych przedsiębiorców, którzy - nie korzystając z możliwości wyboru stawki liniowej podatku dochodowego - rozliczają się na zasadach ogólnych. Sposób zaliczania określonych wydatków do puli wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów ulega częstym zmianom. Nierzadko zmiany te mają na przestrzeni krótkiego czasu charakter fundamentalny. Przykładem takich zmian jest sposób rozliczania wydatków na reklamę i reprezentację w podatku dochodowym od osób fizycznych w ostatnich latach.


Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

PRZYKŁAD

Spółka jawna prowadząca działalność gospodarczą na Śląsku poniosła uszczerbek majątkowy w wyniku powstania szkody górniczej na jej własnej nieruchomości, na której mieścił się zakład produkcyjny. Rozmiary szkody wyniosły 70 000 zł. W wyniku ugody zawartej z właścicielem kopalni spółka otrzymała odszkodowanie w wysokości 50 000 zł. Obaj wspólnicy spółki jawnej będący podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych nie zapłacą podatku dochodowego od wspomnianej kwoty, gdyż jest ona zwolniona z opodatkowania. Pozostałą do naprawienia szkodę w wysokości 20 000 zł spółka jawna pokryła z tytułu zawartej uprzednio umowy ubezpieczenia majątkowego. Przychód ten nie podlega jednak zwolnieniu od podatku w sytuacji, w której przeznaczono go na naprawienie szkody dotyczącej składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

INDEPENDENT TAX ADVISERS Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o.

Doradcy podatkowi

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »