| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Firma w Unii > Rozstrzyganie sporów z kontrahentem zagranicznym

Rozstrzyganie sporów z kontrahentem zagranicznym

Przedsiębiorcy prowadzący działalność na rynku europejskim coraz chętniej korzystają z szybkiego i taniego sposobu rozstrzygania sporów majątkowych powstałych w obrocie międzynarodowym, a w także obrocie krajowym.

Spowodowane jest to trudną sytuacją sądów powszechnych, które są niewydolne od wielu lat. Stąd wzrost popularności innych metod rozstrzygania konfliktów typu arbitraż, polegający na polubownym rozstrzyganiu sporów pomiędzy osobami fizycznymi i prawnymi w sprawach gospodarczych przez wybranych przez zainteresowane strony arbitrów. Decyzją stron wybrany sąd polubowny zastępuje sąd państwowy, a jego wyrok ma moc prawną na równi z wyrokiem sądu powszechnego.

Zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego prywatnego, strony mogą poddać swe stosunki w zakresie zobowiązań umownych wybranemu przez siebie prawu, jeżeli pozostaje ono w związku ze zobowiązaniem.

Polscy przedsiębiorcy mogą także pisemnie wyłączyć właściwość sądów polskich na rzecz sądów państwa obcego, pod warunkiem że taka zmiana będzie skuteczna według prawa tegoż obcego państwa.

Przed zawarciem umowy strony mogą same zdecydować o wyborze państwa, którego sądy będą właściwe do rozstrzygania przyszłych, ewentualnych sporów. Mogą także postanowić o rozstrzygnięciu ewentualnego sporu przez sąd polubowny działający w kraju lub za granicą. W takim przypadku strony muszą wpisać do umowy tzw. klauzulę arbitrażową. W klauzuli arbitrażowej strony wskazują organ powołany do rozstrzygania przyszłych sporów. Strony mogą również zawrzeć osobną umowę stanowiącą zapis na sąd polubowny.

Co do zasady, sąd powszechny odrzuca pozew, jeśli strony zawarły w umowie zapis na sąd polubowny. Należy podkreślić, iż pomimo dokonania zapisu na sąd polubowny sąd powszechny może rozpoznać spór, jeśli powód wniesie powództwo do sądu powszechnego, a pozwany nie będzie żądał rozpoznania sprawy przez sąd polubowny.

Sądownictwo polubowne (zwane w praktyce również arbitrażem handlowym) jest uregulowane w Polsce przepisami kodeksu postępowania cywilnego (art. 1154 i nast. k.p.c.). W Polsce działa Krajowy Sąd Arbitrażowy w Warszawie oraz Sąd Arbitrażowy przy Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan. Polski sąd polubowny może orzekać także w sprawach dotyczących międzynarodowych stosunków handlowych.

Przy rozpoznawaniu sporu sąd polubowny w Polsce nie jest związany przepisami postępowania cywilnego. Wyrok sądu zapada bezwzględną większością głosów arbitrów lub jest podejmowany jednomyślnie. Zapadły wyrok ma moc wyroku sądu powszechnego. Od wyroku nie przysługuje odwołanie. Aby wykonać wyrok sądu polubownego, potrzebna jest tzw. klauzula wykonalności. W tym celu należy złożyć w sądzie powszechnym wniosek o nadanie wyrokowi sądu polubownego klauzuli wykonalności. Po klauzuli wykonalności strona może złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika.

Po zmianie przepisów w 2005 r. polscy przedsiębiorcy mogą poddać pod rozstrzygniecie międzynarodowego sądu polubownego sprawy majątkowe. Mogą także wybrać arbitraż krajowy. W ten sposób przedsiębiorcy z siedzibą w Polsce mogą uniknąć rozpoznania sporu przez polski sąd powszechny.

Międzynarodowy arbitraż handlowy (international commercial arbitration) podlega przepisom prawnym państwa, na którego terytorium się odbywa. W przypadku międzynarodowego arbitrażu handlowego, strony sporu nie są przedsiębiorcami z tego samego państwa. Wyrok lub ugoda zawarte przed zagranicznymi sądami arbitrażowymi można wykonać w Polsce lub w innym państwie. Takie państwo musi być jednak stroną konwencji nowojorskiej o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych z 10 czerwca 1958 r. Konwencję tę podpisało ponad 100 państw, w tym Polska. W praktyce oznacza to, że wyrok arbitrażowy podlega uznaniu i przymusowemu wykonaniu we wszystkich państwach będących stronami konwencji.

Strony dokonując wyboru arbitrów mogą wybrać prawdziwych fachowców, wybitnych ekspertów w danej dziedzinie, co wydatnie wpływa na prawidłowe rozstrzygnięcie sporu i krótki termin wydania wyroku. Jeżeli strony sprawnie wybiorą arbitrów i superarbitra postępowanie toczy się szybko z uwagi na jednoinstancyjność postępowania i brak środków odwoławczych od wyroku. Strony podpisują umowę z arbitrem z możliwością jej wypowiedzenia. Postępowanie przed sądem polubownym jest zdecydowanie tańsze niż przed sądem powszechnym, niższe są opłaty i koszty zastępstwa procesowego. Postępowanie jest jawne, ale toczy się bez udziału publiczności. Strony określają w jakim języku spór zostanie rozpatrzony dzięki czemu mogą uniknąć kosztów tłumaczenia umów, dokumentacji w sprawie i korespondencji na „język sądu”. Nie ma w tym postępowaniu obowiązku korzystania z pomocy prawnej zagranicznego adwokata. Arbitrzy przy rozpoznawaniu sporu nie opierają się na prawie stanowionym, ale z reguły na zwyczajach handlowych i mają większą swobodę przy wyrokowaniu w porównaniu z sędziami zawodowymi. Od wydanego wyroku można wnieść jedynie środek nadzwyczajny zwany skargą o uchylenie orzeczenia sądu polubownego.

Pojednawcze sposoby rozstrzygania sporów

Wadą w postępowaniu polubownym jest brak świadków, gdyż sąd nie dysponuje odpowiednimi instrumentami zobowiązującymi świadków do stawiennictwa na rozprawie. Sąd wyższej instancji nie kontroluje wydanych wyroków na wzór sądownictwa powszechnego, gdzie można się odwołać do sądu wyższej instancji celem kontroli wydanego wyroku. Strona nie może żądać zabezpieczenia roszczenia.

Ze względu na zasięg terytorialny wyróżniamy:

- arbitraż krajowy,

- arbitraż międzynarodowy.

Międzynarodowy arbitraż handlowy (international commercial arbitration) rozpatruje najczęściej sprawy, w których występuje element zagraniczny, np. strony sporu mają siedziby w różnych państwach lub prowadzą działalności gospodarczą na terenie różnych państw. Występuje arbitraż instytucjonalny i ad hoc.

W przypadku arbitrażu instytucjonalnego, strony decydują, że przyszłe sprawy rozpozna stały sąd polubowny, który jest zorganizowany jako instytucja i prowadzi działalność zgodnie z regulaminem. Tego typu sądy działają przy organizacjach międzynarodowych i krajowych, np. Sąd Arbitrażowy przy Międzynarodowej Izbie Handlowej w Paryżu.

W przypadku arbitrażu ad hoc strony wybierają arbitrów do rozpoznania konkretnej sprawy, zaś wybrani arbitrzy wybierają tzw. superarbitra. Zasady postępowania przy rozpoznawaniu sporu mogą ustalić same strony sporu lub mogą scedować ten obowiązek na arbitrów.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Marcin M. Wyrzykowski

Główny Księgowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »