| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Firma w Unii > Rozstrzyganie sporów z kontrahentem zagranicznym

Rozstrzyganie sporów z kontrahentem zagranicznym

Przedsiębiorcy prowadzący działalność na rynku europejskim coraz chętniej korzystają z szybkiego i taniego sposobu rozstrzygania sporów majątkowych powstałych w obrocie międzynarodowym, a w także obrocie krajowym.

Definicje umowy o arbitraż można znaleźć w Konwencji o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych z 10 czerwca 1958 r. oraz konwencji europejskiej o międzynarodowym arbitrażu handlowym z 21 kwietnia 1961 r. Umowa o arbitraż jest to każda umowa pisemna, której strony zobowiązują się poddać arbitrażowi wszystkie lub pewne spory powstałe lub mogące powstać między nimi.

W praktyce umowa o arbitraż jest nazywana zapisem na sąd polubowny.

Zgodnie z art. 1161 k.p.c., poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wymaga umowy stron, w której należy wskazać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć (zapis na sąd polubowny).

Zapis na sąd polubowny może wskazywać stały sąd polubowny jako właściwy do rozstrzygnięcia sporu. Jeżeli strony nie postanowiły inaczej, wiąże je regulamin stałego sądu polubownego obowiązujący w dacie zawarcia zapisu na sąd polubowny.

Zapis na sąd polubowny powinien być sporządzony na piśmie. Wymaganie dotyczące formy zapisu na sąd polubowny jest spełnione także wtedy, gdy zapis zamieszczony został w wymienionych między stronami pismach lub oświadczeniach złożonych za pomocą środków porozumiewania się na odległość, które pozwalają utrwalić ich treść. Powołanie się w umowie na dokument zawierający postanowienie o poddaniu sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spełnia wymagania dotyczące formy zapisu na sąd polubowny, jeżeli umowa ta jest sporządzona na piśmie, a to powołanie się jest tego rodzaju, że czyni zapis częścią składową umowy.

Zapis na sąd polubowny dotyczący sporów ze stosunku spółki zamieszczony w umowie (statucie) spółki handlowej wiąże spółkę oraz jej wspólników. Podobnie zapis na sąd polubowny może zostać zawarty w statucie spółdzielni lub stowarzyszenia.

Umowa o arbitraż może mieć postać klauzuli arbitrażowej zawartej w umowie głównej lub w dodatkowej umowie, zawierającej ustalenia stron, że ewentualne, przyszłe spory zostaną rozstrzygnięte przez sąd arbitrażowy lub może mieć postać tzw. kompromisu zawierającego ustalenie stron dotyczące sposobu rozstrzygnięcia sporu, który już powstał, przez sąd polubowny. W tej ostatniej klauzuli strony muszą określić przedmiotu sporu lub stosunku prawnego, z którego spór wyniknął oraz poczynić inne ustalenia np. określić zasady rozstrzygnięcia sporu i wskazać liczbę arbitrów. Zabronione są wszelkie ustalenia naruszające zasadę równości stron, w szczególności uprawniające tylko jedną stronę do wytoczenia powództwa przed sądem polubownym przewidzianym w zapisie lub do wyboru arbitrów.

Należy podkreślić, iż umowę o arbitraż musi cechować dobrowolność. Zamieszczenie przez jedną ze stron w projekcie umowy klauzuli arbitrażowej bez możliwości negocjacji tego projektu przez drugą stronę czyni taki zapis nieważny z uwagi na pokrzywdzenie strony(tzw. klauzula abuzywna).

Klauzula arbitrażowa może zostać zawarta w umowie międzynarodowej i zawiera ustalenia stron dotyczące rozpoznania przyszłych sporów przez sąd polubowny. Skutkuje to wyłączeniem jurysdykcji sądów powszechnych. Klauzula jest zawierana w sprawach majątkowych z wyłączeniem sporów ze stosunku pracy i o alimenty.

Wzór klauzuli jest zawarty w regulaminach stałych sądów arbitrażowych.

Klauzula może zostać umieszczona poza umową lub umową dodatkową, także na fakturze, rachunku, aneksie do umowy. Klauzulę należy zapisać w tym samym języku, w jakim zostanie zawarta umowa.

Zawarcie klauzuli arbitrażowej w umowie jest korzystne dla polskiego przedsiębiorcy, gdyż daje mu pewność, że nie zostanie on pozwany przez drugą stronę umowy przed żadnym sądem państwowym, a spór zostanie rozstrzygnięty przez określony sąd polubowny, w określonym języku, przez arbitrów wybranych przez strony sporu, według określonej wcześniej przez strony procedury i z ewentualnym udziałem polskiego adwokata.

Klauzula arbitrażowa może mieć następujące brzmienie: wszelkie spory wynikające z niniejszego kontraktu lub w związku z nim będą poddane pod ostateczne rozstrzygnięcie przez Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie.

Skutki braku klauzuli arbitrażowej dla polskiego przedsiębiorcy mogą być bardzo wymierne. Nieumieszczenie w umowie klauzuli arbitrażowej może skutkować bowiem dochodzeniem przez kontrahenta roszczeń przed sądem powszechnym w obcym państwie. Wiąże się to z koniecznością tłumaczenia wszystkich dokumentów w sprawie na „język” obowiązujący w danym sądzie, korzystania z pomocy prawnej zagranicznego adwokata, rozstrzygnięcie sprawy według obcego prawa, wyższe koszty postępowania w razie przegrania sprawy.

Problemem klauzuli arbitrażowej zajął się Sąd Najwyższy w wyroku z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt V CSK 405/08. Sąd stwierdził, że klauzula arbitrażowa wiąże sąd na każdym etapie sprawy, a zapis na sąd polubowny zawarty w umowie ma zastosowanie także przy porozumieniu będącym jej kontynuacją i aneksie do niej. Jeśli strony sporu nie dojdą do porozumienia, to spór między nimi może rozstrzygnąć tylko sąd polubowny.

Zgodnie z art. 1156 k.p.c., sądom polskim przysługuje jurysdykcja krajowa we wskazanych sprawach, jeżeli miejsce postępowania przed sądem polubownym znajduje się na terytorium Polski. Sądom polskim przysługuje jurysdykcja krajowa także wtedy, gdy przepisy kodeksu przewidują czynności sądu w związku z postępowaniem przed sądem polubownym, którego miejsce znajduje się poza granicami Polski albo nie jest oznaczone.

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, strony mogą poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spory o prawa majątkowe lub spory o prawa niemajątkowe mogące być przedmiotem ugody sądowej, z wyjątkiem spraw o alimenty.

Strony oznaczonego stosunku prawnego mogą umówić się na piśmie o poddanie jurysdykcji sądów państwa obcego wynikłych lub mogących wyniknąć z niego spraw o prawa majątkowe, wyłączając jurysdykcję sądów polskich, jeżeli umowa taka jest skuteczna według prawa mającego do niej zastosowanie w państwie obcym.

Umowa wyłączająca jurysdykcję sądów polskich nie może dotyczyć spraw:

1) należących do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich;

2) z zakresu prawa pracy, chyba że umowa zostanie zawarta po powstaniu sporu;

3) wynikłych lub mogących wyniknąć z umów zawartych przez konsumenta, który ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Polsce;

4) wynikłych lub mogących wyniknąć ze stosunku ubezpieczenia.

Jurysdykcji sądów polskich nie wyłącza umowa, na podstawie której tylko jedna ze stron może wytoczyć powództwo przed sądy państwa obcego.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Katarzyna Gos

Prawnik w KONDRAT Kancelarii Prawno-Patentowej

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »