Źródło: Poradnik Gazety Prawnej nr 20 z dnia 2008-05-27
Ochrona środowiska naturalnego dotyczy każdego z nas. Trzeba jednak zauważyć, że to przedsiębiorcy postrzegani są jako ci, którzy najbardziej przyczyniają się do jego zanieczyszczania. Dlatego właśnie na nich ciąży wiele obowiązków związanych z działaniami proekologicznymi, które obejmują m.in. gospodarowanie odpadami.
Stan prawny na 13 maja 2008 r.
Zasady gospodarowania odpadami
Powstawanie odpadów jest wynikiem funkcjonowania człowieka w środowisku naturalnym. Odpady należy oczywiście w odpowiedni sposób zagospodarować, w tym: redukować powstawanie, planować wykorzystywanie (np. takie przekazywanie innym podmiotom, by w możliwie nieprzetworzony sposób stanowiły surowiec do innej produkcji), stosować recykling, tj. przetworzenie odpadów do ponownego wykorzystania w postaci pierwotnej lub jako inny produkt.
Generalne wytyczne dotyczące gospodarowania odpadami zawarte są w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 39, poz. 251 z późn. zm.). Jednym z istotniejszych celów przedmiotowej ustawy jest bowiem uregulowanie racjonalnego zagospodarowywania odpadów i powtórnego ich wykorzystania.
Odpady to wszystkie przedmioty oraz substancje stałe, również te niebędące substancje ciekłe, powstałe w wyniku działalności przemysłowej, gospodarczej lub bytowania człowieka i nieprzydatne w miejscu lub czasie, w którym powstały. Odpady klasyfikuje się np. w zależności od źródeł powstawania (przemysłowe, komunalne, czyli powstające w gospodarstwach domowych, i rolne), stopnia uciążliwości bądź stwarzania zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska (grożące zakażeniem, skażeniem, szczególnie szkodliwe dla środowiska), stopnia użyteczności (użytkowe i nieużytkowe) czy stanu skupienia (stałe, ciekłe i gazowe).
Biorąc pod uwagę kategorie oraz rodzaje odpadów, Minister Środowiska określił w rozporządzeniu z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. nr 112, poz. 1206) katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje, uwzględniając źródła powstawania odpadów oraz listę odpadów niebezpiecznych i sposoby klasyfikowania tych odpadów. Natomiast w osobnym rozporządzeniu określił warunki, w których uznaje się, że odpady wymienione na liście odpadów niebezpiecznych nie mają właściwości lub składników powodujących, że stanowią odpady niebezpieczne, a także sposoby ustalenia spełnienia tych warunków (rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne - Dz.U. nr 128, poz. 1347).
Wyjaśnijmy także, że zgodnie z ustawą o odpadach przez gospodarkę odpadami należy rozumieć: zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów. Definicja ta powinna być rozumiana szeroko. Dlatego też zasady gospodarowania dotyczą dużego zakresu i można je już dostrzec na poziomie prewencji. W pierwszej bowiem kolejności ustawa o odpadach wskazuje na konieczność zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczenia ich ilości i negatywnego oddziaływania na środowisko przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użytkowania. W dalszej kolejności wskazuje na odzysk odpadów, ich unieszkodliwianie, tak aby składowane były tylko te odpady, których unieszkodliwianie w inny sposób nie było możliwe z przyczyn technologicznych lub nieuzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych. Odpady powinny być zbierane w sposób selektywny. Innymi słowy powinno się segregować nagromadzone odpady. Co do zasady zakazane jest mieszanie odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów oraz mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne. Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność karną za postępowanie niezgodne z regułami mającymi na celu ochronę środowiska.
PRZYKŁAD
Przedsiębiorca, który miesza oleje odpadowe z innymi odpadami niebezpiecznymi w czasie ich zbierania lub magazynowania, jeżeli poziom zanieczyszczeń w olejach odpadowych przekracza dopuszczalne wartości zgodnie z art. 73 ustawy o odpadach, podlega karze aresztu albo grzywny.
