| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Działalność gospodarcza > Zasada jednego okienka w sądzie rejestrowym

Zasada jednego okienka w sądzie rejestrowym

Idea „jednego okienka” nie jest w polskim prawie nowością. Od kilku lat poszczególne rządy postulują uproszczenie procedur ewidencjonowania działalności gospodarczej i rejestracji podmiotów w Krajowym Rejestrze Sądowym.


Ustawodawca skraca terminy rozpoznania wniosków przez sąd rejestrowy, a także czyni inne zabiegi mające w swym zamyśle ograniczyć biurokrację i przyspieszyć etap powstawania nowych podmiotów, czy ujawnianie zmiany danych zarejestrowanych podmiotów. W nurcie tych działań zamysł „jednego okienka” jest wiodącym, jeśli nie podstawowym elementem reform.

Obecna regulacja tej instytucji wprowadzona 31 marca 2009 r., w odniesieniu do podmiotów ujawnianych w KRS rodzi wiele pytań i budzi pewne wątpliwości. Czas postępowania dotyczącego wpisu do KRS i dalsze procedury związane ze zgłoszeniem w ramach „jednego okienka” w rzeczywistości uległy wydłużeniu, co odczuwają podmioty składające wnioski do rejestru przedsiębiorców, wśród których wiodącą rolę odgrywają spółki handlowe.

W postępowaniu rejestrowym zasada jednego okienka została pierwotnie sformułowana w art. 19 b ustawy o KRS1, który został dodany do tej ustawy od 1 stycznia 2004 r.2. Wówczas idea „jednego okienka” dopiero „kiełkowała” i polegała na stworzeniu podmiotowi rejestrowemu możliwości złożenia wraz z wnioskiem o pierwszy wpis do rejestru przedsiębiorców również wniosku o rejestrację w bazie REGON i NIP.

Szerzej motywy wprowadzenia przez ustawodawcę omawianego rozwiązania prawnego przedstawia fragment uzasadnienia powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym „celem niniejszego projektu jest uproszczenie tych procedur i umożliwienie przedsiębiorcy złożenie trzech wniosków w miejscu pierwszego zgłoszenia. Z oczywistych względów, poza projektem pozostanie założenie rachunku bankowego. Ponadto, nie jest możliwe, ze względu na znaczny stopień skomplikowania systemu ubezpieczeń społecznych, złożenie dotyczącego ich zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, w sądzie czy też gminie (odpowiedzialność zgłaszającego, terminy). Projekt zakłada, że przedsiębiorca, udając się do sądu rejestrowego lub gminy, złoży jednocześnie wniosek rejestracyjny, wniosek o nadanie numeru REGON oraz zgłoszenie identyfikacyjne (lub aktualizacyjne w przypadku osób fizycznych) NIP, otrzyma informacje o kolejności i zasadności czynności, odpowiednie formularze oraz pomoc w ich wypełnieniu. Gmina czy sąd będą odgrywały tu jedynie rolę podmiotu przekazującego zgłoszenie do właściwych urzędów i nie będą decydowały o ich poprawności i zupełności. [...] Projekt pozostawia jednak możliwość dotychczasowego procedowania przy wnioskowaniu o nadanie numerów identyfikacyjnych. O wyborze trybu decydować będzie wnioskujący”3.

Co istotne, w poprzednim stanie prawnym, jak podkreślono w cytowanym wyżej fragmencie uzasadnienia ustawy, idea „jednego okienka” była możliwością, z której przedsiębiorca mógł, ale nie musiał skorzystać, co diametralnie różni poprzednie i obecne rozwiązania prawne. W praktyce z możliwości takiej korzystała śladowa ilość podmiotów rejestrowych, co może świadczyć o silnym przyzwyczajeniu do samodzielnego składania wniosków we wszystkich urzędach, albo o obawie przed przedłużeniem się procedury rejestracji i uzyskania pozostałych numerów i zaświadczeń.

Idea „jednego okienka” została w znaczący sposób zmodyfikowana wraz ze zmianą ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, która weszła w życie 31 marca 2009 r.4. Zgodnie z nową regulacją art. 19b ustawy o KRS, „wraz z wnioskiem o wpis lub zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców wnioskodawca składa:

1) wniosek o wpis albo zmianę wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);

2) zgłoszenie płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;

3) zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne, o którym mowa w ustawie z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wraz ze wskazaniem właściwego naczelnika urzędu skarbowego pod rygorem zwrotu wniosku.

Wynika stąd, że zasada „jednego okienka” została poszerzona i rozbudowana jednocześnie w kilku płaszczyznach.

Po pierwsze, obecnie przedsiębiorca nie ma swobody wyboru, tylko obowiązkowo musi złożyć - wraz z wnioskiem o rejestrację, albo zmianę wpisu bądź o wykreślenie5 z rejestru przedsiębiorców - wnioski i dokumenty niezbędne do ubezpieczenia społecznego oraz dla uzyskania numerów REGON i NIP, bądź do zmiany tych zgłoszeń, poza dwoma wyjątkami wskazanymi w art. 19b ust. 1c ustawy o KRS o czym niżej. Do tej pory o skorzystaniu z możliwości złożenia dokumentów w jednym okienku decydował każdorazowo sam przedsiębiorca. W uzasadnieniu zmian nie podano powodu, dla którego wprowadzono obowiązek korzystania z „jednego okienka”, co jest o tyle zastanawiające, że przed zmianą na taką możliwość decydowało się niewielu wnioskodawców.

Po drugie, do tej pory „jedno okienko” mogło zostać wykorzystane tylko podczas procedury pierwszej rejestracji, a teraz zasada jednego okienka rozciąga się także na dalsze wnioski o zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców, czy wykreślenie z tego rejestru.

Instytucja „jednego okienka” została wyraźnie powiązana jedynie z wnioskiem o wpis, zmianę czy wykreślenie. Natomiast - jak wynika z ustawy o KRS, a także z niektórych przepisów ustrojowych regulujących funkcjonowanie podmiotów rejestrowych - niektóre wpisy w rejestrze są dokonywane przez sąd rejestrowy z urzędu6. Skoro nie ma wniosku do sądu rejestrowego, to nie ma też wniosku do pozostałych urzędów - sąd rejestrowy nie może zastąpić przedsiębiorcy w sporządzaniu takich dodatkowych wniosków. Pewne fakty ujawniane przez sąd rejestrowy z urzędu mają wpływ na zmianę danych zbieranych przez urząd skarbowy, urząd statystyczny czy ZUS. Przykładowo, wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej, albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki zgodnie z treścią art. 493 § 5 k.s.h. następuje z urzędu, nie jest więc zgłaszane przez samego przedsiębiorcę/przedsiębiorców, a winno być zgłoszone do pozostałych urzędów wskazanych w art. 19b ust. 1 ustawy o KRS.

Jednocześnie, jak literalnie wynika z art. 19b ust. 1 ustawy o KRS, obowiązek złożenia dodatkowych wniosków zgodnie z zasadą „jednego okienka” istnieje niezależnie od tego, co jest przedmiotem wniosku o zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców, o czym świadczy użycie w art. 19b ust. 1 ustawy o KRS bezwarunkowego zwrotu „przedsiębiorca składa”. Tak więc, odczytanie wprost wymienionego wyżej przepisu wskazuje na to, że dodatkowe wnioski kierowane za pośrednictwem sądu rejestrowego do dalszych trzech instytucji mają być złożone także w przypadku złożenia w sądzie rejestrowym wniosku o ujawnienie wzmianki dotyczącej złożenia rocznego sprawozdania finansowego, czy też wniosku o ujawnienie zmiany liczby udziałów wspólnika spółki z o.o. związanego z obrotem udziałami spółki na rynku wtórnym, które to zmiany wpisu nie mają zwykle znaczenia dla urzędu statystycznego ZUS, czy urzędu skarbowego (tam roczne sprawozdanie finansowe składane jest przez podmiot odrębnie). Słusznie jednak, choć wbrew wykładni językowej, która w tym przypadku nie nasuwa wątpliwości, część sądów rejestrowych - posiłkując się logiką, braku dodatkowych wniosków w podanych wyżej przypadkach nie uznają za usterkę samego wniosku rejestrowego i dokonują wpisu bez dalszych wezwań, czy zwrotu wniosku z tej przyczyny.

W konkluzji co do obecnego zakresu zasady „jednego okienka”, można więc zauważyć, że jest on z jednej strony za wąski - nie obejmuje wpisów wprowadzanych przez sąd rejestrowy z urzędu, zaś z drugiej strony - zakres ten jest za szeroki, bowiem zasada ta obowiązuje względem wszystkich wpisów do rejestru przedsiębiorców dokonanych na wniosek, niezależnie od treści tych wpisów i ich pływu na aktualność danych zbieranych przez pozostałe instytucje.

Żeby usunąć lukę w działaniu instytucji „jednego okienka” co do wpisów ujawnianych przez sąd rejestrowy z urzędu, można postulować przedłużenie działania organów państwowych z urzędu także na wprowadzenie stosownych zmian przez urzędy skarbowe, urząd statystyczny i ZUS (instytucje te mogłyby takie zmiany również uwidaczniać w swoich zbiorach danych samodzielnie, a więc bez wniosku zainteresowanego przedsiębiorcy). Jeśli chodzi o drugie zagadnienie, to ustawodawca pominął kwestię braku wpływu zmiany wpisu w rejestrze przedsiębiorców na informacje znajdujące się w bazach danych pozostałych urzędów, natomiast w art. 19b ust. 1c ustawy o KRS przewidział sytuację odwrotną. Tę nieścisłość dałoby się usunąć poprzez dodanie w art. 19b ust. 1 ustawy o KRS zapisu, że obowiązek złożenia pozostałych wniosków istnieje tylko wówczas, gdy zmiana wpisu w rejestrze przedsiębiorców wywołuje zmiany w innych bazach danych.

Po trzecie, dotychczas „jedno okienko” nie dotyczyło wniosku o objęcie ubezpieczeniem społecznym, jak to ma miejsce w obowiązującym stanie prawnym. Podczas wdrażania pierwszej wersji „jednego okienka” obawiano się objęcia nim wniosków składanych do ZUS „ze względu na znaczny stopień skomplikowania systemu ubezpieczeń społecznych”7. Podczas wdrażania zmian obawy te zniknęły, choć system ubezpieczeń społecznych nie uległ większemu uproszczeniu i faktycznie ten fragment regulacji „jednego okienka” rodzi najwięcej problemów i wątpliwości w praktyce.

W uzasadnieniu ostatnich zmian ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustawy o KRS wskazano między innymi, że ustawa „stanowi drugi etap nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Realizuje ona trzy zasadnicze cele:

1) w sposób zasadniczy porządkuje kwestie kontrolowania przez organy administracji publicznej działalności gospodarczej przedsiębiorców;

2) upraszcza i ułatwia zakładanie działalności gospodarczej przez wprowadzenie tzw. „jednego okienka”, jako przejściowej formy rejestracji działalności gospodarczej (...).

Przez termin „jedno okienko” należy rozumieć okres przejściowy, w którym ewidencjonowanie przedsiębiorców będzie nadal zadaniem gmin z zakresu administracji rządowej. Rejestracja odbywać się będzie w sposób tradycyjny, papierowy, z uwzględnieniem jednak możliwości złożenia wniosku rejestracyjnego drogą elektroniczną. Przedsiębiorca będzie składać jeden wniosek o wpis do poszczególnych rejestrów (gmina, urząd skarbowy, urząd statystyczny, ZUS), w jednym miejscu w urzędzie gminy (stąd „jedno” okienko). (...)

Proponowane rozwiązania zmierzają do poprawy warunków wykonywania działalności gospodarczej przez tworzenie dalszych ułatwień dla przedsiębiorców, a także mają na celu skuteczniejszą ochronę ich interesów w kontaktach z organami administracji publicznej. Ich wprowadzenie przyczyni się do wzrostu bezpieczeństwa obrotu gospodarczego oraz zmniejszenia obciążeń administracyjnych przedsiębiorców”8.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Mateusz Wachowski

Aplikant radcowski

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »