| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Działalność gospodarcza > Zasada jednego okienka w sądzie rejestrowym

Zasada jednego okienka w sądzie rejestrowym

Idea „jednego okienka” nie jest w polskim prawie nowością. Od kilku lat poszczególne rządy postulują uproszczenie procedur ewidencjonowania działalności gospodarczej i rejestracji podmiotów w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Zamiarem ustawodawcy było zminimalizowanie katalogu sytuacji, w których przedsiębiorca zgłasza jedno zdarzenie faktyczne bądź prawne do kilku instytucji osobno. Ustawa przewiduje dwa wyjątki od konieczności złożenia zintegrowanych wniosków. Znowelizowany art. 19b ust. 1c ustawy o KRS zawiera dwie kategorie zdarzeń, w przypadku, których instytucja „jednego okienka” jest wyłączona:

1) złożenie wniosku o wpis/zmianę/wykreślenie w formie elektronicznej,

2) zmiana nie dotyczy danych objętych wpisem do rejestru przedsiębiorców.

Złożenie wniosku do sądu rejestrowego w formie elektronicznej powoduje konieczność złożenia tą samą drogą pozostałych wniosków do dalszych instytucji. Tym samym, wdrażana jest w tym przepisie zasada „zero okienka”. Możliwość złożenia wniosku do sądu rejestrowego w postaci elektronicznej została przewidziana w art. 19 ust. 2b ustawy o KRS oraz w art. 6943 § 3 k.p.c.

Drugi przewidziany wprost w ustawie o KRS wyjątek od zasady „jednego okienka” jest wynikiem tego, że konieczność złożenia wniosku do jednego z wymienionych w art. 19b ust. 1 ustawy o KRS urzędów, nie zawsze jest powiązana ze zmianą danych wpisanych w rejestrze przedsiębiorców. Dla przykładu można wskazać zmianę numeru konta bankowego przedsiębiorcy zgłaszaną ZUS oraz urzędowi skarbowemu, która nie jest w żaden sposób ujawniana w rejestrze sądowym, bądź zatrudnienie po raz pierwszy przez podmiot rejestrowy pracowników, co powoduje konieczność zgłoszenia do ZUS (na formularzu ZPA), a również nie ma wpływu na treść wpisu w rejestrze przedsiębiorców. W takich i podobnych sytuacjach przedsiębiorca powinien sam, bez pośrednictwa sądu rejestrowego zgłosić zaistniałe okoliczności właściwym urzędom.

Należy zwrócić uwagę, że to wyłączenie zostało przewidziane tylko w przypadku wniosków o zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców, a nie dotyczy już pierwszego wpisu czy wykreślenia przedsiębiorcy z tego rejestru. Takie rozwiązanie stanowi trafną konsekwencję faktu, że każdy pierwszy wpis do rejestru przedsiębiorców i każde wykreślenie z tego rejestru powoduje zmianę danych zgłaszanych pozostałym urzędom.

Na marginesie należy zauważyć, że regulacja art. 19b ust. 1c pkt 2 ustawy o KRS jest niepotrzebna, bowiem z pierwszego ustępu powołanego przepisu wynika wprost, iż wnioski do pozostałych instytucji składa się tylko i wyłącznie razem z wnioskiem o rejestrację bądź zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców. Z tego zaś wynika, że jeśli nie uległy zmianie dane wpisane w rejestrze przedsiębiorców, to nie można też zgłosić zmiany do innych urzędów.

Z mocy art. 19b ustawy o KRS, sąd rejestrowy ma obowiązek przesłać z urzędu:

1) wnioski i zgłoszenia, o których mowa w art. 19b ust. 1 pkt 1-3 ustawy o KRS,

2) dokument poświadczający prawo do lokalu,

3) odpis umowy spółki,

4) inne dokumenty złożone wraz z wnioskami i zgłoszeniami, o których mowa w art. 19b ust. 1 pkt 1-3 ustawy o KRS

5) odpis postanowienia o wpisie do rejestru wraz z zaświadczeniem o wpisie

6) informację o nadanym numerze NIP.

W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 19b ust. 1 ustawy o KRS, sąd rejestrowy samodzielnie przesyła dokumenty niezbędne do nadania numerów do urzędu statystycznego województwa, na terenie którego siedzibę ma przedsiębiorca oraz wskazanego przez przedsiębiorcę urzędu skarbowego. Przesłanie ma nastąpić niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 3 dni roboczych od daty wpisu w rejestrze. W tym zakresie zbędny jest dodatkowy „wniosek” o przesłanie dokumentów do dalszych urzędów - sąd rejestrowy działa w tym przypadku z urzędu - wystarczy więc samo złożenie dokumentów pozwalających na nadanie numerów REGON i NIP. Warto zauważyć, że - w odróżnieniu od poprzedniej wersji przepisu - ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że chodzi o dni robocze. Jak trafnie podkreśla K. Kohutek, 3-dniowy termin ma charakter jedynie instrukcyjny, więc jego przekroczenie przez sąd nie rodzi po stronie wnioskodawcy właściwie żadnych uprawnień procesowych9.

Przesłanie wniosku do ZUS również następuje z urzędu, jednak dopiero po uzyskaniu przez sąd rejestrowy informacji o przydzielonym podmiotowi rejestrowemu numerze NIP. Wynika to wprost z art. 19b ust. 1b ustawy o KRS, który stanowi, że „po uzyskaniu informacji o nadaniu przedsiębiorcy numeru NIP sąd rejestrowy przesyła zgłoszenie płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych do właściwej jednostki terenowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”. Ustawodawca nie określił szczegółowo, jak ma wyglądać przesyłana przez urząd skarbowy informacja o NIP, jednak nie jest to informacja w formie zaświadczenia. Przyjęto możliwość przekazywania takiej informacji w dowolnej formie papierowej z podpisem pracownika urzędu skarbowego i pieczęcią urzędu10.

Obieg dokumentów jest, więc w przypadku wniosku kierowanego do ZUS bardziej złożony, a co za tym idzie - również dłużej trwa. W tym zakresie wprowadzenie instytucji „jednego okienka” może stanowić nie lada kłopot dla przedsiębiorców. Pojawia się pytanie, jak będzie ukształtowana możliwość wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego w przypadku powstania zdarzenia uzasadniającego taką wypłatę po złożeniu wniosku przez przedsiębiorcę, ale przed rejestracją w ZUS, odsuniętą w czasie z uwagi na wydłużony obieg korespondencji. W tym miejscu można zauważyć, że pewnym przyspieszeniem procedury, choć - zdaniem Autora - też niewystarczającym, byłoby przyjęcie, że urząd skarbowy po nadaniu numeru NIP przesyła stosowne dokumenty bezpośrednio do ZUS zamiast do sądu rejestrowego, zaś sąd rejestrowy - nie czekając na nadanie NIP - po wpisie do rejestru przedsiębiorców przesyła do ZUS zgłoszenie przedsiębiorcy. Należy przypomnieć, że postępowanie dotyczące ujawnienia w rejestrze przedsiębiorców numeru NIP jest wszczynane na wniosek przedsiębiorcy, a nie z urzędu, zatem dla sądu rejestrowego informacja przesyłana z urzędu skarbowego nie stanowi impulsu do wdrożenia odrębnego postępowania.

Obowiązek załączenia umowy spółki oraz dokumentu potwierdzającego uprawnienie do korzystania z lokalu lub nieruchomości, w których znajduje się jego siedziba, jest odpowiednikiem art. 5 ust. 4b ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników11, który wprowadza identyczne wymogi w ramach procedury samodzielnego złożenia wniosku o nadanie numeru NIP. Nietrafnie więc M. Tarska uznaje za zbędne nakazanie złożenia dodatkowego egzemplarza umowy spółki, wskazując, że jest to powtórzenie wymogu przewidzianego w art. 9 ust. 3 ustawy o KRS oraz w odniesieniu do spółek kapitałowych w przepisach k.s.h. np. art. 167 § 1 pkt 1 i art. 320 § 1 pkt 1 k.s.h.)12. Dołączenie do wniosku drugiego egzemplarza umowy spółki ma umożliwić jego przesłanie przez sąd rejestrowy do urzędu skarbowego, więc komentowany przepis zapobiega konieczności kopiowania przez sąd rejestrowy umowy spółki, której oryginał koniecznie musi pozostać w aktach rejestrowych. Należy dodać, że zwykła kserokopia umowy spółki nie będzie wystarczająca, bowiem powołany wyżej art. 5 ust. 4b ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wymaga złożenia uwierzytelnionych lub urzędowo poświadczonych kopii dokumentów.

Należy podkreślić, że w odniesieniu do podmiotów, które powstają wraz z pierwszym wpisem do rejestru przedsiębiorców (wpis konstytutywny) i z tą dopiero chwilą nabywają zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, obowiązek przedłożenia wraz z wnioskiem o wpis do rejestru dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu, w którym znajduje się siedziba podmiotu jest niewykonalny. Tytuł prawny do lokalu można nabyć dopiero po powstaniu podmiotu, a więc po wpisie do rejestru przedsiębiorców. Wyjątek stanowią spółki kapitałowe w organizacji, którym k.s.h. w art. 11 § 1 przyznaje zdolność prawną przed wpisem do rejestru. Pewnym wyjściem może być podpisanie umowy warunkowej dającej tytuł prawny do lokalu (np. umowy najmu czy użyczenia) pod warunkiem zawieszającym dokonania wpisu przez sąd rejestrowy. Takie rozwiązanie będzie jednak kłopotliwe dla wynajmującego/użyczającego (a zatem z pewnością rzadko stosowane), a nadto umowa taka, co do zasady, nie jest umową podpisaną przez sam podmiot rejestrowy, który jeszcze nie istnieje, tylko przez osoby biorące udział w procedurze utworzenia tego podmiotu.

Wprowadzenie nakazu dołączenia odpisu umowy/statutu, zawartego w art. 19b ust. 2 ustawy o KRS, połączone z obowiązkiem przesłania przez sąd rejestrowy tych dokumentów do właściwego urzędu skarbowego, w odniesieniu do spółki z o.o. i spółki akcyjnej powoduje, że zbędna staje się regulacja art. 171 i 324 k.s.h. Jak podaje A. Kidyba, obowiązek przesłania poświadczonego odpisu umowy/statutu spółki służy nadaniu tej spółce numeru NIP, jeżeli nie nastąpiło to już wcześniej w fazie spółki w organizacji. W tym drugim przypadku, zdublowany obowiązek może służyć tylko poinformowaniu urzędu skarbowego o ewentualnej zmianie umowy spółki, co jest jednak mało prawdopodobne ze względu na krótki dwutygodniowy termin, o którym mowa w art. 171 i 324 k.s.h.13. Również inne pozostawione w mocy przepisy ustrojowe (np. art. 290 oraz 477 § 3 k.s.h.) nakazują podmiotom rejestrowym samodzielnie zgłaszać urzędom pewne fakty ujawniane w rejestrze.

Treść art. 19b ust. 3 ustawy o KRS stanowi konsekwencję rozdzielenia w poprzednich przepisach pojęcia wniosku od złożonych wraz z nim załączników w postaci umowy spółki i dokumentu potwierdzającego uprawnienie do lokalu. Oprócz tych załączników do wniosku, przepis nakazuje sądowi rejestrowemu przesłać do właściwych urzędów „inne dokumenty złożone przez przedsiębiorcę wraz z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1”.

Z celu regulacji wynika, że te inne dokumenty powinny być przekazane przez sąd rejestrowy do urzędu statystycznego i urzędu skarbowego tylko wówczas, gdy mają bezpośredni związek z wnioskiem o nadanie numerów REGON i NIP, w szczególności o przesłaniu dokumentów nie powinien przesądzać sam fakt złożenia ich wraz z wnioskiem o nadanie wskazanych wyżej numerów. Należy pamiętać, że oba wnioski - czyli wniosek o wpis do KRS lub zmianę tego wpisu i wniosek o nadanie numerów REGON i NIP - składane są łącznie, a wraz z wnioskiem rejestrowym składanych jest zazwyczaj dużo różnych dokumentów, np. lista wspólników, wykaz adresów członków zarządu, czy wzory podpisów osób upoważnionych do reprezentacji podmiotu rejestrowego.

Mimo braku terminu, w jakim sąd rejestrowy ma przesłać do właściwych urzędów wymienione w przepisie załączniki, należy uznać, że dokumenty te są przesyłane razem z wnioskiem o nadanie numerów (takie wnioski nasuwa logika i ekonomia postępowania), a więc zastosowanie znajdzie termin określony w art. 19b ust. 1 ustawy o KRS.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Portal Skarbiec.Biz S.A.

Portal Skarbiec.Biz S.A. - największy w Polsce niezależny serwis o prawie, finansowaniu, gospodarce i rynku kapitałowym, który zachowuje pełną niezależność od banków, firm inwestycyjnych i instytucji kredytowych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »