| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Działalność gospodarcza > Dobra osobiste osób prawnych

Dobra osobiste osób prawnych

Jakie wyróżnia się dobra osobiste osób prawnych? W jaki sposób chronione są dobra osobiste? Kiedy ochrona nie przysługuje? Czego może żądać poszkodowana osoba prawna?

PRZYKŁADY

1.

Naruszeniem dobrego imienia będzie zarzucenie spółce, że jest bankrutem, jeżeli nie znajduje to podstawy w

faktach. Słowo „bankrut” niesie bowiem ze sobą szczególnie negatywne przesłanie. Naruszeniem dobrego imienia będzie użycie tego słowa nawet w odniesieniu do podmiotu, który faktycznie przeżywa pewne kłopoty finansowe.

2.

Naruszeniem dobrego imienia jest zarzucenie przez spółkę A konkurencyjnej spółce B brak zdolności kredytowej, jeśli nie znajduje to oparcia w faktach.

3.

Naruszeniem dobrego imienia jest zarzucenie spółce świadomego narażania swoich pracowników na uszczerbek na zdrowiu przez umyślne łamanie przepisów bhp, co nie znajduje dostatecznej podstawy w faktach.

Do naruszenia dobrego imienia osoby prawnej nie jest konieczne bezpośrednie wskazanie jej w wypowiedzi. Wystarczy, że na podstawie konkretnej wypowiedzi przeciętny adresat tej wypowiedzi może daną osobę prawną zidentyfikować.

PRZYKŁAD

W reportażu telewizyjnym zarzucono spółce A, B i C wprowadzanie do obrotu leków powodujących przypadki zgonu. Zdjęcie było ilustrowane siedzibami spółki A i B oraz spółki D, która sprzedaje leki cieszące się dobrą renomą. Na zdjęciach reportażu widać szyldy tych firm. Nastąpiło naruszenie dobrego imienia spółki D, nawet jeżeli treść reportażu dotyczyła tylko spółek A, B i C.

Jeżeli dziennikarze w swojej wypowiedzi przytaczają dokumenty urzędowe (np. protokoły kontroli NIK), to ocena legalności treści zawartych w tych dokumentach urzędowych w zasadzie nie może być przedmiotem oceny w sprawach o ochronę dóbr osobistych (wyrok S.A. w Lublinie z 24 marca 1994 r., sygn. akt I ACr 80/94, OSA 1994, z. 9, s. 46). Jeżeli jednak sformułowane w protokole pokontrolnym zarzuty wykraczają poza merytoryczny zakres kontroli, można dopuścić kontrolę dokumentu w sprawie o ochronę dóbr osobistych.

Jeżeli dziennikarz w odniesieniu do osoby prawnej cytuje wypowiedzi innych osób, to nie naruszy dobrego imienia danej osoby prawnej, jeżeli zacytowane osoby można uznać za wiarygodne. Dziennikarz ma jednak obowiązek weryfikacji, czy daną powołaną i wypowiadającą się w reportażu osobę można uznać za wiarygodną z punktu widzenia rozsądnego członka społeczeństwa.

Tajemnica korespondencji jako dobro osobiste osoby prawnej obejmuje wszelkie jej formy: listowną, faksową, elektroniczną, telefoniczną, radiową. Ochronie nie podlega korespondencja adresowana do ogółu. Obojętna jest przy tym treść korespondencji. Naruszenie tajemnicy korespondencji może przybrać formę: zapoznania się z korespondencją (np. przez stosowanie podsłuchu), ujawnienia jej treści, uniemożliwienia przesłania jej do adresata, zmienienia treści korespondencji, zniszczenia korespondencji. Ochrona przysługuje zarówno nadawcy, jak i adresatowi korespondencji. Dlatego też przesłanie dłużnikowi przez wierzyciela upomnienia do zapłaty zaległej płatności w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią wezwania do zapłaty przez inne niż adresat osoby, stanowi naruszenie dobra osobistego adresata - tajemnicy korespondencji. Ujawnienie treści korespondencji wymaga zgody zarówno adresata, jak i nadawcy.

Nietykalność pomieszczeń zapewnia osobie prawnej ochronę przed bezprawnym wtargnięciem. Nietykalność obejmuje pomieszczenia potrzebne osobie prawnej do prawidłowego działania zgodnie ze swoim zakresem funkcjonowania. Chodzi tu więc o biura zajmowane przez organy osoby prawnej i personel, pomieszczenia w których zainstalowane są urządzenia techniczne umożliwiające funkcjonowanie, sale konferencyjne, samochody i pomieszczenia garażowe (por. M. Pazdan, jw., s. 1138-1139). Nie ma znaczenia, czy są to pomieszczenia siedziby, czy oddziału danej osoby prawnej. Prawo do nietykalności pomieszczeń nie obejmuje wszelkich pomieszczeń osoby prawnej (np. hal fabrycznych, magazynów). Dla ochrony tego dobra osobistego nie ma znaczenia forma prawna, na podstawie której osoba prawna włada danymi pomieszczeniami (własność, najem, dzierżawa, użyczenie). Do naruszenia nietykalności pomieszczeń może dojść nie tylko w wyniku bezprawnego fizycznego wtargnięcia, lecz także przez zamontowanie kamer czy urządzeń podsłuchowych.

W razie bezprawnego zagrożenia danego dobra osobistego lub jego naruszenia osobie prawnej przysługuje ochrona cywilnoprawna, niezależnie od ochrony przewidzianej w odrębnych przepisach (np. w prawie karnym). Powód musi jedynie udowodnić, że dobro osobiste mu przysługuje oraz że zostało zagrożone lub naruszone cudzym działaniem. Dowód braku bezprawności naruszenia dobra osobistego obciąża pozwanego. Ochrona nie przysługuje zatem, jeżeli naruszenie dobra osobistego nastąpiło w ramach porządku prawnego (np. prawidłowo prowadzone czynności policji). W sprawach o ochronę dobrego imienia to pozwanego obciąża zatem dowód prawdziwości stawianych zarzutów. Gdy w toku postępowania sądowego prawdy nie da się ustalić, sądy mimo to często orzekają o obowiązku przeproszenia powoda, gdyż to właśnie pozwany, aby uchylić się od odpowiedzialności, musi wykazać prawdziwość zarzutu, który uczynił danej osobie prawnej (por. M. Pazdan, jw., s. 1154-1155). Naruszenie dobra osobistego osoby prawnej nie musi być zawinione, wystarcza sam fakt naruszenia. Od odpowiedzialności chroni, jak już była o tym mowa, brak bezprawności naruszenia. Okolicznościami wyłączającymi bezprawność naruszenia są: zgoda podmiotu, któremu dane dobro osobiste przysługuje, na jego naruszenie, a także działanie na podstawie przepisu prawnego. Niektórzy zaliczają tu także działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. Doktryna jest w tej kwestii podzielona, natomiast orzecznictwo raczej dopuszcza tę okoliczność jako wyłączającą bezprawność. Poszkodowana osoba prawna może żądać:

1) na podstawie art. 189 k.p.c. ustalenia, że jej dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone;

2) na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 43 k.c. zaniechania działania zagrażającego naruszeniem jej dobra osobistego (a więc zaprzestania działania jeszcze przed nastąpieniem faktu naruszenia);

3) na podstawie art. 24 § 1 zd. 2 k.c. w zw. z art. 43 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego - dokonania czynności potrzebnych do usunięcia skutków tego naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia o odpowiedniej treści i formie.

Warto tu zaznaczyć, iż wypowiedź naruszająca dobre imię osoby prawnej jest bezprawna także wtedy, gdy dziennikarz zachował szczególną staranność przy zbieraniu i publikacji materiału. Zachowanie tej staranności wyłącza bowiem winę dziennikarza, ale nie bezprawność naruszenia dobra osobistego. Aby uwolnić się od odpowiedzialności, dziennikarza obciąża dowód braku bezprawności naruszenia - a więc dowód prawdziwości wypowiedzi opisującej lub oceny dokonanej w ramach rzeczowej i konstruktywnej krytyki. Usunięcie skutków naruszenia może nastąpić nie tylko w wyniku publikacji oświadczenia zawierającego przeprosiny, ale także przez wycofanie ze sprzedaży książki zawierającej zniesławiające informacje itp.;

4) na podstawie art. 448 k.c. osoba prawna może żądać zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez nią cel społeczny;

5) zgodnie z art. 24 § 2 i art. 43 k.c. jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda, można żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, a więc na zasadach odpowiedzialności kontraktowej lub deliktowej;

6) w razie zagrożenia dobra osobistego, jeżeli są jednocześnie spełnione przesłanki zabezpieczenia z kodeksu postępowania cywilnego (art. 730 i nast. k.p.c.) można żądać odpowiedniego zabezpieczenia (np. przez wydanie zakazu emisji filmu dokumentalnego, czy reportażu w telewizji).

Adam Ambroziewicz

Podstawa prawna:

ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn.zm.).

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Monika Kurczab-Ligienza

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »