| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Działalność gospodarcza > Handel wymienny sposobem na utrzymanie firmy

Handel wymienny sposobem na utrzymanie firmy

Handel wymienny ożywia koniunkturę poprzez uniezależnienie obrotu gospodarczego od posiadanych przez firmę pieniędzy. Czy obecne spowolnienie gospodarcze może przywrócić znaczenie barteru?

Przedmiotem wymiany barterowej są zasoby majątkowe lub usługi wielu jednostek gospodarczych i nie jest to niczym szczególnym. Ponieważ do zasobów majątkowych firm zaliczane są różne aktywa i każdy składnik majątkowy może stanowić formę ekwiwalentu, może więc być on także środkiem płatniczym - oczywiście jeżeli strony poczynią odpowiednie uzgodnienia. Każde dobro oferowane przez uczestników wymiany barterowej musi mieć cenę. To ta cena będzie przedmiotem ustalania przychodu dla danej transakcji, podstawą fakturowania określonej liczby produktów oraz naliczenia podatku od towarów i usług. Określenie w sposób zrozumiały dla stron umownej ceny produktu - „ilości koralików” - umożliwia pieniądz. Zawsze jednak powstanie jakiś problem i pytanie typu „czy właściwym ekwiwalentem jest 50 USD czy garść szklanych koralików”?

W zmieniającej się gospodarce realizowane ceny nie mogą być stałe. Kształtowane są przez wiele czynników, w tym przez rynek odbiorców. Tak więc towary lub usługi będące przedmiotem wymiany muszą mieć określoną wartość rynkową lub wartość uzgodnioną przez strony w walucie przyjętej dla danej transakcji. Wartość rynkowa jest to kwota, cena, jaką w momencie nabycia towarów lub usług nabywca lub usługobiorca musiałby zapłacić w warunkach uczciwej konkurencji na terytorium danego kraju. Dlatego cena rynkowa powinna być zbliżona do ceny ustalanej przez strony na dotychczasowych zasadach na podstawie cen przeciętnych w danej miejscowości. Problem może się pojawić w przypadku, gdy dla oferowanych produktów nie ma transakcji porównywalnych. Wówczas poziom oferowanej ceny należy uzasadnić i udokumentować. W tym momencie nasuwa się pytanie, czy organy skarbowe mogą zakwestionować wartość dokonanych transakcji? Tak, będą mogły kwestionować przyjętą przez stronę wartość produktów przedstawionych do wymiany wówczas, gdy dla danej transakcji nie można ustalić transakcji porównywalnej lub gdy ceny wskazują na ich zaniżanie. Organ podatkowy może wezwać strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej (art. 14 updop). W przypadkach wątpliwych będą próbowały ustalić wartość świadczenia w dniu jego wykonania na poziomie wartości nabycia towaru lub całkowitego kosztu poniesionego przez stronę umowy. Jest to wynikiem zapisów dotyczących ceny rynkowej na potrzeby VAT. Definicja odwołuje się do cen między podmiotami niezależnymi w transakcjach porównywalnych. Obowiązująca definicja wartości rynkowej jest dość złożona. Z jednej strony ogranicza ona uczestnikom wymiany, w większym stopniu niż dotychczas, możliwość dowolnego kształtowania wartości towarów i usług podlegających wymianie, utrudniając prawidłowe określenie podstawy opodatkowania. Z drugiej dodatkowo wprowadza dolne limity dla ustalenia podstawy opodatkowania. Literalne odczytanie nowej definicji ceny rynkowej na potrzeby rozliczeń barterowych może przedstawiać wiele problemów, w tym w zakresie VAT, szczególnie dla podmiotów realizujących transakcje, dla których nie ma transakcji porównywalnych. Tym samym nie będzie możliwa identyfikacja przeciętnych cen, a co za tym idzie - ustalenie dochodu do opodatkowania. Podstawą opodatkowania będzie tym samym niezdefiniowana obiektywnie wartość rynkowa przedmiotu świadczenia.

Informacje na temat wyceny transakcji barterowych znajdziemy również w MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe. Według zapisów tam zawartych cenę nabycia takiej pozycji rzeczowych aktywów trwałych należy ustalić w wysokości wartości godziwej, chyba że:

•  transakcja wymiany nie ma treści ekonomicznej lub

•  nie można wiarygodnie ustalić wartości godziwej żadnego z wymienianych aktywów. Nabyta na skutek wymiany pozycja jest wyceniana w powyższy sposób, nawet gdy nie można niezwłocznie usunąć ze sprawozdania z sytuacji finansowej pozycji danej w zamian. Jeśli nabyta pozycja nie jest wyceniana według wartości godziwej, jej cena nabycia jest równa wartości bilansowej składnika aktywów danego w zamian.

Mimo że przepływ produktów odbywa się bez angażowania środków pieniężnych, wymiana musi być oparta na pisemnych umowach zawartych przez strony uczestniczące w obrocie. Tak więc z umowy wynika rynkowa cena jednostkowa produktu i wartość wymiany określona w środkach pieniężnych. Równocześnie tej wartości przeciwstawiana jest wartość produktu oferowanego przez innych uczestników wymiany. Określane są warunki wymiany, jednostki przeliczeniowe, np. w „koralikach”, warunki rozliczenia wymiany oraz obowiązki stron realizujących transakcję. Wymiana produktów sprowadza się do tego, że są to transakcje porównywalne.

Uczestnicząc w wymianie barterowej należy, przyjąć, że oferowana cena za produkt jest uczciwa i określona na zasadach rynkowych. W przypadku umowy barterowej każda ze stron traktowana jest jednocześnie jako wierzyciel oraz jako dłużnik. Podczas wymiany produktów strony wzajemnie wystawiają faktury. Tak więc transakcje barterowe, podobnie jak każda sprzedaż, muszą być rejestrowane w systemie ksiąg rachunkowych i przybierają formę transakcji handlowych. Wymiana dóbr na zasadzie barteru nakłada na przedsiębiorców takie same obowiązki jak transakcje opłacane w drodze transferu środków pieniężnych (gotówką, przelewem, czekiem, inkasem, wekslem itp.) i powoduje identyczne skutki podatkowe. Różnice występują w umownej ilości „koralików” i sposobie ich rozliczenia między stronami wymiany. Każdy uczestnik wymiany barterowej, dokonując transakcji zarówno kupna, jak i sprzedaży, musi zabiegać o to, żeby transakcje odbywały się w sposób zrównoważony lub żeby saldo rozliczanych transakcji było utrzymane w ramach przyznanego mu limitu barterowego. W praktyce takie rozliczenie nie zawsze jest jednak możliwe. Czasami pozostaje saldo, które określone w walucie kraju sprzedającego i nabywającego będzie odpowiednio należnością u jednej strony i zobowiązaniem u drugiej (wyrównanie, w zależności od umowy, następuje w środkach pieniężnych lub towarze według ogólnych zasad). Równocześnie środkom pieniężnym będą przypisane inne jednostki, np. „koraliki”, podobnie jak złotówkom przedstawiającym wysokość kwot należnych lub zobowiązaniom przypisane są dolary, euro itp. Trzeba jednak zaznaczyć, że przy operacjach barterowych nie powinny powstać różnice kursowe. Wynika to z tego, że do wyceny należy stosować jednolicie ten kurs waluty, który zastosowano do pierwszego wystawionego dokumentu (eksportu, importu, WNT lub WDT). Jeżeli więc wartość obu dostaw wyrażonych w walucie obcej jest taka sama, to nie powstaną żadne różnice kursowe.

Gdzie funkcjonują największe platformy barterowe

Największą pod względem liczby uczestników i najstarszą platformą barteru wielostronnego jest działająca od 1934 r. platforma szwajcarska, w której zrzeszonych jest 65 000 firm. Najwięcej z 300 platform barterowych na świecie działa w Stanach Zjednoczonych. W Europie członkami platform barterowych jest ponad 140 000 firm.

Najbardziej znana transakcja barterowa

Najbardziej znanym przykładem wymiany barterowej jest wyspa Manhattan, na której mieści się centrum Nowego Jorku. Kupiona została od Indian za szklane koraliki i dwa stalowe noże o wartości (według dzisiejszych cen) nie większej niż 50 dolarów.

•  art. 6 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 77, poz. 649

•  art. 7 i 14 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 69, poz. 587

•  art. 498-505, art. 535-602, art. 603-604 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 42, poz. 341

•  art. 2 pkt 27b, art. 29 ust. 3 i 9 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11

dr Weronika Gackowska

biegły rewident

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Zbigniew Szczygielski

 Ekspert rynku leasingowego.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »